Hiện tượng "ly hôn xám" ngày càng phổ biến ở châu Á

Trong những năm gần đây, tỷ lệ ly hôn ở nhóm tuổi 50 trở lên, được gọi là "ly hôn xám", đang gia tăng nhanh chóng tại nhiều quốc gia châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Hồng Kông, Đài Loan và Trung Quốc đại lục. Xu hướng này không chỉ là hiện tượng xã hội mà còn phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong quan niệm về hôn nhân và vai trò của phụ nữ trong xã hội.

Ví dụ điển hình là trường hợp của bà Eiko Toyama ở Nhật Bản, người đã chịu đựng cuộc hôn nhân đầy kiểm soát và sự bất bình đẳng trong hơn 30 năm. Bà đã chăm sóc con cái, làm tất cả công việc nhà và đồng thời hỗ trợ kinh tế cho gia đình, trong khi chồng muốn kiểm soát toàn bộ cuộc sống của bà, bao gồm cả các mối quan hệ xã hội và định hướng nghề nghiệp. Phải đến khi bước sang tuổi 60, khi các con đã trưởng thành và chồng bà vẫn khỏe mạnh không cần chăm sóc, bà quyết định ly hôn và tìm lại tự do trong cuộc sống.

Nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng ly hôn ở người cao tuổi

Những thay đổi về nhân khẩu học ở các quốc gia châu Á cũng đóng vai trò quan trọng trong khuynh hướng này. Với tỷ lệ sinh giảm và tuổi thọ tăng cao, dân số già của các nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan đang gia tăng, dẫn đến số lượng người trung niên và cao tuổi cao hơn, đồng nghĩa với số trường hợp ly hôn ở nhóm này cũng tăng theo.

Bên cạnh đó, sự thay đổi trong nhận thức và giá trị xã hội cũng là một nhân tố then chốt. Thế hệ X, sinh từ 1965 đến 1980, lớn lên trong thời kỳ châu Á toàn cầu hóa, tiếp nhận nhiều giá trị văn hóa phương Tây như coi trọng quyết định cá nhân hơn là nghĩa vụ gia đình. Điều này thể hiện rõ qua việc phụ nữ ngày càng độc lập về kinh tế và xã hội, từ đó dễ dàng đưa ra quyết định ly hôn hơn những thế hệ trước.

Các cải cách pháp luật giúp phụ nữ an tâm hơn khi ly hôn

Các quốc gia châu Á cũng đã tiến hành các cải cách pháp lý nhằm bảo vệ quyền lợi cho phụ nữ khi ly hôn, đặc biệt là những người từng làm nội trợ suốt nhiều năm. Ở Hàn Quốc, từ năm 2014, tiền hưu trí và tiền thưởng khi nghỉ việc được tính vào tài sản chung để phân chia khi ly hôn, giúp người phụ nữ được hưởng phần lợi ích mà họ gián tiếp đóng góp qua công việc nội trợ và hỗ trợ chồng lao động. Nhật Bản cũng áp dụng quy định tương tự từ năm 2007.

Advertisement300 × 250

Những cải cách này đóng vai trò thiết yếu trong bối cảnh tỷ lệ nghèo ở người cao tuổi còn rất cao tại nhiều nước châu Á. Theo OECD, Hàn Quốc có tỷ lệ nghèo cao nhất ở nhóm trên 65 tuổi, tiếp theo là Hồng Kông dù không phải thành viên OECD, còn Nhật Bản cũng vượt mức trung bình toàn cầu.

Thách thức và sự thay đổi trong nhận thức xã hội về ly hôn

Dù có những tiến bộ, tình trạng bất bình đẳng giới vẫn còn rõ nét, nhất là ở khía cạnh tài chính đối với phụ nữ. Bà Toyama nhấn mạnh rằng phụ nữ khó có thể lấy lại độc lập, nhất là khi họ đã trở thành nội trợ toàn thời gian và phụ thuộc kinh tế vào chồng. Bà khuyên thế hệ trẻ nên duy trì công việc để đảm bảo khả năng tự chủ.

Quan điểm về ly hôn cũng dần thay đổi với sự khác biệt rõ rệt giữa các thế hệ. Với thế hệ lớn tuổi, ly hôn vẫn là một điều bị kỳ thị và xấu hổ. Tuy vậy, thế hệ trẻ, đặc biệt là Gen Z, lại chúc mừng và ủng hộ những người chọn ly hôn như một bước ngoặt mới của cuộc đời.

Câu chuyện nữ giới tìm lại chính mình sau ly hôn

Không chỉ là câu chuyện của riêng bà Toyama, nhiều phụ nữ khác tại châu Á cũng trải qua sự tái sinh khi họ chọn ly hôn ở độ tuổi trung niên. Iman Lau ở Hồng Kông là một ví dụ khi cô trải qua cuộc hôn nhân không hạnh phúc với nhiều lần ngoại tình của chồng, cuối cùng chồng cô là người đề nghị ly hôn.

Sau ly hôn, Lau đã tìm lại niềm đam mê sống, tham gia các nhóm giao lưu trực tuyến, khám phá những sở thích như leo núi, bơi lội, hát jazz và chơi piano. Cô cảm nhận cuộc sống một mình có thể thật rực rỡ và đa sắc màu, trái ngược với những định kiến truyền thống về hôn nhân và ly hôn ở châu Á.

Sự tự do và lựa chọn mới trong cuộc sống người cao tuổi ở châu Á

Phụ nữ như bà Toyama và Lau đang mở ra một chương mới trong cuộc đời, thể hiện sự mạnh mẽ và tự do sau nhiều năm sống trong hôn nhân không hạnh phúc. Với kỳ vọng sống lâu hơn từ 20 đến 30 năm, nhiều người trung niên và cao tuổi ngày nay sẵn sàng từ bỏ cuộc hôn nhân không thỏa mãn để tìm kiếm hạnh phúc cá nhân.

Bà Toyama nói: “Sau 32 năm không thể làm gì, giờ đây tôi đã bước sang năm thứ ba được tự do làm mọi điều mình muốn. Mọi khó khăn giờ đây cũng không thể nào so sánh với nỗi lo lắng khi sống với chồng cũ. Trên hết, đó là tự do.”

Cũng như bà Toyama, Lau nhận thấy thái độ đối với ly hôn đang chuyển đổi từng ngày, đặc biệt từ những người trẻ tuổi. Điều này cho thấy một sự thay đổi xã hội mạnh mẽ tại châu Á khi ngày càng nhiều phụ nữ trung niên tìm thấy sức mạnh để bước ra khỏi bóng tối hôn nhân bất hạnh và tận hưởng cuộc sống độc lập.

Theo độc giả tương lai, con số ly hôn ở người cao tuổi có thể sẽ đạt đỉnh và dần ổn định khi thế hệ millennials – có những đặc điểm và quan điểm khác biệt về hôn nhân – bắt đầu bước vào tuổi nghỉ hưu, nghĩa là khoảng một thập kỷ tới. Trong thời gian đó, số lượng ly hôn xám có thể tiếp tục gia tăng.

Theo chuyên gia Sangyoub Park, “Sống thêm 20 đến 30 năm tạo ra những kỳ vọng mới về cuộc sống, khiến nhiều người sẵn sàng rời bỏ một cuộc hôn nhân không hạnh phúc. Ly hôn không còn là thất bại, mà là khởi đầu cho một chương mới.”