Khi tủ lạnh siêu thị trở thành mục tiêu
Tin tặc đã buộc hệ thống làm lạnh của các cửa hàng rơi vào chu trình xả đá liên tục. Tại cửa hàng ICA Kvantum ở Sjöbo, miền nam Thụy Điển, tủ lạnh và tủ đông bị cài đặt lên tới 50 độ C, khiến nhân viên phải dồn thực phẩm vào xe đẩy để tiêu hủy. Sự cố lan ra nhiều nước sau một vụ tương tự tại hàng trăm siêu thị ở Pháp hồi tháng 10, và Liên minh châu Âu (EU) lên án đây là hành động cố ý nhằm phá hoại chuỗi cung ứng thực phẩm.
Pháp quy trách nhiệm cho Iran về các vụ tấn công. Trong khi đó, giới chức an ninh mạng Anh chỉ ra một điểm yếu rất cơ bản: nhiều hệ thống làm lạnh vẫn dùng mật khẩu mặc định chung, cho phép kẻ tấn công đoán ra và đột nhập. Sự việc cho thấy rõ mặt trái của xu hướng ngày càng nhiều thiết bị thường ngày được kết nối internet.
Thiết bị trong nhà bạn có đáng lo?
Theo bà Mieke Verburgh, giám đốc cấp cao phòng nghiên cứu mối đe dọa khu vực châu Âu của công ty an ninh mạng Malwarebytes, nguy cơ thiết bị nhà thông minh bị tấn công là “khá thấp với hầu hết mọi người, nhưng không bằng không”. Rủi ro chủ yếu đến từ những chương trình tự động quét internet để tìm mục tiêu dễ dàng, như thiết bị vẫn dùng mật khẩu gốc hoặc nhiều năm chưa cập nhật.
Gần như không ai nhắm vào cá nhân bạn.
Các chuyên gia cho rằng tin tặc khó có thể cố làm tủ lạnh nhà bạn tan chảy. Nhiều khả năng hơn, chúng sẽ chiếm quyền thiết bị để đưa vào mạng máy tính ma (botnet) hoặc dùng làm trạm trung chuyển cho các hoạt động lừa đảo, khiến chúng trông như xuất phát từ một hộ gia đình bình thường.
Thiết bị có camera như chuông cửa hay tivi thông minh còn tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để quay lén, tống tiền, theo dõi hoặc lên kế hoạch đột nhập, theo ông Karolis Kaciulis của công ty an ninh mạng Surfshark.
Những nguyên tắc an toàn cơ bản
Giới chuyên gia khuyến nghị một số biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả:
- Đổi mật khẩu mặc định của thiết bị, đặt mật khẩu dài, phức tạp, có số và ký hiệu, không dùng lại cho nhiều tài khoản
- Bật xác thực hai lớp cho tài khoản đám mây của các thiết bị như camera chuông cửa
- Thường xuyên cập nhật phần mềm, firmware của thiết bị, bộ định tuyến và các ứng dụng liên quan
- Tắt tính năng UPnP trên bộ định tuyến, vốn cho phép thiết bị tự mở kết nối ra internet mà không hỏi người dùng
- Kết nối thiết bị thông minh vào mạng Wi-Fi khách, tách biệt với máy tính và điện thoại
- Tắt các tính năng không dùng đến như truy cập từ xa, kiểm tra ai có quyền truy cập camera và hướng camera trong nhà tránh khỏi khu vực riêng tư
Một số bang của Mỹ như California, Oregon và các nước như Anh, Úc đã ban hành luật cấm nhà sản xuất cài sẵn cùng một mật khẩu chung như “admin” hay “123456” cho mọi thiết bị. Dù vậy, chủ động đổi mật khẩu vẫn là cách chắc chắn nhất.
Hạn sử dụng của một thiết bị thông minh
Người dùng cũng nên để ý thời hạn hỗ trợ của thiết bị và tránh mua những sản phẩm đã bị nhà sản xuất ngừng hỗ trợ. Trung tâm An ninh mạng Quốc gia Anh cảnh báo thiết bị hết hạn hỗ trợ dễ bị tấn công hơn hoặc có thể ngừng hoạt động hoàn toàn.
Hãy coi ngày hết hạn hỗ trợ như ‘hạn sử dụng’ của thiết bị, để bạn biết nó còn an toàn trong bao lâu.
Từ năm 2019, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đã khuyến cáo rằng tủ lạnh và máy tính xách tay không nên dùng chung một mạng, và dữ liệu nhạy cảm nhất nên được giữ trên một hệ thống tách biệt với các thiết bị Internet vạn vật (IoT).
Không kết nối cũng là một lựa chọn
Liệu một chiếc tủ lạnh có thực sự cần kết nối internet? Theo LG, một trong những nhà sản xuất thiết bị thông minh lớn, điều đó không bắt buộc: tủ lạnh vẫn làm lạnh và cấp đông bình thường khi không có mạng, chỉ là người dùng không thể sử dụng các tính năng thông minh nâng cao. Samsung, một nhà sản xuất tủ lạnh thông minh lớn khác, cam kết cung cấp bản cập nhật bảo mật nhanh chóng cho mọi lỗ hổng được phát hiện.
Câu hỏi cuối cùng thuộc về mỗi người dùng: tiện ích của việc điều khiển từ xa có đáng với rủi ro hay không. Với nhiều thiết bị, lựa chọn an toàn nhất đôi khi lại là giản đơn nhất – không kết nối.

















