Tín hiệu từ lá phiếu Mỹ
Cuộc bầu cử ngày 3/11 trao quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện cho Đảng Dân chủ, theo kết quả được AP và Reuters công bố. Đó là một cú đảo chiều mạnh đối với Đảng Cộng hòa, vốn chịu sức ép từ giá sinh hoạt, chiến tranh Iran và sự bất mãn đối với cách điều hành của Nhà Trắng. Thắng lợi này trao cho phe đối lập khả năng mở các cuộc điều tra, kiểm soát ngân sách và cản trở nhiều đề xuất lập pháp. Nhưng tổng thống vẫn có quyền hành pháp và quyền phủ quyết; thay đổi ở Quốc hội không tự động chấm dứt ảnh hưởng của ông trên trường quốc tế.
Kagan đặt câu hỏi khác với diễn giải bầu cử trong nước: các đối thủ chiến lược sẽ đọc tín hiệu ấy ra sao? Nếu họ tin rằng một chính quyền đang mất đòn bẩy chính trị và chỉ còn hai năm để tạo dấu ấn, họ có thể thấy đây là cơ hội để gia tăng sức ép. Dù vậy, việc một bên có thể thử giới hạn của Mỹ không đồng nghĩa việc họ sẽ lựa chọn xung đột. Các quyết định an ninh còn phụ thuộc chi phí, phản ứng đồng minh và tính toán nội bộ của từng thủ đô.
Iran và bài toán kho vũ khí
Trong cuộc phỏng vấn với CNBC, Kagan cho rằng chiến sự Iran làm lộ ra điểm yếu về năng lực duy trì một chiến dịch quân sự kéo dài. Báo cáo của Congressional Budget Office được Congressional Research Service dẫn lại ước tính Mỹ đã sử dụng khoảng một nửa đến hai phần ba kho dự trữ của một số dòng tên lửa đánh chặn kể từ tháng 6/2025. Đây là ước lượng có độ bất định đáng kể, không có nghĩa toàn bộ hệ thống phòng thủ tên lửa Mỹ đã mất đi tỷ lệ tương ứng.
Một tên lửa đánh chặn không thể được thay thế chỉ bằng một mệnh lệnh ngân sách. Dây chuyền sản xuất, chuỗi cung ứng, kỹ sư và thời gian thử nghiệm đều là giới hạn thực tế. CSIS đã cảnh báo trong tháng 7 rằng mức tiêu hao Patriot và THAAD tạo ra rủi ro sẵn sàng chiến đấu ở Tây Thái Bình Dương. Ngược lại, Washington vẫn duy trì ưu thế công nghệ, mạng lưới căn cứ và năng lực liên minh rộng lớn. Vì thế, đánh giá sức mạnh Mỹ phải nhìn cả kho đạn lẫn khả năng tái tạo lực lượng.
Trung Quốc, Đài Loan và sự phân bổ lực lượng
Theo Kagan, việc bố trí ba tàu sân bay Mỹ ở Trung Đông có thể làm giảm nguồn lực hải quân sẵn có cho châu Á, khiến Bắc Kinh cân nhắc một tư thế quyết đoán hơn. Vấn đề Đài Loan đặc biệt nhạy cảm: Trung Quốc coi hòn đảo tự quản là một phần lãnh thổ, trong khi Washington duy trì chính sách không công nhận Đài Loan là quốc gia độc lập và hỗ trợ phương tiện tự vệ theo luật Mỹ.
Bất kỳ điều chỉnh quân sự nào cũng phải được xem trong toàn cảnh lực lượng, chứ không chỉ đếm số tàu sân bay tại một thời điểm.
Từ lâu, năm 2027 thường được nhắc đến như mốc năng lực mà lãnh đạo Trung Quốc yêu cầu quân đội chuẩn bị, nhưng giới chức tình báo Mỹ từng nhấn mạnh điều đó không xác nhận quyết định tấn công. Đây là khác biệt cốt yếu giữa năng lực, ý định và hành động. Những tín hiệu thiếu nhất quán từ Washington về các gói vũ khí, đàm phán kinh tế và hiện diện quân sự có thể làm khó việc dự báo; song Bắc Kinh cũng phải cân nhắc tác động thương mại, trừng phạt và nguy cơ xung đột vượt kiểm soát.
Nga và phép thử sức bền của phương Tây
Với Nga, câu chuyện không chỉ nằm ở tình hình chính trị Mỹ mà còn ở cuộc chiến Ukraine và sức chịu đựng của châu Âu. Một chính quyền Washington phải chia sẻ sự chú ý giữa Trung Đông và châu Á có thể tạo cảm nhận rằng sự hỗ trợ cho Ukraine dễ bị phân tán. Mặt khác, Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát cũng có khả năng gây sức ép yêu cầu cam kết rõ ràng hơn với đồng minh. Vì vậy, cùng một kết quả bầu cử có thể dẫn tới những cách giải thích trái chiều ở Moscow.
Điểm đáng lo là những hành động nằm dưới ngưỡng chiến tranh trực tiếp, từ hoạt động mạng, gây nhiễu định vị đến sức ép trên biển, có thể tạo ra chuỗi sự cố khó kiểm soát. Dù vậy, không có bằng chứng trong phát biểu của Kagan cho thấy Moscow và Bắc Kinh đã thống nhất một kế hoạch tranh thủ thời điểm này. Cách tiếp cận thận trọng phải phân biệt nguy cơ chiến lược được nêu trong phân tích với một thông tin tình báo về chủ trương đã hình thành.
Ngoại giao còn chỗ đứng?
Cuộc thảo luận diễn ra khi Washington, Bắc Kinh và Moscow cân nhắc khả năng tiếp xúc cấp cao bên lề hội nghị APEC tại Thâm Quyến. Theo thông tin CNBC dẫn từ Bộ Ngoại giao Trung Quốc, các bên còn trao đổi về khả năng gặp gỡ; chưa có chương trình nghị sự được công bố. Nếu diễn ra, một cuộc gặp sẽ không tự khắc giải quyết khác biệt về Ukraine, Đài Loan hoặc kiểm soát vũ khí, nhưng có thể tạo cơ chế giảm hiểu lầm và tránh phản ứng dây chuyền.
Thách thức lớn nhất của Mỹ không chỉ là chứng minh sức mạnh mà còn là gửi đi thông điệp nhất quán: vẫn có khả năng bảo vệ lợi ích và đồng minh, đồng thời không đóng cửa trước thương lượng. Đối thủ cũng cần hiểu rằng một Quốc hội chia rẽ với tổng thống chưa hẳn là một nước Mỹ mất khả năng hành động. Trong thế giới mà quyết định sai có thể kích hoạt khủng hoảng, sự sáng suốt nằm ở việc kiểm chứng năng lực thực tế thay vì hành động theo cảm giác bên kia đang yếu đi.
