Lợi thế trong thăm dò chưa phải chiếc ghế thủ tướng
Khảo sát công bố ngày 6/11 đặt Lao động của Chris Hipkins ở mức 30,7% và Đảng Quốc gia của Thủ tướng Christopher Luxon ở mức 26,4%. Đây là một tín hiệu thuận lợi cho phe đối lập, nhưng không phải bản dự báo chính xác về số ghế. Một thăm dò khác của Taxpayers’ Union–Curia công bố ngày 4/11 lại cho thấy hai đảng gần như ngang nhau, với Quốc gia 28,9% và Lao động 28,4%. Những khác biệt nhắc rằng tỷ lệ ủng hộ ở thời điểm cuối chiến dịch vẫn có sai số và có thể đổi hướng.
Luxon kêu gọi cử tri đi bỏ phiếu thay vì nhìn vào bảng khảo sát và khẳng định chỉ kết quả đêm 7/11 mới có ý nghĩa quyết định. Hipkins bày tỏ tự tin Lao động sẽ trở thành đảng lớn nhất Quốc hội, song chưa muốn nói cụ thể về đối tác lập chính phủ. Cả hai đều hiểu đứng đầu về phiếu bầu không đồng nghĩa tự động đạt được đa số cần thiết.
Những đảng nhỏ giữ chìa khóa quyền lực
New Zealand áp dụng hệ thống bầu cử tỷ lệ hỗn hợp MMP: cử tri bỏ một phiếu cho đảng và một phiếu cho đại diện địa phương. Các đảng thường phải đạt ít nhất 5% phiếu đảng hoặc giành một ghế khu vực để có đại diện theo cơ chế phân bổ.
Vì vậy, một dịch chuyển rất nhỏ quanh ngưỡng 5% có thể làm đổi đáng kể tổng số ghế và phương án liên minh.
Theo thăm dò The Post, Opportunity Party đạt 5,1%, trong khi Greens được 13%, New Zealand First 12% và ACT 9,8%. Nếu Opportunity vượt ngưỡng trong kết quả chính thức, đảng trung dung này có thể trở thành bên giữ cán cân. Nếu không, các ghế dự kiến của họ sẽ được phân bổ lại theo kết quả hợp lệ. Chính phép toán đó khiến cả hai phe lớn phải tính đến những yêu cầu khác nhau của các đối tác nhỏ, từ chính sách tài khóa tới cách điều hành nội các.
Kinh tế đời thường lấn át những khẩu hiệu lớn
Số liệu Stats NZ công bố ngày 4/11 xác nhận tỷ lệ thất nghiệp quý III/2026 đạt 5,7%, cao hơn 5,6% của quý trước, tương đương khoảng 174.000 người không có việc làm. Tỷ lệ sử dụng lao động chưa đầy đủ ở mức 13,8%. Đằng sau các chỉ số là nỗi lo của những hộ gia đình phải cân đối tiền thuê nhà, thực phẩm và các khoản vay trong một nền kinh tế phục hồi chậm.
Đảng Quốc gia muốn bảo vệ thành quả điều hành và thuyết phục cử tri cho liên minh thêm thời gian. Lao động tìm cách biến nỗi thất vọng vì kinh tế thành đòi hỏi thay đổi. Tuy nhiên, không phe nào có giải pháp tức thì cho năng suất thấp, áp lực ngân sách và thị trường lao động suy yếu. Thước đo đối với chính phủ mới sẽ không chỉ là những tuyên bố trong chiến dịch, mà là mức cải thiện thực tế trong cuộc sống của người dân.
Lá phiếu sớm và khoảng lặng trước ngày quyết định
Ủy ban Bầu cử New Zealand ghi nhận gần 1,67 triệu lượt bỏ phiếu sớm tính đến hết thứ Năm 5/11, hơn một phần ba tổng số cử tri đủ điều kiện. Từ nửa đêm trước ngày bầu cử, các hoạt động quảng cáo và vận động có khả năng tác động tới người đi bỏ phiếu bị hạn chế theo luật; các điểm bỏ phiếu đóng cửa lúc 19 giờ ngày 7/11 theo giờ địa phương.
Kết quả sơ bộ sẽ được công bố trong tối thứ Bảy, nhưng số phiếu đặc biệt và các bước kiểm đếm chính thức vẫn có thể thay đổi phân bổ ghế. Khi các đảng phải đàm phán chia sẻ quyền lực, việc xác định thủ tướng mới có thể kéo dài thêm nhiều ngày hoặc nhiều tuần. Vì vậy, kịch tính không chỉ nằm ở ai thắng nhiều phiếu nhất, mà còn ở việc ai kết nối được một đa số đủ bền để điều hành quốc gia.
