Lớp bùn đáy hồ lưu giữ ký ức độc hại
Tháng 5/2023, các nhà nghiên cứu khoan lấy những cột trầm tích dưới đáy hồ Coba, nằm cạnh tàn tích thành phố cùng tên ở bang Quintana Roo, và dưới đáy hố sụt Xcach, một giếng đá vôi tự nhiên đường kính khoảng 100 mét. Coba là điểm đến quen thuộc của du khách, nổi tiếng với kim tự tháp Nohoch Mul thuộc hàng cao nhất bán đảo Yucatán, và từng là nơi sinh sống của khoảng 60.000 đến 90.000 người. Xcach thì gần như vô danh: khu di chỉ nằm trên đất tư nhân, có nhiều kim tự tháp và công trình nhưng hầu như chưa được khai quật.
Mỗi lớp bùn lắng xuống đáy hồ giống như một trang nhật ký của môi trường. Khi lần giở từng trang ấy, nhóm của Matt Waters, nhà cổ hồ học tại Đại học Auburn ở bang Alabama, nhận ra những đợt thủy ngân tăng vọt trùng khớp với thời kỳ hoàng kim của văn minh Maya, được giới khảo cổ gọi là thời kỳ Cổ điển (khoảng năm 250 đến năm 900).
Điều đáng chú ý là vùng đất thấp phía bắc của thế giới Maya trước nay có rất ít dữ liệu về thủy ngân. Nghiên cứu mới không chỉ lấp khoảng trống ấy mà còn ghi nhận một số nồng độ thủy ngân thời Maya cao nhất từng được đo.
Ba đợt dâng thủy ngân xuyên suốt thời kỳ Cổ điển
Dữ liệu trầm tích vẽ nên một biên niên sử độc hại kéo dài nhiều thế kỷ:













