Vị tổng thống trẻ và cử tri trẻ dần rời xa
Năm 2017, ông Macron, khi đó chưa tròn 40 tuổi, vận động tranh cử với hình ảnh người mở ra một thế hệ lãnh đạo mới, vượt qua các chính trị gia thuộc thế hệ “bùng nổ dân số”. Nhà sử học Jean-François Sirinelli từng nhận xét tuổi của tân tổng thống gần như trùng khớp với tuổi trung vị của dân số Pháp – điều chưa từng có dưới thời Đệ ngũ Cộng hòa.
Tuy nhiên, cử tri của ông chủ yếu là người trẻ đi làm và giới quản lý khá giả hơn là sinh viên. Theo viện thăm dò Ipsos-BVA, ở vòng một năm 2017, ông chỉ đứng thứ ba trong nhóm cử tri 18 – 24 tuổi, sau Jean-Luc Mélenchon và Marine Le Pen, dù dẫn đầu ở nhóm 25 – 34 tuổi.
Đến cuộc bầu cử năm 2024, chưa đến một phần mười cử tri trẻ bỏ phiếu cho các ứng viên thuộc phe tổng thống. Bà Adélaïde Zulfikarpasic của Ipsos-BVA nhận định cử tri của ông Macron đã già đi theo thời gian.
Những cải cách gây xa cách
Ngay từ năm đầu cầm quyền, nhiều quyết sách đã khiến một bộ phận giới trẻ quay lưng:
- Cắt giảm trợ cấp nhà ở APL năm 2017, được giới thăm dò đánh giá là cú đòn biểu tượng rất lớn với người trẻ.
- Ra mắt nền tảng xét tuyển đại học Parcoursup và kế hoạch nghĩa vụ quốc gia phổ cập, vấp phải nhiều chỉ trích.
- Cải cách trung học năm 2019 được thực hiện mà thiếu tham vấn; theo nhà sử học Manon Pignot, nó phá vỡ tập thể lớp học, đảo lộn thời khóa biểu và khiến không khí trường học trở nên căng thẳng.
Phong cách điều hành từ trên xuống cùng những phát ngôn bị cho là thiếu tế nhị – như lời nói với một thanh niên thất nghiệp năm 2018 rằng chỉ cần băng qua đường là có việc – càng làm hình ảnh “tổng thống hiểu người trẻ” phai nhạt.
Những cảnh học sinh bị cảnh sát bắt quỳ ở Mantes-la-Jolie cuối năm 2018 cũng để lại dấu ấn khó phai.
Đại dịch và “sự hy sinh khủng khiếp”
Để đối phó với đại dịch COVID-19, vốn nguy hiểm hơn nhiều với người cao tuổi, chính phủ áp dụng phong tỏa và đóng cửa trường học trên diện rộng. Cả một thế hệ đang hình thành đời sống xã hội bỗng bị cô lập. Tháng 10/2020, trong cuộc phỏng vấn truyền hình tại Điện Élysée, chính ông Macron thừa nhận điều đó.
“Thật khó để 20 tuổi vào năm 2020.” — Emmanuel Macron
Ông mô tả trải nghiệm của người trẻ là một sự hy sinh khủng khiếp, với những kỳ thi bị hủy và nỗi lo tìm việc làm đầu tiên. Thế nhưng trong nhiệm kỳ hai, các chính sách dành cho thanh niên dần lùi lại phía sau những cuộc khủng hoảng, bất ổn chính trị và cải cách hưu trí.
Hồi kết của một thập kỷ
Ưu tiên của các chính phủ chuyển sang hệ thống phúc lợi và quốc phòng: cải cách hưu trí nâng tuổi nghỉ hưu, cuộc chiến ở Ukraine kéo theo yêu cầu người trẻ phải sẵn sàng hơn, và từ tháng 9/2026, chương trình nghĩa vụ quốc gia có trả lương kéo dài 10 tháng được triển khai. Trong khi đó, bảy bộ trưởng giáo dục thay nhau nắm quyền chỉ trong bốn năm, còn chương trình Pass Culture hỗ trợ người trẻ tiếp cận văn hóa bị thu hẹp từ năm 2025.
Cựu Bộ trưởng Giáo dục Jean-Michel Blanquer vẫn bảo vệ thành tích, cho rằng mục tiêu là nâng chất lượng trường học và gắn tiến bộ xã hội với chế độ trọng dụng nhân tài. Ngược lại, cựu Bộ trưởng Tài chính Bruno Le Maire gọi việc tăng chi cho người hưu trí trong khi ngân sách giáo dục dậm chân là một “bê bối thực sự”, và nói không nên ngạc nhiên khi học sinh xuống đường.
Trên mạng xã hội, thế hệ Z dùng cụm từ “nước Pháp của Macron” để nói về đất nước nơi họ lớn lên – giữa mệt mỏi và bất an. Khi cuộc bầu cử tổng thống 2027 đến gần, câu hỏi đặt ra là liệu có ứng viên nào dám đặt người trẻ vào trung tâm chương trình nghị sự.
