Khởi đầu từ những bước nhỏ với tầm nhìn lớn
Tại bãi biển Tanjung Aru ở Kota Kinabalu, Malaysia, trải nghiệm cảnh hoàng hôn tuyệt đẹp đã giúp tác giả suy ngẫm sâu sắc về cách thức tập trung ưu tiên thúc đẩy các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc. Cuộc thảo luận kéo dài ba ngày cùng 170 tổ chức địa phương và quốc tế, bao gồm WWF, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các nhà hoạch định chính sách tập trung vào việc mở rộng đầu tư tác động trong việc thực hiện các SDGs tại bang Sabah và khu vực rộng hơn.
Liên Hợp Quốc đã chính thức xác lập 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững từ năm 2015, nhưng sau hơn 10 năm chỉ khoảng 18% trong số đó có khả năng đạt được vào năm 2030. Tiến trình hiện nay được đánh giá là yếu kém, chủ yếu do thiếu nguồn lực tài chính, tác động chưa đủ mạnh và thiếu quyết tâm chính trị cần thiết.
Vai trò sống còn của vùng Amazon, Borneo và Hindu Kush Himalaya
Những khu vực sinh thái như Amazon, Borneo và Hindu Kush Himalaya không chỉ là các hệ sinh thái độc đáo mà còn là những ranh giới hành tinh quan trọng cho các thí nghiệm và hành động duy trì ổn định khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học và sự sống của con người. Cả ba khu vực này lưu giữ lượng carbon lục địa khổng lồ của Trái Đất, đồng thời hỗ trợ ít nhất một phần tư số loài sinh vật đã biết. Ngoài ra, chúng còn cung cấp nguồn nước, thực phẩm và năng lượng cho hàng tỷ người trên toàn cầu.
Tuy nhiên, thách thức đặt ra rất lớn: sự phá rừng, phá hủy than bùn, băng tan và phát triển manh mún không đồng bộ có thể kích hoạt các điểm tới hạn không thể đảo ngược, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới con người toàn thế giới.
Amazon – nguồn sống chứa hơn 120 tỷ tấn carbon
Rừng mưa Amazon trải dài trên 9 quốc gia với lượng carbon tích trữ hơn 120 tỷ tấn. Dòng sông Amazon chiếm 1/5 tổng lượng nước chảy trên bề mặt Trái Đất và là nơi sinh sống của khoảng 47 triệu người. Phương thức canh tác đốt nương làm diện tích rừng suy giảm 18%. Nếu hiện tượng nóng lên toàn cầu tăng tốc, rừng Amazon có thể biến thành đồng cỏ khô cằn, gây ảnh hưởng lâu dài đến thời tiết toàn cầu.
Hindu Kush Himalaya - "cực thứ ba" với băng tan nhanh chóng
Được ví như “cực thứ ba” của thế giới, Hindu Kush Himalaya có vùng băng lớn tương đương với Bắc và Nam Cực. Tuy nhiên, khu vực đang chịu tác động của hiện tượng ấm lên nhanh gấp 2-5 lần mức trung bình toàn cầu.
Các sông băng ở đây cung cấp nước cho 10 con sông lớn, duy trì cuộc sống cho khoảng 2 tỷ người. Sự mất đi của các sông băng này sẽ dẫn đến lũ lụt nghiêm trọng hoặc hạn hán, đe dọa khủng hoảng nhiệt và an ninh thực phẩm cho gần một phần tư dân số châu Á.
Borneo và Sabah – kho carbon và nguồn kinh tế xanh đặc biệt
Borneo, bao gồm cả Sabah ở phần Malaysia, nhỏ hơn về diện tích và dân số so với hai khu vực trên nhưng có mật độ carbon cao nhất thế giới, với gần 40 tỷ tấn carbon nằm trong các vùng than bùn rộng lớn. Kinh tế xanh của Sabah, nổi tiếng với các điểm lặn biển đẳng cấp thế giới và 59% diện tích rừng ngập mặn Malaysia, đóng góp đáng kể vào nền kinh tế bang và duy trì sinh kế cho hàng ngàn người dân.
Tuy nhiên, hơn 30% diện tích rừng nguyên sinh tại Sabah và Borneo đã bị khai thác, cùng với việc phát triển nông nghiệp công nghiệp khiến các vùng đất than bùn bị tổn thương và giải phóng khí mê-tan góp phần làm tăng hiệu ứng nhà kính. Cộng đồng người bản địa, khoảng 2,2 triệu người tại Borneo, đang đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ rừng, sông và biển như cộng đồng bản địa ở Amazon.
Lợi ích kinh tế từ đầu tư bảo tồn
Nghiên cứu của Học viện Khoa học Malaysia chỉ ra rằng đầu tư vào bảo tồn rừng và biển Đông Nam Á có thể tạo ra lợi ích kinh tế lên đến 2 nghìn tỷ USD mỗi năm. Việc đầu tư vào các khu vực then chốt như Amazon, Borneo và Hindu Kush Himalaya không chỉ giúp hạn chế các hiện tượng nhiệt độ cực đoan và khan hiếm nước mà còn mang lại giải pháp bền vững cho sản xuất và phát triển toàn diện.
Đầu tư tác động đòi hỏi nguồn vốn kết hợp từ quỹ từ thiện, vốn cá nhân, lợi nhuận tái đầu tư, thị trường cổ phiếu, ngân hàng, bảo hiểm và các quỹ hưu trí cũng như quỹ tài sản quốc gia để tạo nên thay đổi có quy mô. Hỗ trợ tài chính, công nghệ và thị trường cần được triển khai để giúp các cộng đồng bảo vệ thiên nhiên.
Sabah - mô hình thử nghiệm toàn cầu và bài học nhân rộng
Sabah có cơ hội độc đáo khi là nơi hội tụ của bốn dòng tài chính hiếm có: carbon rừng đất liền, carbon than bùn, carbon xanh từ rừng ngập mặn và rạn san hô, cùng với thị trường cao cấp cho các sản phẩm dầu cọ bền vững, thủy sản và du lịch sinh thái. Vùng này nằm giữa dãy núi Kinabalu, tương tự như vùng Himalaya, và lưu vực sông Kinabatangan, tạo thành một mô hình thu nhỏ phản chiếu khu vực Amazon lớn hơn.
Chính quyền địa phương đã đưa ra chính sách quan trọng với Luật Biến đổi Khí hậu và Quản trị Carbon 2025, yêu cầu mọi hoạt động liên quan đến carbon phải tham vấn cộng đồng bản địa và thiết lập hệ thống đăng ký thống nhất các nỗ lực giảm thiểu phát thải.
Sabah có thể trở thành trung tâm đi đầu cho hành động khí hậu toàn cầu, với sự phối hợp giữa tiến hành các dự án thử nghiệm, sự tham gia của các nhà hoạt động môi trường tiên phong và sự gắn bó mật thiết với các cộng đồng bản địa. Đây là bước chuyển từ việc chỉ dừng lại ở lời kêu gọi sang hành động thực chất nhằm bảo vệ hệ thống duy trì khí hậu ổn định, an ninh thực phẩm và nguồn nước cho cả thế giới.
Nếu không hành động tích cực, rủi ro càng ngày càng lớn. Sabah và các vùng Amazon, Borneo, Hindu Kush Himalaya không thể chỉ được xem như những điểm nóng môi trường riêng rẽ mà phải là hệ thống phối hợp toàn cầu vì lợi ích của nhân loại.
Việc suy nghĩ rộng lớn, hành động địa phương và phối hợp khu vực là chiến lược thiết yếu để thúc đẩy các giải pháp hiệu quả và bền vững trước cuộc khủng hoảng khí hậu hiện nay.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Ba khu vực đặc biệt quan trọng Amazon, Borneo và Hindu Kush Himalaya giữ vai trò thiết yếu trong ổn định khí hậu toàn cầu và đa dạng sinh học.
- Sau hơn một thập kỷ, chỉ 18% Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc có triển vọng đạt được vào năm 2030.
- Sabah, Malaysia, là nơi thử nghiệm chính sách bảo tồn đa dạng sinh học và biến đổi khí hậu, với Luật Biến đổi Khí hậu và Quản trị Carbon 2025.
- Đầu tư bảo tồn rừng và biển ở Đông Nam Á có thể tạo ra lợi ích kinh tế lên đến 2 nghìn tỷ USD mỗi năm.
- Sự kết hợp tài chính sáng tạo và sự tham gia cộng đồng bản địa là cách tiếp cận hiệu quả để mở rộng quy mô hành động bảo vệ môi trường.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.








