Từ một căn hầm ở Donbas
Tại vùng Donetsk, nơi giao tranh ác liệt nhất ở miền đông Ukraine, một đơn vị pháo binh thuộc Tiểu đoàn Súng trường Cảnh sát Đặc biệt của vùng Zaporizhzhia cảm nhận ngay tác động từ quyết định của Mỹ trong tuần này. Liên lạc với sở chỉ huy bị gián đoạn, tốc độ internet tụt mạnh – những thay đổi tưởng nhỏ nhưng có thể quyết định sống còn trong cuộc chiến mà máy bay không người lái luôn rình rập. Ukrlan, 28 tuổi, chỉ xin được nêu mật danh theo thông lệ của quân đội Ukraine, kể với Reuters từ căn hầm gần chiến tuyến:
Chúng tôi cảm nhận được điều đó ngay lập tức.
Theo lời anh, ngay sau khi có thông báo kết nối Starlink suy giảm, tốc độ mạng tại trận địa và liên lạc với cấp chỉ huy đều xuống cấp nghiêm trọng. Trong căn hầm khung gỗ tối om, những người lính chuẩn bị đạn pháo dưới ánh đèn pin đội đầu, bịt tai mỗi khi khẩu lựu pháo gầm lên và khói súng tràn ngập không gian. Ở nơi ấy, thông tin cập nhật về mục tiêu và mối đe dọa có thể là ranh giới giữa sự sống và cái chết.
Lệnh hạn chế Starshield và những lời phủ nhận
Theo các quan chức, Nhà Trắng đã ra lệnh hạn chế Starshield, hệ thống vệ tinh quân sự của SpaceX mà Ukraine dùng cho liên lạc chiến trường và điều khiển máy bay không người lái. Tuy nhiên, bức tranh vẫn còn nhiều điểm mờ:
- Một quan chức Mỹ phủ nhận việc Tổng thống Donald Trump ra lệnh cố ý làm chậm Starshield.
- Ông Trump cho biết việc chia sẻ tình báo với Ukraine vẫn tiếp diễn và khẳng định cả ông lẫn Elon Musk đều không đứng sau sự cố.
- Lời kể của Ukrlan cho thấy sự gián đoạn không chỉ giới hạn ở Starshield mà còn ảnh hưởng rộng hơn đến kết nối và tốc độ internet.
Binh sĩ Ukraine cho biết tốc độ Starlink chậm lại đã làm suy giảm khả năng phát hiện và đánh chặn tên lửa, máy bay không người lái của Nga.
Kyiv và các đối tác phương Tây lên án động thái này là tiếp tay cho Moscow, trong khi Washington khẳng định vẫn muốn chấm dứt chiến tranh và đang nỗ lực theo hướng đó.
Châu Âu chưa thể lấp khoảng trống
Phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh EU ở Brussels ngày 16/10, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết dịch vụ Starlink đã cải thiện nhưng chưa được khôi phục hoàn toàn, khiến tính mạng dân thường bị đe dọa. Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của EU, bà Kaja Kallas, thừa nhận Starlink thực sự cần thiết đối với Ukraine.
Thật không may, trong ngắn hạn, châu Âu không thể thay thế năng lực này.
Lời thừa nhận ấy phơi bày một thực tế: sau gần năm năm chiến tranh, hạ tầng liên lạc sống còn của Ukraine vẫn phụ thuộc vào một công ty tư nhân và vào ý chí chính trị của Washington. Những nỗ lực xây dựng mạng lưới vệ tinh riêng của châu Âu vẫn cần nhiều năm nữa mới thành hình.
Lời hứa và thực tại nơi chiến hào
Động thái hạn chế diễn ra khi ông Trump đang gây sức ép buộc Kyiv ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu Nga. Ông cho rằng những đòn tập kích này đẩy giá năng lượng tăng vọt, làm tổn hại triển vọng của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11, dù giới chuyên gia nhận định nguyên nhân chính của đợt tăng giá là cuộc chiến giữa Mỹ và Iran.
Với những người lính nơi chiến hào, hệ quả đã quá rõ ràng. Ukrlan nhớ lại rằng khi trở lại Nhà Trắng, ông Trump từng quả quyết sẽ giúp chấm dứt chiến tranh trong thời gian rất ngắn. Nhưng theo anh, họ chưa thấy bất kỳ dấu hiệu nào như vậy, và tình hình chỉ ngày một tồi tệ hơn, từng ngày, từng tuần.
