Đợt tấn công dữ dội mới nhất tại eo biển Hormuz

Cuối tuần qua, quan hệ căng thẳng giữa Iran và Mỹ tiếp tục leo thang khi Iran tiến hành các đợt tấn công nhằm vào các đồng minh của Mỹ tại vịnh Ba Tư, ngay sau khi Washington thực hiện đợt không kích dữ dội nhất trong những ngày gần đây nhằm trả đũa các hành động của Tehran.

Advertisement300 × 250

Lệnh ngừng bắn mong manh giữa hai bên dường như đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ khi không có dấu hiệu tiến triển về đối thoại ngoại giao.

Trung tâm chỉ huy Mỹ tại Trung Đông xác nhận lực lượng hải quân Iran đã tấn công một tàu container mang cờ Síp tại eo biển Hormuz vào ngày thứ Bảy. Đáp lại, quân đội Mỹ đã tiến hành hơn 140 cuộc không kích nhằm vào các mục tiêu quân sự Iran, đánh dấu đợt tấn công mạnh nhất trong gần một tuần qua giữa hai bên. Iran cũng thừa nhận đã tấn công một tàu mà họ gọi là "xâm phạm" tuyến đường thủy này, đồng thời phủ nhận các đợt trả đũa của mình nhằm vào các cơ sở quân sự Mỹ ở Jordan, Oman và Qatar. Kuwait và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cũng báo cáo bị tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái trong những ngày gần đây.

Ý nghĩa chiến lược của eo biển Hormuz

Căng thẳng giữa Iran và Mỹ tập trung quanh vấn đề kiểm soát eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển chiến lược với lượng lớn tài nguyên năng lượng trên thế giới đi qua. Iran kiên quyết yêu cầu tất cả các tàu qua vùng biển của mình phải tuân thủ điều kiện đi qua lãnh hải Iran, xem đây là một đòn bẩy cho các cuộc đàm phán hòa bình. Trong khi đó, Mỹ yêu cầu Tehran từ bỏ yêu sách này và duy trì tự do hàng hải trên tất cả tuyến đường qua eo biển.

Trước đó, chính quyền Mỹ từng bày tỏ hy vọng về khả năng mở cửa lại hoàn toàn tuyến đường thủy này chỉ vài ngày trước, nhưng các diễn biến mới nhất lại cho thấy sự nhượng bộ gần như không còn, làm dấy lên lo ngại về một giai đoạn bất ổn kéo dài trong khu vực.

Tổng quan các cuộc tấn công và tác động toàn khu vực

Truyền thông Iran công bố các vụ nổ lớn tại các thành phố ven biển miền nam, bao gồm các trung tâm năng lượng và căn cứ quân sự như Burchehr và Deyr. Tuy nhiên, chưa có thông tin rõ ràng về thương vong liên quan đến các vụ không kích hồi cuối tuần. Quân đội Mỹ chưa có bình luận ngay lập tức về các cuộc tấn công này.

Căng thẳng tiếp tục được nâng cao khi cả Tổng thống Mỹ Donald Trump và lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei không ngừng trao đổi các tuyên bố đe dọa trong tuần qua. Lãnh tụ Iran cam kết trả thù cho cái chết của cha mình, trước đó đã diễn ra trong các cuộc tấn công đầu tiên của Mỹ và Israel trong cuộc xung đột hiện tại.

Thị trường năng lượng và tài chính phản ứng với các đợt tấn công bằng sự biến động nhanh chóng. Lưu lượng tàu qua eo biển giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều tuần, trong khi giá dầu Brent kết thúc tuần giao dịch gần 76 USD một thùng, tăng khoảng 5% so với trước khi xảy ra chiến sự.

Mở rộng tấn công vào các quốc gia đồng minh của Mỹ

Iran đã mở rộng phạm vi tấn công trong khu vực bằng cách nhằm vào các đồng minh của Mỹ tại nhiều quốc gia. Các đợt tấn công tại Jordan bao gồm việc phóng ít nhất ba tên lửa vào lãnh thổ nước này, gây thiệt hại nhẹ và tập trung vào căn cứ không quân bị Mỹ sử dụng. Kuwait đối mặt với hàng loạt tên lửa và máy bay không người lái, gây nên thương vong và thiệt hại vật chất.

Ở Oman, lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran công bố tấn công vào một cảng thương mại và các địa điểm tại bán đảo Musandam, sát eo biển Hormuz. Riêng Bahrain và Qatar cũng đã báo cáo việc đánh chặn thành công các cuộc tấn công tên lửa và máy bay không người lái từ Iran. Những cuộc đụng độ này đã tác động xấu đến hình ảnh ổn định khu vực và kéo theo những hệ quả kinh tế tiêu cực, buộc các quốc gia phụ thuộc vào năng lượng phải nhìn nhận lại chiến lược quốc phòng và an ninh.

Diễn biến chính trị và ảnh hưởng từ cái chết của lãnh tụ tối cao Iran

Tình hình chính trị nội bộ Iran cũng trở nên phức tạp sau cái chết của lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei. Lễ tang kéo dài một tuần với sự xuất hiện của nhiều cờ đỏ tượng trưng cho sự trả thù khiến giới phân tích nhận định các lực lượng cứng rắn trong chính quyền muốn duy trì cuộc đối đầu đối với Mỹ. Động thái này làm suy yếu cơ hội hòa giải và làm phức tạp hơn con đường đàm phán khi quyền lực trong nước đang trong giai đoạn chuyển đổi chưa rõ ràng.

Các chuyên gia nhận định phe cứng rắn đang tận dụng không khí tang tóc để hẹp lại phạm vi đồng thuận chính trị và lên án bất kỳ đề xuất thỏa hiệp nào như một sai lầm về chiến lược cũng như đạo đức. Trong khi đó, phe ủng hộ đàm phán vẫn tồn tại, nhằm tìm cách ổn định kinh tế và thoát khỏi cuộc khủng hoảng hiện nay.

Lịch sử cho thấy căng thẳng nội bộ trong Iran từng xuất hiện trong các giai đoạn đàm phán với thế giới, đặc biệt giai đoạn trước khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015. Kịch bản hiện tại tương tự, khi các nhóm cứng rắn duy trì quyền kiểm soát và có cái nhìn nghi ngại về các cuộc đàm phán.

Kết quả các chuỗi sự kiện này còn phụ thuộc vào khả năng các bên trong Iran củng cố quyền lực và định hướng chính sách đối ngoại trong bối cảnh chiến sự và đàm phán tại eo biển Hormuz đang tạo ra ảnh hưởng lớn đến an ninh và ổn định khu vực.

Key takeaways from this article

Nguyên nhân chính khiến căng thẳng tại eo biển Hormuz gia tăng gần đây là gì?
Căng thẳng tăng do tranh chấp kiểm soát tuyến đường vận chuyển chiến lược eo biển Hormuz giữa Iran và Mỹ, cùng các đợt tấn công qua lại giữa hai bên.
Mỹ và Iran đã tiến hành những đợt tấn công nào trong tuần qua?
Iran tấn công các tàu thương mại và các mục tiêu quân sự của Mỹ cùng đồng minh ở nhiều quốc gia, trong khi Mỹ thực hiện khoảng 300 cuộc tấn công vào các mục tiêu quân sự Iran.
Ảnh hưởng của căng thẳng này đối với thị trường năng lượng ra sao?
Thị trường năng lượng biến động mạnh, giá dầu Brent tăng khoảng 5%, trong khi lượng tàu hàng qua eo biển Hormuz giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều tuần.
Diễn biến chính trị nội bộ Iran có tác động thế nào tới tình hình chiến sự?
Sau cái chết lãnh tụ tối cao, phe cứng rắn trong Iran tăng cường ảnh hưởng, đẩy mạnh đối đầu với Mỹ, gây khó khăn cho khả năng đàm phán và ổn định.

Đăng ký bản tin QMVN