Tổn thất trên biển chưa đồng nghĩa thiếu hàng
Theo The Wall Street Journal, sau 13 tháng triển khai, giới chức Mỹ nói máy bay và thiết bị bay quân sự đã phá hủy hơn 70 tàu, khiến gần 240 người trên tàu thiệt mạng và làm các nhóm tội phạm mất lượng cocaine trị giá 1,5 tỷ USD. Đây là các con số do phía Mỹ đưa ra, không phải một phép đo độc lập về toàn bộ dòng ma túy.
Donald Trump từng tuyên bố trong tháng 6 rằng lượng ma túy vào Mỹ bằng đường biển đã giảm 97%. Tuy nhiên, điều tra của báo dẫn quan chức thực thi pháp luật và nhà nghiên cứu cho biết cocaine vẫn được cung ứng rộng rãi. Những đánh giá này không phủ nhận từng chuyến hàng đã bị chặn; chúng đặt câu hỏi về tác động đối với tổng thị trường.
Giá bán sỉ tại Miami trong mùa hè được báo ghi nhận khoảng 16.500 USD mỗi kilogram, thấp hơn khoảng lịch sử 22.000–25.000 USD. Tại một số thành phố châu Âu, giá được mô tả giảm từ 45.000 USD xuống mức thấp tới 16.000 USD. Đây là quan sát tại những thị trường cụ thể, không phải giá bình quân của cả Mỹ hay châu Âu.
Mạng lưới phân tán làm kiểm soát khó hơn
Điều tra mô tả vận chuyển chuyển dịch giữa tàu hàng thương mại, tàu đánh cá và nhiều phương tiện khác. Các địa bàn trung chuyển cũng mở rộng.
Điểm đáng chú ý về chính sách là mạng lưới có thể phân bổ lại hoạt động khi một loại phương tiện bị đánh mạnh, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một tuyến duy nhất.
“Tàu vẫn tiếp tục đi. Thái Bình Dương quá rộng”, Ervyn Norza, cựu điều tra viên cảnh sát nghiên cứu thị trường ma túy tại Rosario University, nói với báo.
Tại Buenaventura, lực lượng chức năng sử dụng thông tin phân tích, thiết bị soi hàng, chó nghiệp vụ và kiểm tra dấu vết hóa chất. Báo cho biết cảnh sát kiểm tra khoảng 10% container tại đây. Khối lượng hàng hợp pháp rất lớn tạo giới hạn nguồn lực; tỷ lệ này không có nghĩa phần còn lại đều mang ma túy hoặc rằng hàng bị kiểm tra luôn được phát hiện chính xác.
Nguồn cung tăng mạnh từ trước chiến dịch
Báo cáo Ma túy Thế giới 2026 của UNODC ước tính sản lượng cocaine toàn cầu năm 2024 vượt 4.000 tấn ở dạng tinh khiết, tăng hơn bốn lần trong một thập niên. Việc mở rộng diện tích và năng suất là những động lực quan trọng. Dữ liệu này có trước chiến dịch 13 tháng được báo mô tả, nên không thể dùng để khẳng định không kích đã gây ra mức tăng sản xuất.
Cơ quan Ma túy Liên minh châu Âu, EUDA, cho biết các nước thành viên thu giữ 330 tấn cocaine năm 2024, so với 419 tấn năm 2023. Độ tinh khiết trung bình ở cấp bán lẻ tại các nước có dữ liệu dao động 48–92%. Những giá trị trung bình này khác với mẫu cá biệt có độ tinh khiết rất cao mà điều tra báo chí ghi nhận.
Số vụ thu giữ, khối lượng thu giữ và mức sẵn có không luôn đi cùng một hướng. Chúng còn chịu ảnh hưởng bởi hoạt động kiểm soát, cách chia lô hàng và tuyến vận chuyển. Vì thế, cần kết hợp nhiều chỉ báo qua thời gian; một chiến dịch gây thiệt hại đáng kể vẫn có thể diễn ra trong một thị trường dư nguồn cung.
Hiệu quả cần được nhìn từ thị trường và cộng đồng
Felipe Botero thuộc Global Initiative Against Transnational Organized Crime cho rằng chiến dịch thiên về thể hiện hành động quyết liệt hơn là làm suy yếu thực chất tội phạm có tổ chức. Trong khi đó, các quan chức Mỹ có kinh nghiệm chống ma túy được báo phỏng vấn nói các đòn đánh làm tăng chi phí, gây sợ hãi và ngăn một số chuyến hàng, dù lượng lớn cocaine vẫn lưu thông.
Ở các khu dân cư nghèo ven biển Colombia, lợi ích tài chính khiến việc tuyển người vận chuyển khó bị cắt đứt. Báo mô tả những lời mời trả khoản tiền lớn cho người chấp nhận rủi ro. Khi cơ hội sinh kế hạn chế, phá hủy phương tiện chưa đủ để giải thích vì sao mạng lưới vẫn có thể tìm người thay thế.
Một đánh giá đầy đủ cần xem tổ chức tội phạm có mất năng lực điều hành, tài chính và tuyển mộ hay không, bên cạnh việc theo dõi nguồn cung tại nơi tiêu thụ. Những ca tử vong cũng là hậu quả cần được tính đến. Câu hỏi cuối cùng là áp lực quân sự có làm giảm bền vững quy mô thị trường, hay chủ yếu khiến hoạt động buôn lậu phân tán hơn.
