Hai chỉ số giá kể hai câu chuyện
PPI là thước đo thay đổi giá hàng hóa ngay khi rời nhà máy, còn CPI phản ánh giỏ hàng hóa và dịch vụ mà các hộ gia đình mua. Theo cơ quan thống kê Trung Quốc, PPI tháng 9 tăng 5% so với cùng kỳ, đồng thời tăng 1,2% so với tháng trước. Mức tăng năm đã mở rộng thêm 1,2 điểm phần trăm so với tháng 8. Chênh lệch giữa PPI và CPI không nhất thiết phải biến mất nhanh chóng: một phần chi phí được doanh nghiệp hấp thụ trong biên lợi nhuận, còn sức mua yếu hạn chế khả năng tăng giá bán lẻ.
CPI tăng 0,9% theo năm và 0,2% theo tháng. Lạm phát cơ bản, loại trừ thực phẩm và năng lượng, duy trì ở 1%, chưa cho thấy nhu cầu tiêu dùng lan tỏa mạnh. Giá hàng hóa tiêu dùng tăng 1% và giá dịch vụ tăng 0,8% so với cùng kỳ. Số liệu vì vậy nói lên sự phục hồi không đồng đều hơn là một chu kỳ lạm phát rộng khắp.
Dầu mỏ, kim loại và đầu tư AI cùng nâng PPI
Dong Lijuan, chuyên gia thống kê cấp cao của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, cho biết nguyên liệu quốc tế như dầu thô và kim loại màu là động lực quan trọng khiến giá sản xuất tăng nhanh. Trong các ngành được cơ quan này liệt kê, giá khai thác than tăng 35,3%, khai thác dầu khí tăng 24,5%, còn luyện kim màu tăng 21,4% so với cùng kỳ.
Đây là sức ép rõ rệt đối với những cơ sở công nghiệp sử dụng nhiều nhiên liệu và nguyên vật liệu.
Một tác nhân khác là việc phát triển trí tuệ nhân tạo và hạ tầng phối hợp điện năng với năng lực tính toán. Nhu cầu thiết bị thúc đẩy giá của một số ngành sản xuất: giá ngành thiết bị điện tăng 6,2% và ngành máy tính, truyền thông cùng thiết bị điện tử khác tăng 5,8% theo năm. Những con số này phản ánh nhu cầu công nghiệp có chọn lọc; chúng không có nghĩa mọi nhà máy hay mọi ngành đều đồng loạt tăng giá.
Vì sao người mua hàng chưa cảm nhận sự nóng lên tương tự
Ở đầu cuối chuỗi cung ứng, giá thực phẩm tháng 9 giảm 1,7% so với cùng kỳ. Riêng giá thịt lợn giảm 10% và rau tươi giảm 8,1%, góp phần kéo chỉ số chung xuống. Mặt khác, xăng tăng giá 16,6% và được cơ quan thống kê ước tính đóng góp khoảng 0,47 điểm phần trăm vào mức tăng CPI. Khi loại đi sức ép năng lượng, độ lan tỏa của lạm phát tiêu dùng vẫn tương đối hạn chế.
Đối với hộ gia đình, giá cả tăng chậm có thể giúp giảm bớt gánh nặng mua sắm trước mắt. Nhưng cùng dữ liệu cũng đặt ra câu hỏi về việc làm, thu nhập kỳ vọng và mức sẵn sàng chi tiêu. Đối với doanh nghiệp, giá đầu vào tăng trong lúc người mua thắt chặt ngân sách có thể thu hẹp lợi nhuận. Vì vậy, PPI tăng không thể được hiểu một cách đơn giản là tín hiệu tốt cho tất cả các công ty.
Bài toán chính sách cuối năm
Để nâng đỡ hoạt động kinh tế, Bắc Kinh đã bổ sung hạn mức phát hành trái phiếu chính quyền địa phương 550 tỷ nhân dân tệ, đồng thời thúc đẩy các biện pháp hỗ trợ tín dụng và một số lĩnh vực tiêu dùng. Mục tiêu tăng trưởng năm 2026 được đặt trong khoảng 4,5–5%; tuy nhiên, việc tăng đầu tư cần đi cùng hiệu quả dự án và khả năng tạo thu nhập lâu dài cho người dân.
Các nhà hoạch định chính sách phải cân nhắc hai động lực khác nhau: một bên là giá nguyên liệu chịu tác động của thị trường quốc tế, bên kia là nhu cầu nội địa vốn phụ thuộc việc làm và niềm tin. Nếu chỉ đầu tư nhiều hơn mà không cải thiện khả năng chi tiêu của hộ gia đình, khoảng cách giữa nhà máy và quầy hàng có thể kéo dài. Thời gian tới, diễn biến CPI cơ bản và dịch vụ sẽ là tín hiệu hữu ích để xem sự phục hồi có rộng hơn hay không.
