Một lá thư đặt các cảng vào thế khó
Ngày 2/11, văn phòng Thống đốc Sherrill công bố lá thư gửi các đơn vị khai thác cảng và kho cảng ở New Jersey. Bà yêu cầu họ từ chối các tàu tìm cách dỡ dầu diesel Nga, đồng thời cam kết sử dụng công cụ pháp lý và quản lý mà bang có trong tay. Đây là cảnh báo về rủi ro pháp luật, không phải thông báo đã xử phạt một doanh nghiệp cụ thể. Reuters dẫn lại lập trường này trong bản tin ngày 3/11.
Theo thư, có nhiều tàu diesel Nga đang hướng đến Mỹ, trong đó ít nhất một tàu có thể đến vùng bờ biển New Jersey. Tuy nhiên, vị trí cập cảng và việc giao nhận nhiên liệu chưa được xác minh chắc chắn. New Jersey là đầu mối cảng biển và tiêu thụ năng lượng quan trọng ở bờ Đông, vì vậy ngay cả một cảnh báo chưa đi kèm hành động cưỡng chế cũng đủ khiến nhà khai thác phải rà soát hồ sơ hàng hóa, bảo hiểm và trách nhiệm tuân thủ.
Giấy phép của chính phủ liên bang gặp luật của Quốc hội
Nguồn gốc xung đột là Đạo luật chấm dứt nhập khẩu dầu Nga năm 2022, được thông qua sau khi Nga mở cuộc xâm lược toàn diện Ukraine. Luật cấm nhập những sản phẩm thuộc nhóm hàng hóa liên quan, bao gồm nhiên liệu diesel.
Trong khi đó, ngày 9/10/2026, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ ban hành Giấy phép chung số 135, cho phép một số giao dịch bán, vận chuyển, dỡ và nhập diesel có nguồn gốc Nga.
Sherrill lập luận giấy phép không thể thay thế điều kiện nới lỏng mà Quốc hội đã đặt ra: Tổng thống phải xác nhận Nga đồng ý rút lực lượng khỏi Ukraine. Bà cũng viện dẫn yêu cầu xem xét của Quốc hội đối với một số thay đổi đáng kể về chính sách trừng phạt. Tuy nhiên, đây là lập luận pháp lý của thống đốc, chưa phải phán quyết cuối cùng của tòa án. Phạm vi hiệu lực giấy phép, mối quan hệ giữa các đạo luật và thẩm quyền của bang có thể trở thành tâm điểm tranh tụng.
Bài toán giá nhiên liệu và chi phí địa chính trị
Ngày 9/10, ông Trump nói Nga sẽ đưa ra thị trường Mỹ và thế giới hơn 300.000 tấn diesel trước mắt, tiếp theo là 500.000 tấn trong tháng 11 và một triệu tấn sau đó. Nhà Trắng nhìn nhận nguồn cung bổ sung như cách ứng phó tình trạng nhiên liệu khan hiếm và giá tăng. Reuters ghi nhận giá diesel trên thị trường Mỹ đang ở mức rất cao khi cử tri đến phòng phiếu ngày 3/11.
Nhưng giảm giá tại cây xăng không đồng nghĩa mọi người đều được hưởng lợi như nhau. Giá còn phụ thuộc mức tồn kho, chi phí vận tải, phân phối và phản ứng của thị trường quốc tế. Sherrill cho rằng mua dầu Nga tạo thêm nguồn thu cho Moscow giữa lúc chiến tranh Ukraine tiếp diễn. Chính quyền liên bang lại có động cơ chứng minh rằng giải pháp ngắn hạn giúp người tiêu dùng. Bất đồng vì thế kết hợp cả kinh tế đời sống, chính sách đối ngoại lẫn thẩm quyền lập pháp.
Doanh nghiệp phải xử lý rủi ro ra sao?
Theo thư của thống đốc, luật hải quan có thể áp dụng khoản phạt tương đương giá trị hàng hóa trong các trường hợp nhập khẩu trái phép. Đó là rủi ro bà nêu ra, không đồng nghĩa mọi tàu chở diesel Nga chắc chắn sẽ bị phạt. Nhà khai thác cần kiểm tra xuất xứ thực tế, giấy phép, điều khoản hợp đồng và ý kiến tư vấn pháp lý trước khi quyết định tiếp nhận. Việc một cơ quan cấp phép không tự động giải quyết mọi nghĩa vụ phát sinh theo luật khác.
Đối với Washington, thử thách là đưa ra hướng dẫn nhất quán để tránh đặt doanh nghiệp vào vùng xám. Đối với New Jersey, thử thách là thực thi quyền quản lý địa phương mà không vượt quá giới hạn của luật liên bang. Còn đối với Ukraine và các đồng minh, câu hỏi lớn hơn là liệu việc nối lại dòng nhiên liệu có làm suy yếu áp lực kinh tế nhằm thúc đẩy một giải pháp hòa bình. Cho đến khi các cơ quan có thẩm quyền giải thích rõ, sự thận trọng có giá trị hơn những kết luận vội vàng.
