Viêm gan C là gì?
Viêm gan C là một căn bệnh về gan do virus viêm gan C (HCV) gây ra. Khác với viêm gan A, vốn lây truyền chủ yếu qua đường thực phẩm và nước uống bị nhiễm bẩn, viêm gan C lây lan thông qua tiếp xúc với máu bị nhiễm virus. Khoảng 30% người bệnh có khả năng tự loại bỏ virus trong vòng sáu tháng mà không cần điều trị, tuy nhiên phần lớn người nhiễm phát triển thành dạng mạn tính, gây tổn thương gan kéo dài nhiều năm, dẫn đến xơ gan, suy gan và ung thư gan nguyên phát (hepatocellular carcinoma).
Viêm gan C thường được gọi là "kẻ giết người thầm lặng" bởi vì nhiều người không có triệu chứng cho đến khi tổn thương gan tiến triển nghiêm trọng. Hiện chưa có vaccine phòng ngừa viêm gan C, nhưng các thuốc kháng virus thế hệ mới có thể chữa khỏi trên 95% trường hợp.
Con đường lây nhiễm viêm gan C
Viêm gan C lây truyền khi máu của người bệnh tiếp xúc với máu của người lành. Đường lây truyền phổ biến nhất trên toàn cầu là việc dùng chung kim tiêm giữa những người sử dụng ma túy tiêm chích. Ngoài ra, bệnh có thể lây qua các thủ thuật y tế không an toàn như tiêm chích dùng ống tiêm tái sử dụng, dụng cụ y tế hoặc nha khoa không được khử trùng kỹ, truyền máu không qua sàng lọc, hoặc tai nạn kim tiêm trong môi trường chăm sóc sức khỏe.
Mặc dù có thể truyền từ mẹ sang con trong quá trình sinh, nhưng tỉ lệ này khá thấp. Lây qua đường tình dục cũng có thể xảy ra, tuy nhiên rất hiếm và thường gặp ở những người nhiễm HIV hoặc có nhiều bạn tình. Người bệnh không thể lây truyền qua các tiếp xúc thông thường như ôm, hôn, dùng chung đồ ăn uống, ho, hắt hơi hay cho con bú.
Triệu chứng và chẩn đoán
Nhiều người mắc viêm gan C cấp tính không có biểu hiện rõ ràng. Khi có dấu hiệu, chúng thường xuất hiện từ 2 tuần đến 6 tháng sau khi nhiễm virus với các triệu chứng gồm sốt, mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, nôn, đau bụng, đau khớp, nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu và vàng da, vàng mắt.
Do thường không có triệu chứng, viêm gan C dễ bị bỏ sót và người bệnh có thể không phát hiện ra trong nhiều năm. Việc chẩn đoán bắt đầu bằng xét nghiệm máu tìm kháng thể chống virus viêm gan C, xác định bệnh nhân từng tiếp xúc với virus. Tuy nhiên, để xác nhận virus vẫn còn hoạt động cần làm thêm xét nghiệm RNA của virus. Khi nhiễm virus được xác nhận, các xét nghiệm bổ sung và hình ảnh chẩn đoán gan sẽ giúp đánh giá mức độ tổn thương gan và lựa chọn phương án điều trị phù hợp.
Tùy chọn điều trị viêm gan C
Điều trị viêm gan C đã có nhiều tiến bộ vượt bậc trong thập kỷ qua với sự ra đời của các thuốc kháng virus trực tiếp (direct-acting antivirals - DAA). Những thuốc này có hiệu quả chữa khỏi trên 95% các trường hợp, thời gian điều trị thường kéo dài từ 12 đến 24 tuần tùy theo mức độ xơ gan và phác đồ sử dụng. Việc phát hiện và điều trị sớm giúp giảm đáng kể nguy cơ tiến triển thành xơ gan, suy gan và ung thư gan.
Việc mở rộng xét nghiệm, chẩn đoán và tiếp cận điều trị dự kiến sẽ ngăn ngừa hàng triệu ca nhiễm mới và giảm mạnh tỉ lệ tử vong do các bệnh lý về gan. Các chuyên gia hiện xem việc loại trừ viêm gan C là mục tiêu sức khỏe cộng đồng có thể đạt được nếu các quốc gia tiếp tục cải thiện khả năng sàng lọc và điều trị.
Phòng ngừa viêm gan C
Khác với viêm gan A và viêm gan B, hiện chưa có vaccine phòng ngừa viêm gan C. Công tác nghiên cứu về vaccine vẫn đang được tiếp tục nhưng chưa có loại nào đạt được chấp thuận sử dụng rộng rãi.
Phòng ngừa chủ yếu dựa vào việc tránh tiếp xúc với máu bị nhiễm virus. WHO khuyến nghị thực hiện các biện pháp tiêm chủng an toàn, sàng lọc toàn bộ máu và sản phẩm máu trước khi truyền, đảm bảo vô trùng thiết bị y tế và nha khoa, xử lý an toàn kim tiêm, chất thải y tế và các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt trong môi trường chăm sóc sức khỏe. Các dịch vụ giảm tác hại như cung cấp kim tiêm vô trùng cho người dùng ma túy tiêm chích cũng góp phần quan trọng trong phòng ngừa bệnh. Ngoài ra, việc sử dụng các biện pháp bảo vệ trong quan hệ tình dục như dùng bao cao su cũng giúp giảm rủi ro lây nhiễm khi có khả năng tiếp xúc với máu.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Viêm gan C là bệnh virus mạn tính có thể chữa khỏi trên 95% với thuốc kháng virus thế hệ mới.
- Bệnh lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc với máu bị nhiễm, đặc biệt dùng chung kim tiêm.
- Nhiều người không có triệu chứng nên được chẩn đoán muộn khi gan đã bị tổn thương nghiêm trọng.
- Chẩn đoán viêm gan C cần ít nhất hai bước xét nghiệm là kháng thể và RNA virus.
- Phòng ngừa dựa trên an toàn tiêm chủng, sàng lọc máu và thiết bị y tế, cũng như các biện pháp giảm tác hại cho người dùng ma túy.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.









