Phản ứng hưng phấn ban đầu
Theo truyền thống, chiến thắng của Đảng Dân chủ – dù trong bầu cử tổng thống hay giữa kỳ – hiếm khi được thị trường đón nhận nồng nhiệt. Tuy nhiên, phản ứng đầu tiên trước những thắng lợi áp đảo của đảng này trong bầu cử giữa kỳ ngày 3/11 lại đầy hưng phấn. Trong phiên 4/11:
- Chỉ số S&P 500 tăng 1,6%, phiên tốt nhất kể từ tháng 8.
- Chỉ số Dow Jones tăng vọt 3%, mức tăng sau bầu cử giữa kỳ lớn nhất kể từ năm 1982.
- Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ giảm trên toàn bộ các kỳ hạn, trong khi vàng và Bitcoin tăng giá.
- Giá dầu Brent giảm gần 9%, xuống dưới 95 USD/thùng.
Cú sốc nhắm vào AI
Niềm hưng phấn nhanh chóng nhường chỗ cho nỗi lo. Giới đầu tư nhận ra một mối đe dọa lớn hơn những lo ngại truyền thống về thuế hay quản lý: phản ứng chính trị chống lại làn sóng xây dựng hạ tầng AI.
Ngày 5/11, chỉ số Nasdaq giảm 5,5% – mức giảm trong ngày sâu nhất kể từ tháng 4/2025 – trong khi chỉ số Nasdaq 100 mất 6,4%, tương đương 2.500 tỷ USD vốn hóa, và chỉ số bán dẫn lao dốc 12%.
Nhiều thống đốc Dân chủ vừa đắc cử đã cam kết tạm dừng hoặc siết chặt việc phê duyệt trung tâm dữ liệu, trong khi cử tri ở hàng loạt địa phương bỏ phiếu ủng hộ hạn chế. Các nhà phân tích của JPMorgan từng cảnh báo kết quả “làn sóng xanh” có thể châm ngòi cho đợt bán tháo cổ phiếu AI vì dự đoán quy định sẽ chặt chẽ hơn.
Đợt bán tháo AI do dự đoán quy định chặt chẽ hơn.
Các trung tâm xuất khẩu chịu tác động
Cú sốc nhanh chóng lan sang châu Á, nơi tập trung chuỗi cung ứng phần cứng AI. Ngày 6/11, chỉ số Nikkei của Nhật Bản giảm 6%, chứng khoán Hàn Quốc và Đài Loan có lúc mất hơn 8%. Với Singapore, một nền kinh tế mở phụ thuộc lớn vào thương mại, rủi ro thể hiện ở nhiều mặt:
- Xuất khẩu điện tử và bán dẫn của Singapore đã hưởng lợi đáng kể từ nhu cầu phần cứng AI toàn cầu, nên sẽ chịu ảnh hưởng nếu chi tiêu đầu tư của các tập đoàn công nghệ Mỹ chậm lại.
- Singapore là trung tâm trung tâm dữ liệu và đầu tư AI của khu vực, thu hút nhiều cam kết lớn, như việc OpenAI hồi tháng 5 cam kết hơn 300 triệu SGD phát triển lĩnh vực AI ứng dụng tại đây.
- Là nền kinh tế mở, Singapore dễ chịu tác động dây chuyền từ biến động tâm lý thị trường và dòng vốn toàn cầu.
Triển vọng phía trước
Câu hỏi lớn lúc này là liệu chu kỳ đầu tư AI có thực sự chậm lại, hay thị trường chỉ đang định giá lại rủi ro chính sách. Tổng thống Donald Trump vẫn nắm quyền phủ quyết, và nhiều trung tâm dữ liệu đã được phê duyệt trước đó vẫn tiếp tục xây dựng. Tuy nhiên, sự phản đối ngày càng lan rộng tại các địa phương cho thấy làn sóng xây dựng sẽ khó giữ tốc độ như trước.
Đối với các nền kinh tế xuất khẩu như Singapore, bài học rút ra là cần đa dạng hóa động lực tăng trưởng, tránh phụ thuộc quá lớn vào một chu kỳ công nghệ duy nhất vốn có thể bị tác động mạnh bởi những thay đổi chính trị ở bên kia Thái Bình Dương.
