Bé gái 6 tuổi tử vong sau liệu pháp chỉnh sửa gen thử nghiệm
Vụ việc liên quan đến một bé gái 6 tuổi tên Mei ở Trung Quốc đã gây chấn động khi em qua đời vài ngày sau khi được điều trị bằng liệu pháp chỉnh sửa gen thử nghiệm nhằm khắc phục một đột biến gen ảnh hưởng sự phát triển thần kinh. Báo cáo của tạp chí Science phối hợp với tổ chức Retraction Watch cho biết bé đã chết do phản ứng miễn dịch nghiêm trọng liên quan đến phương pháp điều trị.
Cha mẹ của Mei cho rằng đó là hậu quả trực tiếp của phản ứng miễn dịch chết người do liệu pháp gen gây ra. Thử nghiệm lâm sàng này do nhà thần kinh học Qiu Zilong tại Trung tâm não Đại học Giao thông Thượng Hải thực hiện. Ông nghiên cứu biện pháp chỉnh sửa gen gọi là base editing nhằm ứng dụng trong điều trị trẻ mắc bệnh hiếm gặp.
Chi tiết cuộc thử nghiệm và phản ứng
Theo Science và Retraction Watch, bảy ngày sau khi đội ngũ y tế tiêm truyền hàng nghìn tỷ vi-rút mang công thức base editor vào dịch tủy sống của bé Mei, em đã tử vong do phản ứng miễn dịch nghiêm trọng liên quan liệu pháp gene này. Bệnh viện Xinhua, trực thuộc đại học này, đã bị phạt 24.000 nhân dân tệ (khoảng 3.500 USD) bởi cơ quan y tế địa phương vào tháng 9 năm ngoái, nhưng Qiu chưa bị kỷ luật công khai.
Đại học Giao thông Thượng Hải cho biết vừa thành lập tổ điều tra đặc biệt nhằm xem xét bài báo khoa học và nghiên cứu lâm sàng do Qiu cùng bệnh viện Xinhua công bố. Trường y tuyên bố cam kết tôn trọng nguyên tắc nghiên cứu và phản đối mọi hành vi vi phạm đạo đức, quy định ngành y.
Đóng góp tài chính và thiếu minh bạch
Báo cáo còn cho biết số tiền tài trợ cho thử nghiệm được thu thập một phần từ 860.000 USD do cha mẹ bé Mei tích góp và vay mượn. Bộ hồ sơ bệnh án do phía gia đình cung cấp cho thấy bệnh viện đã cho phép thử nghiệm diễn ra dựa trên quy định không bắt buộc phải thông qua phê duyệt của các cơ quan quốc gia.
Cha mẹ Mei quyết định lên tiếng vì cảm thấy các nhà nghiên cứu và cơ quan không chịu trách nhiệm minh bạch về sự việc. Người cha cho biết việc biết được sự thiếu sót trong biện pháp bảo đảm an toàn đã làm thay đổi hoàn toàn cách nhìn nhận về toàn bộ dự án.
Những thiếu sót trong công bố nghiên cứu
Cái chết của Mei không được ghi nhận trong một bài báo đăng trên Nature đầu năm nay về các thử nghiệm trên động vật. Báo cáo cũng nêu rằng bài viết không đề cập đến việc những con khỉ được điều trị gặp vấn đề về gan và thận.
Nhà khoa học Qiu từ chối đưa ra bình luận, cho biết mọi phản hồi sẽ do lãnh đạo trường y cung cấp. Đại học Giao thông Thượng Hải cũng đã nhận được yêu cầu phản hồi về vụ việc.
So sánh với vụ bê bối chỉnh sửa gen trước đó
Vụ việc gợi nhớ đến bê bối chỉnh sửa gen gây tranh cãi nhất ở Trung Quốc khi nhà khoa học He Jiankui tạo ra những đứa trẻ đầu tiên được chỉnh sửa gen năm 2018, điều này gây phẫn nộ trên toàn cầu và dẫn đến án tù ba năm dành cho ông vì thực hành y khoa bất hợp pháp.
Trước đó, Qiu cũng ký tên trong thư ngỏ phản đối hành động của He, khẳng định rằng dự án đó vi phạm đạo đức sinh học và thử nghiệm trên người khi chưa đảm bảo an toàn.
Vụ việc vẫn đang được các bên chức năng tiếp tục điều tra làm rõ.











