Bài học từ vụ cháy rừng lớn năm 1910

Cuối mùa hè năm 1910, tại vùng Tây Bắc nước Mỹ, hàng nghìn đám cháy nhỏ do sét đánh và tác động con người bùng phát trên diện tích rộng. Gió bão mạnh đã thổi bùng các đám cháy này thành một đám cháy lớn bao phủ khoảng ba triệu mẫu Anh, phá hủy nhiều thị trấn và khiến gần 90 người thiệt mạng. Sự kiện được ghi nhớ như "Big Blowup" hay "Big Burn" vẫn là đám cháy rừng lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ. Tuy nhiên, ngày nay biến đổi khí hậu và việc con người mở rộng vào các vùng hoang dã càng làm tăng nguy cơ xảy ra các vụ cháy rừng tương tự.

Trong mỗi năm tại Mỹ, cháy rừng cướp đi sinh mạng trung bình khoảng hai chục người, gây ra nhiều bệnh liên quan đến khói và thiệt hại kinh tế lên tới hàng trăm tỷ đô la. Chỉ trong thập kỷ qua, các vụ cháy đã phá hủy hơn 97.000 công trình xây dựng, tạo áp lực lớn lên nguồn lực và thiết bị chữa cháy khi các mùa cháy rừng ngày càng kéo dài và chồng chéo nhau trên phạm vi toàn cầu.

Tiến bộ công nghệ trong phát hiện cháy rừng

Việc phát hiện đám cháy rừng trước khi chúng bùng phát mạnh là cách tốt nhất để ngăn chặn thiệt hại, nhưng cũng là thách thức lớn nhất. Ngay sau thảm họa năm 1910, Cục Lâm nghiệp Mỹ đã xây dựng mạng lưới tháp quan sát lắp đặt trên đỉnh núi, cao điểm và cây cối tại các vùng dễ cháy để giám sát cháy rừng.

Advertisement300 × 250

Đến những năm 1930, Mỹ có hơn 8.000 tháp quan sát trang bị công cụ đơn giản như Osborne Fire Finder để giúp xác định chính xác vị trí đám cháy nhằm điều phối lực lượng chữa cháy.

Dù hiện nay nhiều tháp quan sát đã bị tháo dỡ do khó khăn về chi phí duy trì, một số vẫn tiếp tục hoạt động, bởi chưa có công nghệ thay thế hoàn toàn khả năng giám sát toàn diện của con người từ trên cao. Những người trực tháp cảnh giác cao độ với mọi thay đổi nhỏ trên đường chân trời, để phát hiện khói hay bất kỳ dấu hiệu khác của cháy rừng.

Vệ tinh và hệ thống camera hỗ trợ giám sát từ xa

Kể từ năm 1980, vệ tinh đã được sử dụng để phát hiện các đám cháy trên toàn cầu. Tuy nhiên, vệ tinh quỹ đạo địa tĩnh tuy chụp liên tục nhưng không thể phát hiện đám cháy nhỏ giai đoạn đầu do khoảng cách xa. Ngược lại, vệ tinh quỹ đạo thấp có thể phát hiện các đám cháy nhỏ nhưng lại chỉ quét mỗi vị trí vài lần trong ngày, chưa đủ đáp ứng tốc độ phát hiện cháy cần thiết.

Để giải quyết vấn đề này, tổ chức phi lợi nhuận Earth Fire Alliance đang triển khai một chòm vệ tinh đa vệ tinh gồm hơn 50 vệ tinh nhỏ có thể chụp ảnh liên tục và phát hiện nhanh các đám cháy với độ phân giải cao. Mẫu vệ tinh thử nghiệm đã phát hiện được các vụ cháy nhỏ bên đường ở Oregon, giúp dập tắt kịp thời trước khi gây nguy hiểm lớn.

Cùng với vệ tinh, các hệ thống camera giám sát lắp đặt tại các khu vực trọng điểm như California đang được sử dụng để liên tục theo dõi hơn 1.200 vị trí, cung cấp dữ liệu cho lực lượng phòng cháy chữa cháy và cộng đồng. Được kết hợp với trí tuệ nhân tạo, các hệ thống này giúp phát hiện vụ cháy ngay trước khi có cuộc gọi khẩn cấp 911, nâng cao khả năng ứng phó hiệu quả.

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo và triển vọng tương lai

Chương trình ALERTCalifornia, hoạt động tại Đại học California, San Diego, liên tục cải tiến công nghệ quan sát, tăng gấp đôi số cảm biến trong giai đoạn 2019-2023 và tập trung vào tích hợp trí tuệ nhân tạo từ năm 2023. Nhờ đó, ban chỉ huy chữa cháy ở các địa phương như hạt Kern đã có thể phân biệt chính xác các vụ cháy mới ngay khi chúng bắt đầu, điều phối nguồn lực kịp thời để ngăn chặn đám cháy phát triển.

Dù việc xây dựng và duy trì các hệ thống giám sát này đòi hỏi chi phí cao và một số vùng có điều kiện tự nhiên phức tạp khó áp dụng, việc áp dụng công nghệ hiện đại đã mang lại lợi thế lớn và giảm thiểu nguy cơ xảy ra thảm họa cháy rừng trên quy mô lớn. Đây là cơ hội để các cơ quan phòng cháy chữa cháy trên toàn thế giới nâng cao hiệu quả ứng phó trong bối cảnh mùa cháy ngày càng khốc liệt và kéo dài hơn.

“Việc sử dụng công nghệ để nâng cao khả năng ra quyết định trong ứng phó cháy rừng thực sự đã giúp ích rất nhiều,” đại diện lực lượng chữa cháy California Zachary Wells cho biết. “Chúng tôi kỳ vọng các hệ thống này sẽ tiếp tục phát triển và hoàn thiện hơn trong tương lai.”

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Vụ cháy rừng năm 1910 là thảm họa lớn nhất lịch sử Mỹ với gần 90 người chết.
  • Cháy rừng ngày càng gia tăng do biến đổi khí hậu và mở rộng đô thị hóa.
  • Hệ thống tháp quan sát và viên Osborne Fire Finder từng là công cụ chính phát hiện đám cháy.
  • Vệ tinh đa vệ tinh mới giúp phát hiện nhanh vụ cháy nhỏ chưa kịp lan rộng.
  • Trí tuệ nhân tạo đang trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho quan sát và ứng phó cháy rừng.

Đăng ký bản tin QMVN