Thảm kịch Shakahola ở Kenya: Người cha mất sáu con chờ bản án và vẫn đau đáu trước nguy cơ giáo phái hồi sinh

Bốn năm kể từ lần cuối nhìn thấy các con, Stephen Mwiti vẫn bị ám ảnh bởi những gương mặt trẻ nhỏ bắt gặp trên đường đi làm. Theo lời ông kể với Reuters, đôi khi một đứa trẻ khiến ông giật mình vì quá giống một người con đã mất. Những tấm ảnh và bộ đồng phục học sinh, những vật bình thường trong một gia đình, giờ trở thành chứng tích của một cuộc đời bị ngắt quãng.

Vợ ông đưa sáu con vào rừng Shakahola năm 2022. Trong số đó, chỉ hài cốt của Samuel, khoảng bảy tuổi khi vào rừng, được xác định danh tính. Mwiti mang ảnh các con đến thăm mộ Samuel ở Malindi; ông từng hy vọng có thể chôn những bộ đồng phục cùng các con. Không thể nhận diện những hài cốt còn lại khiến hành trình để tang của gia đình chưa có một điểm kết rõ ràng.

Ngày 19/10, tòa án tại Kenya tuyên Paul Mackenzie và 28 bị cáo khác phạm tội giết 191 người, gồm 190 trẻ em và một người trưởng thành. Theo cơ quan điều tra Kenya, chứng cứ cho thấy hoạt động nhịn ăn chết người được tổ chức có hệ thống, bắt đầu từ trẻ em, với người canh giữ ngăn một số tín đồ rời đi.

Việc tuyên án được ấn định vào thứ Sáu, 6/11, và cơ quan công tố đã đề nghị hình phạt tử hình cho Mackenzie.

Mackenzie phủ nhận đã cưỡng ép mọi người nhịn ăn; phần lớn những người đồng phạm cũng bác bỏ cáo buộc trước đó. Mwiti phản đối lập luận về sự tự nguyện: trẻ em không có khả năng tự quyết như người lớn. Ông nói kết quả khám nghiệm cho thấy Samuel bị siết cổ. Vì vậy, bản án của tòa phản ánh trách nhiệm hình sự được xác định, còn những câu hỏi về cách bảo vệ trẻ em và trách nhiệm của mạng lưới xung quanh vẫn cần được xã hội tiếp tục đối diện.

Hơn 400 thi thể đã được tìm thấy trong những ngôi mộ nông ở vùng Shakahola. Theo Reuters, đến đầu tháng 11 mới chỉ 26 người được xác định danh tính, một phần vì mức độ phân hủy nghiêm trọng. Sự chênh lệch ấy là khoảng cách lớn giữa thống kê pháp y và nỗi đau của các gia đình: mỗi con số chưa có tên đồng nghĩa với một người thân chưa thể được đưa về.

Các nhà điều tra đã dựa vào lời khai nhân chứng, tài liệu điện tử, giám định pháp y và ADN để xây dựng vụ án. Nhưng tìm được bằng chứng để kết tội không đồng nghĩa với việc có thể nhận diện tất cả nạn nhân. Công việc này cần nguồn lực, thời gian và sự hỗ trợ lâu dài, đặc biệt cho những người mất con vốn đang phải sống cùng sự bất định.

Mwiti mong những người bị kết án không thể tiếp tục lôi kéo tín đồ khác trong thời gian thụ án. Nỗi sợ ấy có cơ sở từ thông tin nhà chức trách từng nói một số người theo Mackenzie tiếp tục truyền bá các quan niệm của ông sau khi ông bị bắt. Năm 2025, giới chức còn phát hiện thêm nhiều thi thể ở khu vực gần đó mà họ liên hệ với mạng lưới này.

Vụ án không phải lời phán xét đối với đời sống tín ngưỡng nói chung. Nó đặt ra ranh giới rõ ràng giữa quyền thực hành đức tin và hành vi buộc người khác, đặc biệt là trẻ em, chịu đói khát và bạo lực. Bảo vệ tự do tín ngưỡng cũng đòi hỏi bảo vệ sự sống, quyền tiếp cận y tế và giáo dục, cùng khả năng lên tiếng của những người yếu thế nhất.