Những chuyến đi mưu sinh không có người trở về
Vụ tấn công xảy ra từ tối 30/9 đến sáng 1/10 tại các làng Ala, Gummna và Musune trong khu vực Marte, cách thủ phủ Maiduguri khoảng 130 km về phía đông bắc. Theo AP, nạn nhân gồm những người trẻ và bậc cao niên đi chăm sóc hoa màu hoặc kiếm củi. Người dân kể rằng họ bị phục kích, trói và sát hại ở khoảng cách gần. Chi tiết hiện trường chủ yếu dựa trên lời kể nhân chứng, trong khi nhà chức trách vẫn xác minh đầy đủ diễn biến.
Phát ngôn viên cảnh sát bang Borno Nahum Daso xác nhận có 15 người tử vong và ba người chưa rõ tung tích. Theo các nguồn tin địa phương mà báo Punch thu thập, 18 người đã đi tới các khu vực sản xuất; gia đình và láng giềng chỉ đưa được 15 thi thể về mai táng hôm 1/10. Chưa có cơ sở xác định số phận của ba người còn thiếu, vì vậy không thể xem họ đã bị bắt cóc hay thiệt mạng.
Cánh đồng, củi đun và vòng xoáy mất an ninh
Với nhiều gia đình nông thôn, trồng trọt và thu gom củi không phải những hoạt động tùy chọn. Đó là nguồn thức ăn, thu nhập và năng lượng cho bữa cơm.
Mỗi cuộc tấn công như ở Marte có thể khiến những người sống sót tránh xa ruộng đất, làm giảm vụ thu hoạch tiếp theo và đặt cả cộng đồng vào thế phụ thuộc hơn vào hỗ trợ từ bên ngoài.
Báo cáo của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) công bố tháng 8/2026 ghi nhận hạn chế đi lại tại Marte và nhiều khu vực lân cận cản trở tiếp cận đất canh tác, chăn thả và chợ. Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) ước tính gần 5,8 triệu người ở Borno, Adamawa và Yobe đối mặt mất an ninh lương thực nghiêm trọng trong năm 2026. Những chỉ số khu vực này không phải thống kê riêng về vụ tấn công, nhưng cho thấy sức ép của bạo lực kéo dài.
Bảo vệ dân thường là yêu cầu cấp bách
Amnesty International gọi vụ sát hại là hành vi vi phạm nghiêm trọng luật nhân đạo quốc tế, yêu cầu Nigeria bảo vệ tốt hơn những cộng đồng dân cư phải đi xa để mưu sinh. Khẳng định về trách nhiệm trực tiếp của Boko Haram hiện vẫn ở mức nghi vấn được lực lượng chức năng và các nguồn địa phương nêu ra; không nên coi việc quy thủ phạm đã được cơ quan xét xử xác nhận.
Bảo vệ dân thường cần nhiều hơn phản ứng sau thảm kịch: đường đi an toàn đến nông trại, cơ chế thông tin khẩn, tìm kiếm người mất tích, điều tra độc lập và hỗ trợ các gia đình mất nguồn lao động. Tại những nơi thông tin liên lạc yếu, chậm trễ xác minh cũng khiến thân nhân sống trong bất an. Bất kỳ giải pháp an ninh nào cũng cần tránh đẩy gánh nặng lên chính cộng đồng đang chịu thiệt hại.
Thách thức lâu dài bên bờ Hồ Chad
Boko Haram và các nhóm vũ trang có liên hệ hoặc tách nhánh đã tấn công thường dân, lực lượng an ninh tại đông bắc Nigeria hơn một thập niên. Cấu trúc và sự kiểm soát địa bàn của các nhóm không đồng nhất; vì vậy cần thận trọng khi gộp tất cả vụ bạo lực vào một tổ chức duy nhất. Những ngôi làng xa trung tâm thường chịu thiệt thòi từ khoảng cách địa lý, nghèo đói và dịch vụ công hạn chế.
Thực tế ở Marte nhắc rằng khôi phục an ninh không thể chỉ đo bằng số chiến dịch quân sự. Trẻ em cần trường học, người lớn cần đường tới chợ, đồng ruộng và củi đun, còn gia đình nạn nhân cần câu trả lời về người thân. Khi những nhu cầu bình thường ấy chưa được bảo đảm, sự bình yên vẫn mong manh ngay cả sau những khoảng lặng tiếng súng.










