Thông điệp cân nhắc từ Hà Nội
Trả lời tại cuộc họp báo thường kỳ, bà Phạm Thu Hằng không nêu đích danh quốc gia nào, cũng không đưa ra lời chỉ trích. Bà đặt vấn đề trên nền tảng các nguyên tắc: luật pháp quốc tế, Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á và Hiến chương Liên hợp quốc. Cách nói ấy phản ánh phong cách ngoại giao quen thuộc của Việt Nam, vừa giữ quan hệ với Bắc Kinh, vừa trân trọng mối gắn bó đặc biệt với Vientiane.
“Việt Nam luôn mong muốn Lào phát triển hòa bình, độc lập và tự cường.” Phạm Thu Hằng
Bà cũng nhấn mạnh tiêu chí mà theo Hà Nội mọi hợp tác đều nên đáp ứng.
“Sự hợp tác như vậy đồng thời phải đóng góp tích cực cho hòa bình, an ninh, ổn định và thịnh vượng của khu vực và thế giới.” Phạm Thu Hằng
Những gì đã biết về Ban Keun
Bộ Quốc phòng Trung Quốc thông báo về trung tâm vào cuối tháng 9. Theo các nguồn tin công khai, cơ sở này có những đặc điểm chính sau:
- Tên gọi: Trung tâm Hỗ trợ và Huấn luyện chung Trung Quốc - Lào, đi cùng Học viện Hàng không Hữu nghị Trung Quốc - Lào.
- Vị trí: Ban Keun, cách Vientiane khoảng 40 đến 50 km về phía bắc.
- Hạ tầng: đường băng khoảng 2.000 mét, sân đỗ và các nhà chứa máy bay.
- Mục đích công bố: giúp Lào đào tạo phi công không quân.
Ảnh vệ tinh do Reuters thu thập cho thấy tám máy bay đậu tại đây, nhiều khả năng là loại huấn luyện JL-8 mà cả hai nước đều sử dụng. Hai bên chưa công bố chi tiết về nhân sự hay trang bị.
Trường bay hay căn cứ?
Bắc Kinh nói việc vận hành tuân thủ luật pháp của hai nước, thông lệ quốc tế và “không nhắm vào bất kỳ bên thứ ba nào”. Chuyên gia Trung Quốc Song Zhongping, được Global Times dẫn lời, khẳng định cơ sở hoàn toàn thuộc về Lào, không có đơn vị đồn trú độc lập của Trung Quốc. Ngược lại, ông Joshua Kurlantzick của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ mô tả đây là căn cứ không quân đầu tiên của Trung Quốc ở nước ngoài.
Nhiều nhà phân tích chọn cách nhìn dè dặt hơn. Ông David Vallance của Viện Lowy cho rằng đường băng quá ngắn với máy bay ném bom, còn ông Olli Pekka Suorsa viết rằng sân bay này quá nhỏ để phô diễn sức mạnh lâu dài. Tuy nhiên, ông Alexander Neill lưu ý thiết kế có vẻ cho phép kéo dài đường băng về sau.
“Điều này có thể khiến Mỹ cân nhắc lại việc tổ chức các cuộc tập trận an ninh đa quốc gia lớn tại Thái Lan.” Hunter Marston
Những người láng giềng dõi theo
Thái Lan cho biết Lào có quyền chủ quyền trong việc cho phép xây dựng cơ sở này và Bangkok sẽ tiếp tục theo dõi. Theo AP, một quan chức Việt Nam giấu tên đánh giá trung tâm chủ yếu phục vụ huấn luyện và cứu trợ nhân đạo, song nhằm tăng ảnh hưởng của Trung Quốc tại Lào.
Trong khi đó, Hà Nội và Vientiane vẫn tiếp tục vun đắp quan hệ quốc phòng. Tháng 10 vừa qua, trong chuyến thăm Lào của Thủ tướng Lê Minh Hưng, Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang đã gặp người đồng cấp Lào và bàn việc nâng cao sự gắn kết chiến lược. Có lẽ đó cũng là câu trả lời thầm lặng nhất của Việt Nam: giữ vững tình láng giềng bằng hành động cụ thể.
