Một khoản thu, nhiều cách nhìn
Trên truyền hình Franceinfo ngày 29/9, Benjamin Haddad nói nguồn thu 4,6 tỷ euro từ các khoản phạt Google nên tự động giảm phần đóng góp của tất cả thành viên EU. Lời đề xuất chạm vào một mối bận tâm quen thuộc: khi ngân sách quốc gia phải lo quốc phòng, an sinh, chuyển đổi năng lượng và lãi vay, những khoản nộp cho Brussels được soi kỹ hơn. Với một chính phủ, giảm nghĩa vụ đóng góp dễ giải thích với cử tri hơn lời hứa về một nguồn thu chung trong tương lai. Tuy nhiên, Reuters không nêu rõ 4,6 tỷ euro mà ông Haddad viện dẫn gồm những quyết định nào và đã được thu đến mức nào.
Ủy ban châu Âu dự kiến ngân sách bảy năm khoảng 2.000 tỷ euro, tương đương bình quân 1,26% tổng thu nhập quốc dân của khối. Khoản tiền Haddad nhắc tới đáng chú ý với từng quốc gia, nhưng chỉ bằng khoảng 0,23% tổng quy mô đề xuất nếu so trực tiếp hai con số. So sánh ấy chỉ cho thấy tỷ lệ, không phải mức cắt giảm chắc chắn: ngân sách nhiều năm là trần và định hướng chi, còn thu từ án phạt phụ thuộc vụ việc, kháng cáo và thời điểm quyết toán. Một khoản thu bất thường khó gánh một nghĩa vụ chi thường xuyên.
Từ án phạt đến khoản giảm thực tế
Theo giải thích của Ủy ban châu Âu, khoản đóng góp dựa trên tổng thu nhập quốc dân là phần bù sau khi tính các nguồn thu khác, kể cả tiền phạt doanh nghiệp. Tài liệu sửa đổi ngân sách trước đây của Ủy ban cũng ghi nhận các khoản phạt đã trở thành cuối cùng có thể làm giảm phần huy động từ các nước.
Vì vậy, tranh luận không đơn giản là đưa tiền phạt “vào” ngân sách lần đầu; điều Haddad đòi hỏi là tác động giảm đóng góp phải rõ ràng, tự động và được nhìn thấy trong đàm phán giai đoạn mới. Cần phân biệt số tiền một cơ quan ra quyết định phạt, số tiền thực thu và số tiền cuối cùng được hạch toán.
Ngày 23/7, Ủy ban châu Âu công bố phạt Google tổng cộng 890 triệu euro theo Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA), gồm hai quyết định 460 triệu và 430 triệu euro. Reuters tính tổng các khoản phạt EU áp lên Google trong gần hai thập niên vào khoảng 10,38 tỷ euro, song con số cộng dồn ấy không phải chiếc két tiền sẵn để chi cho năm tới. Doanh nghiệp có quyền tranh tụng; phán quyết cuối cùng và thanh toán có thể kéo dài. Một thiết kế ngân sách thận trọng sẽ không lấy khoản tiền đang tranh chấp làm cam kết giảm đóng góp ngay.
“Đây là một nguồn thu mới của Liên minh châu Âu, trị giá 4,6 tỷ euro, và phải tự động làm giảm khoản đóng góp của mọi nước thành viên.” — Benjamin Haddad
Ngân sách chung cần một nguyên tắc chung
Tiền phạt cạnh tranh nhằm răn đe hành vi vi phạm và giữ thị trường mở cho doanh nghiệp, người tiêu dùng. Khi một chính phủ muốn biến số thu ấy thành lợi ích ngân sách có thể dự đoán, hai mục tiêu dễ bị lẫn: thực thi luật phải theo chứng cứ, còn dự toán cần nguồn thu ổn định. Nếu khoản thu thấp hơn kỳ vọng, các nước phải tăng phần góp, giảm chi hoặc tìm nguồn khác. Công bố một bảng đối chiếu giữa số tiền tuyên phạt, số đã thu, số còn kiện tụng và ảnh hưởng ròng đến nghĩa vụ từng thành viên sẽ giúp người dân kiểm tra lời hứa chính sách.
EU còn phải tìm nguồn cho quốc phòng, sức cạnh tranh, nông nghiệp, vùng khó khăn và trả nợ chương trình phục hồi sau đại dịch. Ủy ban đã đề nghị thêm các nguồn thu chung nhằm giảm sức ép lên ngân sách quốc gia, nhưng các chính phủ bất đồng về quy mô và ưu tiên chi. Đề nghị của Pháp có thể là một mảnh ghép của thỏa thuận, nếu được gắn với nguyên tắc pháp lý và dự báo đáng tin cậy. Điều có giá trị lâu dài không nằm ở một tấm séc từ Google, mà ở cách châu Âu giải thích công bằng mỗi đồng tiền thu và chi.

















