Thương mại mở giữa những đường biên mới
Tại diễn đàn lãnh đạo doanh nghiệp APEC, ông Tập Cận Bình mô tả thế giới đang thiếu động lực tăng trưởng và đối mặt làn sóng đơn phương, bảo hộ. Thông điệp của ông đặt Trung Quốc vào vai người bảo vệ hệ thống thương mại đa phương dựa trên quy tắc WTO. Đây là lựa chọn có tính toán: một khu vực gắn chặt bởi dòng hàng hóa, đầu tư và linh kiện sẽ chịu tổn thất nếu cuộc cạnh tranh công nghệ biến thành chia cắt kéo dài.
Theo Reuters và CNA, nhà lãnh đạo Trung Quốc còn cam kết tiếp tục mở thị trường và cổ vũ đổi mới. Tuy nhiên, tuyên bố ấy phải vượt qua phép thử thực tế. Doanh nghiệp nước ngoài vẫn phàn nàn về những rào cản tiếp cận thị trường Trung Quốc; ngược lại, Mỹ coi giới hạn xuất khẩu một số loại chip là vấn đề an ninh quốc gia. Bởi vậy, tranh luận không chỉ là ai ủng hộ tự do thương mại, mà còn là tự do đến đâu trong những ngành có giá trị chiến lược.
Ngoại giao thảm đỏ và những bất đồng chưa nguôi
Hình ảnh ông Tập ra tận sân bay đón và ôm ông Trump nổi bật vì khác với nghi thức ngoại giao thường thấy. Nó gợi lại việc ông Trump trực tiếp đón lãnh đạo Trung Quốc trong chuyến thăm Mỹ trước đó.
Nhưng thiện chí biểu tượng xuất hiện ngay sau thông báo hạn chế mới của Washington đối với công nghệ bán dẫn tiên tiến, nhắc rằng cạnh tranh Mỹ–Trung chưa hề biến mất.
Các cuộc gặp riêng Mỹ–Trung và tiếp xúc giữa ông Trump với ông Putin được đặt cạnh cuộc đối thoại ba bên dự kiến ngày 19/11. Reuters dẫn quan chức Nga nói không có kế hoạch đàm phán song phương Mỹ–Nga quy mô đầy đủ. Chi tiết ấy rất quan trọng: chương trình gặp gỡ có thể tạo cơ hội giảm căng thẳng, song ảnh chụp chung không đồng nghĩa với một đột phá ngoại giao đã đạt được.
Nga, Ukraine và giới hạn của sự đồng thuận
Ông Putin nhân diễn đàn APEC để công kích các lệnh trừng phạt phương Tây, khẳng định chúng không còn nhiều khả năng gây sức ép. Thủ tướng Canada Mark Carney bác bỏ nhận định đó và nhấn mạnh trừng phạt sẽ tiếp diễn chừng nào chiến tranh Ukraine còn kéo dài. Sự đối đầu cho thấy một hội nghị chuyên về hợp tác kinh tế vẫn không thể tách khỏi xung đột an ninh.
Quan hệ ngày càng chặt giữa Bắc Kinh và Moscow là một phần bối cảnh cuộc gặp. Trung Quốc muốn được nhìn nhận như bên có thể kết nối các đối thủ, nhưng cũng đối mặt rủi ro bị cho là chấp thuận cơ chế trong đó ba nước lớn quyết định tương lai những nước khác. Liên hệ với hội nghị Yalta năm 1945 vì vậy mang sức nặng biểu tượng, dù chưa có cơ sở để nói cuộc gặp tại Thâm Quyến sẽ dẫn đến sự phân chia phạm vi ảnh hưởng tương tự.
APEC sẽ còn tiếng nói riêng?
APEC có 21 nền kinh tế, từ những quốc gia công nghiệp hàng đầu đến nhiều thành viên đang phát triển. Hội nghị vì thế không chỉ là phông nền cho ba nguyên thủ. Hàn Quốc và Malaysia cũng nêu thông điệp hợp tác mở; các doanh nghiệp chờ tín hiệu về thuế quan, chuỗi cung ứng, công nghệ và đầu tư xuyên biên giới. Những vấn đề này ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả, việc làm và cơ hội của người dân trong khu vực.
Các đại biểu tiếp tục đàm phán về một tuyên bố chung, nhưng khác biệt lợi ích khiến đồng thuận không dễ. Nếu chỉ còn các màn bắt tay, APEC sẽ khó chứng minh giá trị. Ngược lại, dù chưa thể giải quyết chiến tranh hay cạnh tranh chip, những cam kết minh bạch và hợp tác có thể cho thấy ngoại giao đa phương vẫn có khả năng bảo vệ tiếng nói của các đối tác không thuộc nhóm cường quốc.

















