Khoảng cách kinh tế và sức hút chính trị thực dụng
Vào ngày 29 tháng 10 năm 2026, các nhà quan sát quốc tế ghi nhận sự gia tăng hiện diện ngoại giao của châu Phi tại thủ đô Moskva khi Điện Kremlin đón tiếp 48 phái đoàn, trong đó có 22 nguyên thủ quốc gia. Dù con số này đã phục hồi đáng kể so với mức đáy 17 nguyên thủ tại Saint Petersburg năm 2023, quy mô kinh tế mà Nga mang lại vẫn vô cùng nhỏ bé so với các đối tác truyền thống.
Kim ngạch thương mại song phương giữa Nga và châu Phi năm 2025 chỉ đạt vỏn vẹn 28 tỷ USD, một con số khiêm tốn khi đặt cạnh 348 tỷ USD của Trung Quốc hay gần 395 tỷ USD của Liên minh châu Âu.
Không có các gói tín dụng xây dựng hạ tầng khổng lồ, sức hút lớn nhất của Nga đối với các chính quyền quân quản tại Mali, Burkina Faso hay Niger lại nằm ở chiếc phao cứu sinh an ninh tức thì, giúp họ củng cố quyền lực sau khi đẩy lui sự hiện diện của Pháp.
Động lực kinh tế để tham dự hội nghị thượng đỉnh của Nga là rất hạn chế; chính các toan tính chính trị mới là nguyên nhân then chốt đưa các nhà lãnh đạo châu Phi tới đây
Cái giá của chiếc phao an ninh và cuộc chiến tranh xa xứ
Sau sự sụp đổ của Tập đoàn Wagner và cái chết của Yevgeny Prigozhin, cánh tay quân sự của Nga đã được tái tổ chức thành Quân đoàn Châu Phi (Africa Corps) dưới sự chỉ huy trực tiếp của Bộ Quốc phòng Nga. Tuy nhiên, sự bảo đảm an ninh này đi kèm những cái giá vô cùng đắt đỏ: các tổ chức nhân quyền ghi nhận tình trạng gia tăng bạo lực nhắm vào thường dân, trong khi các mỏ vàng tại Mali hay trữ lượng uranium tại Niger dần được nhượng quyền khai thác cho các tập đoàn nhà nước Nga như Rosatom và Yadran Group.
Nghiệt ngã hơn, hàng trăm thanh niên châu Phi nghèo khó đã bị chiêu mộ, thậm chí lừa gạt bằng những lời hứa hẹn việc làm giả dối để rồi bị đẩy ra tiền tuyến trong cuộc chiến khốc liệt tại Ukraine. Những giọt nước mắt của các gia đình tại Cameroon hay Nigeria mòn mỏi chờ đợi thi thể con em mình phơi bày mặt trái tàn khốc của một mối quan hệ đối tác đang bị nghi ngờ biến tướng thành sự phụ thuộc kiểu mới.
Kim ngạch thương mại của Nga với châu Phi đạt 28 tỷ USD, chưa bằng một phần mười quy mô giao thương của Trung Quốc hay châu Âu.
Các chính quyền quân sự vùng Sahel dựa vào Quân đoàn Châu Phi để duy trì quyền lực và bảo vệ chế độ.
Hơn 500 thanh niên châu Phi đã thiệt mạng trên chiến trường Ukraine sau các chiến dịch tuyển mộ của Nga.
