Những hơi thở cuối trên bờ biển New Zealand: Hàng chục cá voi hoa tiêu mắc cạn, người dân chạy đua với thủy triều

Ngawi là một làng ven biển nhỏ, nơi hiếm khi xuất hiện trên các bản tin quốc tế. Nhưng hôm 5/11, bãi đá lộng gió nơi đây trở thành tâm điểm chú ý. Theo Cục Bảo tồn, có hai đàn cá voi mắc cạn ở hai đoạn bờ biển khác nhau. Các con số còn đang được cập nhật, phản ánh sự hỗn loạn của một cuộc giải cứu trên địa hình khó khăn.

“Thật khủng khiếp. Những con còn sống đang thở những hơi cuối cùng.” Rob Bargh

Một tình nguyện viên kể với Stuff rằng khi rẽ qua khúc quanh, ông nhìn thấy cả một đám cá voi chết trôi trên mặt nước.

Với cá voi mắc cạn, mỗi giờ đều quý giá. Cơ thể nặng nề của chúng, vốn được nước nâng đỡ, đè lên chính nội tạng khi nằm trên nền cứng, còn làn da thì nhanh chóng khô đi dưới ánh nắng.

Vì thế, tình nguyện viên liên tục dội nước và đắp khăn ướt, trong khi các nhân viên y tế của Project Jonah đánh giá sức khỏe từng con trước khi quyết định có đưa chúng ra biển khi triều lên hay không.

“Ở đây chuyện này không phổ biến lắm.” Ariana Hawira

Theo bà Hawira, phát ngôn viên Cục Bảo tồn, vụ mắc cạn hàng loạt gần nhất được biết đến trong khu vực diễn ra từ những năm 1990. Điều đó khiến sự việc lần này càng gây bất ngờ cho một cộng đồng nhỏ.

Đến nay chưa có câu trả lời duy nhất. Các nhà khoa học đưa ra nhiều giả thuyết: cá voi đuổi theo con mồi vào vùng nước lạ, bệnh tật, hoặc tiếng ồn dữ dội dưới biển. Những bãi biển nông, thoai thoải khiến hệ thống định vị bằng sóng âm của chúng hoạt động kém hiệu quả.

“Rất có thể phần lớn các vụ mắc cạn như vậy chỉ đơn giản là do lỗi định hướng.” Peter Evans

Ông Evans, chuyên gia của Đại học Bangor, cũng cho rằng mối gắn kết xã hội bền chặt có thể giải thích vì sao cả đàn cùng mắc cạn, khi những con khỏe mạnh bám theo đồng loại vào vùng nguy hiểm. Nếu đúng vậy, chính tình bầy đàn, điều khiến cá voi hoa tiêu trở nên kỳ diệu, cũng có thể là điều đẩy chúng vào bi kịch.

Tại New Zealand, cá voi không chỉ là động vật hoang dã. Người Māori coi chúng là taonga, báu vật linh thiêng. Vì vậy, việc iwi địa phương có mặt ngay từ đầu không chỉ mang ý nghĩa cứu hộ mà còn là bổn phận văn hóa. Sau mỗi vụ mắc cạn, những nghi lễ dành cho cá voi đã chết cũng là cách cộng đồng tiễn biệt một phần của biển cả.

“Thật tuyệt vời khi chứng kiến sự quan tâm và lòng trắc ẩn chân thành mà mọi người dành cho những sinh vật kỳ diệu này.” Joel Lauterbach

Câu nói ấy, được đưa ra sau vụ giải cứu tại bãi biển Ruakākā năm 2024, vẫn còn nguyên giá trị ở Ngawi hôm nay. Dù kết cục ra sao, hình ảnh những con người xa lạ cùng xách xô nước bên một sinh vật đang hấp hối vẫn là điều đáng nhớ nhất của ngày buồn này.