Làn sóng đổi chiều trên bản đồ bầu cử
Những giờ đầu sau khi các điểm bỏ phiếu đóng cửa cho thấy đảng Dân chủ tiến gần khả năng giành quyền điều hành Hạ viện. Nhiều hãng truyền hình Mỹ dự báo đảng này sẽ đạt đa số, dù các địa hạt cạnh tranh gay gắt vẫn chưa hoàn tất kiểm phiếu. Vì vậy, dự báo về quyền kiểm soát không đồng nghĩa đã có bảng kết quả chính thức cho toàn bộ 435 ghế.
Tại Thượng viện, chiến thắng được dự báo của Annie Andrews tại South Carolina gây chú ý lớn. Bà đánh bại Darline Graham, người được Tổng thống Trump ủng hộ, ở bang mà đảng Dân chủ đã không giành được ghế Thượng viện suốt gần ba thập niên. Thắng lợi của Roy Cooper ở North Carolina tạo thêm một bước tiến, nhưng hai chiến thắng vẫn chưa đủ bảo đảm quyền kiểm soát Thượng viện.
Cuộc đua tại Alaska, Iowa, Maine, Michigan, Ohio và Texas tiếp tục có ý nghĩa quyết định. Khi các bang hoàn thành kiểm phiếu theo lịch trình riêng, việc quy kết một kết quả toàn quốc quá sớm có thể làm lu mờ những khác biệt quan trọng giữa số phiếu đã kiểm, chiến thắng được hãng tin dự báo và kết quả được chứng nhận.
Sức ép kinh tế đi vào phòng bỏ phiếu
Những cuộc thăm dò cử tri cho thấy giá nhiên liệu, thực phẩm và khả năng trang trải sinh hoạt đã trở thành thước đo trực tiếp đối với chính quyền. Nhiều người không đánh giá kinh tế chỉ bằng chỉ số tăng trưởng hoặc thông điệp tranh cử; họ nhìn vào hóa đơn mua sắm, chi phí đi lại và sự bấp bênh của ngân sách gia đình.
Chiến tranh với Iran, giá năng lượng cao và những tranh cãi về thuế nhập khẩu làm tăng áp lực lên đảng Cộng hòa. Dù tác động của từng chính sách lên giá cả cần được phân tích riêng, sự trùng hợp giữa những biến động quốc tế và nỗi lo nội địa đã tạo điều kiện cho ứng viên Dân chủ vận động bằng thông điệp về khả năng chi trả.
Khảo sát do SSRS thực hiện cho một liên danh truyền thông Mỹ cho thấy khoảng một nửa cử tri coi cuộc bỏ phiếu là cơ hội phản đối ông Trump; khoảng ba phần tư không hài lòng hoặc tức giận trước hướng đi của đất nước. Đây là những phản hồi khảo sát, không phải bằng chứng rằng tất cả người bỏ phiếu đều chọn cùng một đảng.
Hạ viện và Thượng viện có quyền lực khác nhau
Nếu đảng Dân chủ chiếm đa số Hạ viện, họ có thể lãnh đạo các ủy ban, thúc đẩy điều tra và tăng khả năng kiểm soát ngân sách, đồng thời buộc Nhà Trắng thương lượng nhiều hơn. Tuy vậy, Hạ viện không thể tự mình biến những đề xuất lớn thành luật; dự luật còn cần Thượng viện thông qua và tổng thống ký hoặc Quốc hội vượt qua quyền phủ quyết.
Thượng viện có vai trò đặc biệt đối với việc phê chuẩn thẩm phán, đại sứ và nhiều chức vụ quan trọng. Vì thế, các ghế còn tranh chấp ở những bang chiến trường có thể ảnh hưởng sâu rộng đến nhân sự và định hướng chính sách. Một đa số sít sao cũng không loại bỏ những rào cản về thủ tục và yêu cầu đồng thuận đối với một số loại dự luật.
Cuộc bầu cử còn là phép thử đối với cả hai đảng. Đảng Cộng hòa phải đánh giá vì sao những địa bàn từng an toàn trở nên cạnh tranh; đảng Dân chủ cần chứng minh rằng lá phiếu phản đối tổng thống có thể chuyển thành một chương trình quản trị hiệu quả, chứ không chỉ là thắng lợi của tâm lý bất mãn.
Niềm tin vào quy trình kiểm phiếu
Bộ Tư pháp Mỹ cho biết đã triển khai khoảng 1.000 người giám sát và quan sát bầu cử trên khắp 50 bang. Một số thành viên đảng Dân chủ lo ngại hoạt động này có thể gây sức ép với cử tri, trong khi phía chính quyền mô tả đây là nỗ lực bảo vệ tính toàn vẹn của cuộc bỏ phiếu. Những đánh giá khác nhau cần được tách khỏi kết luận về sai phạm cụ thể.
Giới chức bầu cử ở một số bang cho biết việc giám sát không gây ra vấn đề đáng kể. New Mexico nêu thông tin về các câu hỏi bất thường của nhân viên liên bang tại một hạt và cho biết đã nhận được cam kết xử lý. Những phản ánh như vậy cần được xem xét bằng chứng và quy trình, thay vì được biến ngay thành khẳng định gian lận trên phạm vi quốc gia.
Thách thức trước mắt là chấp nhận rằng kiểm đếm chính xác cần thời gian. Một nền dân chủ không chỉ được thử thách khi cử tri bỏ phiếu, mà còn khi các lực lượng chính trị tôn trọng sự phân biệt giữa dự báo truyền thông, kết quả sơ bộ và chứng nhận cuối cùng.
