Khởi nguồn ý tưởng và quá trình phát triển robot rùa AI

Vào năm 2024, trong một chuyến cắm trại tại vùng ngoại ô Ontario, Evan Budz, học sinh trung học 16 tuổi người Canada, đã quan sát một con rùa tai đỏ bơi nhẹ nhàng trên mặt nước. Cảm hứng từ cách bơi uyển chuyển và tiết kiệm năng lượng của loài rùa đã thúc đẩy Budz khởi xướng ý tưởng tạo ra một robot mô phỏng chuyển động tương tự. Em đã dành khoảng năm tháng để xây dựng nguyên mẫu hình dạng rùa cùng một năm tiếp theo cho việc phát triển hệ thống hình ảnh holographic 3D dưới nước và huấn luyện mô hình trí tuệ nhân tạo nhận diện các hạt vi nhựa. Tổng cộng, Evan đã đầu tư gần 4.000 giờ vào dự án này, biến ý tưởng từ thiên nhiên thành công nghệ có giá trị môi trường thực tiễn.

Ưu thế của mẫu robot lấy cảm hứng từ rùa

Khác với các drone dưới nước thông thường, robot của Budz mô phỏng hình dạng và chuyển động của rùa bởi khả năng bơi đường dài hiệu quả, tiêu thụ ít năng lượng hơn. Loài rùa còn phổ biến trong nhiều môi trường nước ngọt và biển nên robot hình rùa ít gây xáo trộn động vật hoang dã. Mặt khác, phần mai rộng giúp chứa thiết bị khoa học như camera, cảm biến và máy tính onboard phục vụ quá trình thu nhận và xử lý dữ liệu.

Cơ chế hoạt động và phát hiện vi nhựa của robot

Robot rùa là phương tiện tự vận hành dưới nước, có thể điều hướng theo các mẫu quét đã lập trình sẵn mà không cần điều khiển thủ công. Nó tự điều chỉnh độ sâu, độ nổi và giữ ổn định khi di chuyển. Phần trên của robot được lắp đặt hệ thống hình ảnh holographic 3D do Budz phát triển, không chụp ảnh thông thường mà ghi lại hình ảnh ba chiều của các hạt vật chất siêu nhỏ trong nước.

Sau đó, các hình ảnh này được xử lý bởi mô hình trí tuệ nhân tạo đã được huấn luyện kỹ lưỡng để phân biệt vi nhựa với các hạt tự nhiên và sinh vật nhỏ bé dưới nước. Hệ thống có thể nhận diện hạt nhựa kích thước nhỏ đến 10 micron, nhỏ hơn sợi tóc người rất nhiều. Tại cuộc thi khoa học Regeneron 2026, robot của Budz đạt độ chính xác 94% trong phân loại vi nhựa, mở ra triển vọng ứng dụng rộng rãi trong giám sát môi trường.

Tác động và tầm quan trọng của việc phát hiện vi nhựa

Vi nhựa là mảng nhựa nhỏ hơn 5 mm, phát sinh từ chất thải nhựa bị vỡ vụn, sợi tổng hợp, mỹ phẩm và sản phẩm công nghiệp. Vì kích thước cực nhỏ, chúng lan truyền khắp các con sông, hồ và đại dương, khó loại bỏ.

Advertisement300 × 250

Theo tổ chức Ocean Conservancy, mỗi năm có khoảng 11 triệu tấn nhựa đổ ra đại dương, tác động đến hơn 1.300 loài sinh vật biển. Vi nhựa đã được phát hiện trong nước uống, hải sản, đất đai và cả trong cơ thể người, gây lo ngại về ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và môi trường.

Những khó khăn trong quá trình phát triển robot

Trong những thử nghiệm ban đầu tại hồ bơi nhà ông bà, robot rùa của Budz thường chìm xuống đáy và không thể bơi, khiến nó hoạt động giống như một khối bê tông. Em đã phải cải tiến hệ thống đẩy, điều chỉnh cân bằng và nâng cấp phần mềm tự vận hành nhằm duy trì độ nổi và ổn định. Ngoài ra, Budz còn tham khảo các chuyên gia thủy cung để học hỏi đặc điểm chuyển động của rùa, đảm bảo việc mô phỏng đạt độ chính xác cao.

Ý nghĩa công nghệ trong giám sát môi trường

Truyền thống, việc phát hiện vi nhựa cần thu thập mẫu nước và gửi đi phân tích tại các phòng thí nghiệm chuyên dụng, mất nhiều ngày, tốn kém và đòi hỏi chuyên môn cao. Robot rùa AI của Budz cho phép phân tích trực tiếp ngay tại môi trường thu thập, giúp tăng tốc độ, giảm chi phí giám sát ở vùng xa xôi, nơi không có điều kiện thí nghiệm hiện đại.

Giải thưởng và triển vọng tương lai

Tại cuộc thi Regeneron International Science and Engineering Fair 2026, Evan Budz đoạt giải Gordon E. Moore Award dành cho các nghiên cứu có tác động tích cực cho thế hệ tương lai cùng học bổng 50.000 USD. Cuộc thi thu hút hơn 1.700 học sinh từ quốc tế tham dự, giải thưởng trên tổng giá trị hơn 7 triệu USD.

Hiện tại robot vẫn trong giai đoạn nguyên mẫu nghiên cứu, nhưng Budz dự định sẽ tiếp tục theo đuổi lĩnh vực khoa học hoặc kỹ thuật để nâng cấp công nghệ này. Em hy vọng phát triển dự án sẽ truyền cảm hứng cho các sáng kiến bảo vệ môi trường khác, góp phần giải quyết vấn đề ô nhiễm nhựa toàn cầu bằng sự kết hợp giữa robot, trí tuệ nhân tạo và cảm hứng từ thiên nhiên.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Evan Budz dành gần 4.000 giờ phát triển robot rùa sử dụng AI để phát hiện vi nhựa.
  • Robot đạt độ chính xác 94% trong nhận dạng vi nhựa cỡ nhỏ đến 10 micron.
  • Thiết kế robot mô phỏng chuyển động rùa nhằm tiết kiệm năng lượng và giảm ảnh hưởng tới sinh vật.
  • Công nghệ này giúp phân tích vi nhựa trực tiếp tại chỗ, giảm chi phí và thời gian giám sát môi trường.
  • Budz giành giải Gordon E. Moore và học bổng 50.000 USD tại Regeneron International Science and Engineering Fair 2026.

Đăng ký bản tin QMVN