Một mùa dịch chưa từng có
Đúng như các nhà côn trùng học dự báo, khi đợt nắng nóng mùa hè kết thúc và mưa trở lại vào tháng 9, muỗi xuất hiện trở lại khắp nước Pháp, kéo theo những virus mà chúng mang. Người dân Pháp đã quen với những ổ dịch cục bộ thỉnh thoảng xảy ra của chikungunya và sốt xuất huyết, với lần lượt 125 và sáu ca lây nhiễm tại chỗ trong năm nay, nhưng virus Tây sông Nile nay đã lên mức kỷ lục.
Theo bản tin của Santé publique France ngày 30/9, virus đã gây 145 ca nhiễm ở người kể từ cuối tháng 6. Cho tới gần đây, Pháp thường chỉ có vài chục ca mỗi năm; khoảng 40 ca được ghi nhận trong cả năm 2023 và 2024, và 62 ca năm 2025.
Chỉ là phần nổi của tảng băng
Nhà virus học Yannick Simonin thuộc Đại học Montpellier và Viện Inserm cảnh báo số ca được báo cáo chỉ là một phần nhỏ của các ca nhiễm thực tế.
- Khoảng 80% ca nhiễm không có triệu chứng; số còn lại thường giống cúm, với sốt và đau đầu, đôi khi kèm phát ban hoặc vấn đề về mắt.
- Khoảng 1% bệnh nhân tiến triển thành thể thần kinh nặng có thể gây tử vong, và gần một nửa trong số đó chịu di chứng lâu dài về nhận thức, chức năng hoặc thể chất.
- Virus này nay là loại virus lây qua muỗi hoặc ve gây nhiều ca tử vong nhất ở châu Âu, với 80 ca tử vong trên toàn châu lục trong năm 2026, phần lớn ở Italy.
Cơ quan y tế khuyên người dân ở vùng bị ảnh hưởng phòng tránh muỗi đốt, đặc biệt vào buổi tối và ban đêm, khi muỗi Culex hoạt động mạnh nhất.
Lan lên phía bắc
Trong nhiều thập kỷ, các ca nhiễm Tây sông Nile ở Pháp tập trung ở miền nam, nhất là quanh vùng đầm lầy Camargue. Điều đó đang thay đổi nhanh chóng.
Vùng Paris ghi nhận sáu ca đầu tiên năm 2025, và năm nay đã có 23 ca ở bảy tỉnh trong vùng.
Toàn châu Âu cũng chứng kiến virus lưu hành rộng hơn trong thập kỷ qua. Năm 2018, một đợt dịch gây 2.083 ca bệnh và 181 ca tử vong ở khoảng một chục nước, đánh dấu bước ngoặt với châu lục.
Kẻ thắng lớn của biến đổi khí hậu
Giới chuyên gia chỉ ra nhiều yếu tố đằng sau đợt bùng phát năm nay. Nắng nóng và hạn hán mùa hè làm giảm nguồn nước, khiến chim và muỗi tập trung tại cùng địa điểm và tăng tiếp xúc giữa chúng. Thời tiết ấm và nhiều giông vào tháng 9 sau đó giúp số lượng muỗi phục hồi, đẩy đỉnh dịch mùa hè thường lệ sang mùa thu.
Virus Tây sông Nile là kẻ thắng lớn của biến đổi khí hậu.
Nhiệt độ cao hơn đẩy nhanh quá trình phát triển của muỗi và rút ngắn thời gian virus cần để có khả năng lây truyền trong cơ thể côn trùng. Một dòng virus mới xuất hiện năm 2024 cũng có thể góp phần, dù vai trò của nó chưa được hiểu rõ.
Vẫn thiếu công cụ
Hiện vẫn chưa có vắc-xin hay thuốc đặc trị cho người. Một chương trình vắc-xin của châu Âu dự kiến bước vào giai đoạn tiền lâm sàng năm 2027, và các nhà nghiên cứu Pháp đang thử nghiệm khả năng tái sử dụng thuốc kháng virus hiện có. Do virus có thể lây qua hiến máu và hiến tạng, giới chuyên gia cho rằng cần tăng cường chiến lược sàng lọc.
Các nhà khoa học cũng đang theo dõi một virus khác do chim mang, Usutu, mà một nghiên cứu gần đây phát hiện ở chim tại Camargue nhiều gấp ba lần Tây sông Nile. Khi biến đổi khí hậu vẽ lại bản đồ dịch bệnh, giám sát sớm và nghiên cứu có thể quan trọng không kém việc diệt muỗi.

















