“Ông ấy đã khôi phục lại”
Trả lời báo giới hôm thứ Năm, ông Trump khẳng định Musk đã khôi phục dịch vụ Starlink cho Ukraine nhưng không cho biết thêm chi tiết, cũng không xác nhận liệu hai người có trao đổi trực tiếp. Cùng ngày, The Wall Street Journal đưa tin ông Trump đã gọi điện cho Musk, đề nghị dỡ bỏ các hạn chế và bày tỏ sự không hài lòng vì tốc độ hệ thống vẫn bị giới hạn.
Tôi không muốn bình luận về chuyện đó, dù là tôi gọi hay người khác gọi thì có lẽ cũng chẳng khác gì. Điều cốt lõi là ông ấy đã khôi phục lại.
Theo các quan chức Mỹ và Ukraine được The Wall Street Journal dẫn lời, Starlink đã hoạt động bình thường hơn ngay sau cuộc điện đàm. Tuy nhiên, một số quan chức Ukraine cho biết hệ thống chưa trở lại đầy đủ chức năng, dù tốc độ đã cao hơn mức bị giới hạn. Trước đó cùng ngày, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy nói tốc độ Starlink vẫn chưa được khôi phục và ông hy vọng sớm hội đàm với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio.
Giới hạn tốc độ làm tê liệt máy bay không người lái
Ngày 14/10, theo cố vấn tổng thống Ukraine Serhiy Beskrestnov, các thiết bị đầu cuối quân sự di chuyển nhanh hơn khoảng 160 km/h bắt đầu mất kết nối mà không có cảnh báo trước. Quân đoàn Phản ứng nhanh số 7 của Ukraine cho biết một số đơn vị đã phải hủy nhiệm vụ.
Phía Kyiv nhấn mạnh máy bay không người lái đánh chặn cần kết nối ổn định ở tốc độ lên tới 450 km/h để đối phó với các mối đe dọa trên không của Nga. Starlink giữ vai trò then chốt trong ba lĩnh vực:
- Liên lạc trên chiến trường giữa các đơn vị tiền tuyến.
- Dẫn đường cho máy bay không người lái tấn công tầm xa vào hậu phương của đối phương.
- Điều khiển máy bay không người lái đánh chặn các drone tấn công Shahed của Nga.
Ông Zelenskiy gọi việc hạn chế là “một sai lầm lớn”. Ba Lan, quốc gia chi trả phí thuê bao Starlink thay cho Ukraine, cũng lên tiếng: Ngoại trưởng Radosław Sikorski cảnh báo rằng với tư cách là khách hàng châu Âu, Warsaw đang theo dõi sát SpaceX.
Ai là người quyết định?
Câu hỏi ai đứng sau lệnh hạn chế vẫn chưa có lời giải rõ ràng. Musk khẳng định mọi giới hạn về tốc độ hay mức sử dụng đều do quân đội Mỹ quyết định. Ông Trump phủ nhận liên quan đến việc làm chậm hệ thống, trong khi Ngoại trưởng Rubio nói với báo giới hôm thứ Tư rằng quyết định về quyền truy cập Starlink của Ukraine thuộc về SpaceX và Musk, không phải Nhà Trắng.
Sự mập mờ một phần đến từ việc Ukraine sử dụng cả Starlink – dịch vụ internet vệ tinh thương mại – lẫn Starshield, phiên bản quân sự gắn với chính phủ Mỹ. Ranh giới trách nhiệm giữa một doanh nghiệp tư nhân và nhà nước, trong trường hợp này, trở nên vô cùng khó phân định.
Quan hệ Mỹ – Ukraine xuống đáy
Quan hệ giữa ông Zelenskiy và Washington đã rơi xuống mức thấp chưa từng có sau khi ông Trump công bố thỏa thuận mua dầu diesel của Nga và miễn áp các lệnh trừng phạt mới đối với Moscow. Ông Trump cũng yêu cầu Kyiv ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu Nga và kêu gọi người Ukraine thay thế ông Zelenskiy. Trong khi đó, ngày 21/10, Tổng thống Nga Vladimir Putin đồng ý về nguyên tắc nối lại đàm phán ba bên có Mỹ làm trung gian sau ngày 10/11.
Trên chiến trường, giao tranh không hề hạ nhiệt: hôm thứ Năm, Nga dội tên lửa đạn đạo xuống Kyiv, còn Ukraine phóng hàng trăm máy bay không người lái về phía Moscow. Ông Trump từng hứa chấm dứt chiến tranh khi nhậm chức, nhưng mục tiêu ấy vẫn còn xa vời. Câu chuyện Starlink cho thấy trong chiến tranh hiện đại, một tín hiệu vệ tinh có thể quyết định sự sống còn của cả một mặt trận.
