Cảnh báo từ ADB
Báo cáo mang tên "Báo cáo Khí hậu châu Á – Thái Bình Dương 2026: Rủi ro ven biển gia tăng – Hành động vì một tương lai chống chịu" đưa ra những con số đáng lo ngại:
- Philippines có chi phí thiệt hại cảng biển do khí hậu cao nhất Đông Nam Á.
- Trong kịch bản phát thải trung bình, khi mực nước biển dâng 50–80 cm, thiệt hại cảng có thể đạt 20,6 tỷ USD mỗi năm.
- Trong kịch bản phát thải cao, khi nước biển dâng tới 1 mét, thiệt hại có thể lên 70,2 tỷ USD mỗi năm vào năm 2100.
- Trong khu vực, Philippines chỉ đứng sau Trung Quốc (82,2–332 tỷ USD), còn Ấn Độ ở mức 70–254 tỷ USD.
Khi cảng tê liệt, cả nền kinh tế chao đảo
Theo ADB, các mạng lưới cảng biển kết nối nông trại với chợ, ngư dân với người mua và hộ gia đình với dịch vụ y tế, lương thực; khi bị gián đoạn, hậu quả lan thẳng tới sinh kế, dinh dưỡng và đời sống người dân. Chuyên gia logistics Manuel Jose Camagay cho rằng Philippines vốn chịu chi phí logistics cao hơn các nước láng giềng trên lục địa Đông Nam Á, và thiên tai càng làm gián đoạn dòng chảy hàng hóa, con người.
Ông Ven Paolo Valenzuela của Đại học Quản lý Singapore nhận định khi cảng ngừng hoạt động, giá lương thực tăng vọt, chuỗi cung ứng đứt gãy và hàng cứu trợ sau bão không thể tới các đảo bị tàn phá. Mỗi năm, hơn 20 cơn bão đổ bộ vào Philippines, trong khi nước biển dâng khuếch đại các mối nguy như nước dâng do bão, gió mạnh và xói lở bờ biển. Siêu bão Haiyan năm 2013 từng cho thấy nước dâng có thể xóa sổ cả cảng lẫn cộng đồng xung quanh.
Không thể vận chuyển hàng hóa từ Luzon tới Visayas mà không đi qua cảng.
Những điểm nóng ven biển
Khu cảng chính của vùng đô thị Manila, nơi xử lý phần lớn lượng container trong nước và quốc tế, dễ bị tổn thương trước nước dâng do bão, ngập lụt ven biển và tác động của việc khai thác nước ngầm khiến đất lún. Các trung tâm ven biển khác như Iloilo, Cebu, Batangas, Subic, Davao và Cagayan de Oro đang đô thị hóa nhanh tại những vùng dễ ngập, vượt xa tốc độ xây dựng hệ thống thoát nước và công trình bảo vệ. Ông Camagay gọi các cảng là "thỏi nam châm việc làm" thu hút đông đảo lao động di cư, và chính những cộng đồng này chịu tác động trực tiếp khi cảng bị tàn phá.
Vượt ra ngoài hạ tầng cảng
Cơ quan Quản lý Cảng Philippines cho biết đã tăng cường hạ tầng, tổ chức diễn tập và phối hợp để cảng tiếp tục vận hành khi thiên tai xảy ra. Tuy nhiên, ông Valenzuela cho rằng việc nâng cao cảng sẽ vô ích nếu hệ thống thoát nước trên đất liền bị tắc nghẽn và tình trạng sụt lún không được giải quyết; quy hoạch phải mang tính hệ thống. Philippines có thể học Indonesia với các bến nổi, phao và cơ sở logistics thích ứng với mực nước dâng, hay Singapore với quỹ bảo vệ bờ biển và chống ngập trị giá hàng tỷ USD. Ở cấp khu vực, ASEAN cũng đang thúc đẩy vận tải biển xanh nhằm giảm phát thải.
Không ai là một hòn đảo.
