Leo thang xung đột tại Eo Hormuz nhưng ngoại giao vẫn được ưu tiên
Cuộc đối đầu giữa lực lượng Mỹ và Iran tại Eo Hormuz, một trong những tuyến vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới, đã trở nên căng thẳng hơn trong thời gian gần đây. Tuy nhiên, hy vọng về một giải pháp ngoại giao vẫn chưa tắt khi các bên liên quan tiếp tục bày tỏ mong muốn đàm phán. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Pakistan, ông Tahir Andrabi, khẳng định rằng Islamabad vẫn duy trì vai trò trung gian thúc đẩy đàm phán giữa Washington và Tehran bất chấp sự đổ vỡ của thỏa thuận ngừng bắn trước đó. Ông nhấn mạnh: "Các bên cuối cùng sẽ phải trở lại bàn đàm phán để giải quyết các vấn đề tồn đọng."
Trong khi đó, tại cuộc phỏng vấn trên podcast của Joe Rogan, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cũng cho biết chính quyền Trump không có ý định sử dụng vũ lực một cách liên tục mà sẽ cân nhắc sử dụng biện pháp quân sự như một trong nhiều công cụ để giải quyết vấn đề, đồng thời nhấn mạnh vai trò của ngoại giao.
Các bên trung gian tích cực thúc đẩy đối thoại
Các nước như Pakistan, Qatar và Ai Cập đang âm thầm nỗ lực làm trung gian để nối lại cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran. Theo các quan chức khu vực giấu tên, dù tiến trình đàm phán trong 60 ngày theo thỏa thuận tháng 6 đã tạm dừng, nhưng không bên nào thông báo chính thức rút khỏi thỏa thuận ngừng bắn. Sự bất đồng chính nằm ở việc kiểm soát Eo Hormuz, nơi lưu thông 20% lượng dầu thô toàn cầu. Iran khẳng định quyền điều phối hoạt động vận tải qua khu vực này, trong khi Mỹ thúc đẩy việc duy trì quyền tự do hàng hải và đề xuất tuyến vận chuyển thay thế dọc bờ biển Oman.
Ông Andrabi cho hay áp lực leo thang làm cho công tác hòa giải trở nên khó khăn, nhưng tiến trình ngoại giao vẫn chưa bị bỏ rơi: "Khi các bên cạn kiệt con đường leo thang, công thức hòa bình sẽ xuất hiện."
Chiến sự và căng thẳng trên mặt trận quân sự
Bạo động bùng phát trở lại do Iran ngăn cản tàu dầu và các tàu hàng thương mại đi lại tự do tại Eo Hormuz. Iran đã thực hiện các cuộc tấn công vào tàu nước ngoài vi phạm "quy tắc" của mình, ảnh hưởng đến thị trường năng lượng toàn cầu và góp phần làm tăng giá dầu, điều này gây nhiều áp lực lên chính quyền Mỹ trước thềm bầu cử giữa kỳ tháng 11.
Phía Mỹ đã tăng cường các cuộc tấn công quân sự và áp đặt phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran nhằm gây sức ép kinh tế. Dù vậy, các chuyên gia nhận định Mỹ khó có thể triệt tiêu hoàn toàn khả năng Iran tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vào khu vực trong tương lai gần.
Giới phân tích cho rằng, Iran chỉ cần thực hiện một vài vụ tấn công nhằm hạn chế lưu lượng tàu qua Eo Hormuz để tạo áp lực kinh tế và chính trị lên Mỹ, nhất là khi cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần. Mặt khác, việc Mỹ gia tăng các đòn đánh chưa chắc đã thúc đẩy Iran trở lại bàn đàm phán theo cách mà Washington mong muốn.
Phát biểu từ lãnh đạo Mỹ và Iran về tình hình hiện tại
Tổng thống Donald Trump liên tục cảnh báo Iran phải hành xử phù hợp nếu muốn tránh các cuộc tấn công nhằm vào các công trình dân sự như cầu đường và nhà máy điện. Ông cũng không đặt ra thời hạn cho việc trở lại đàm phán nhưng khẳng định Iran "biết rõ tình hình" và phải hành xử cho đúng mực.
Về phía Iran, Chủ tịch Quốc hội và trưởng đoàn đàm phán Mohammad Bagher Qalibaf cho biết Iran không tuyên bố hủy bỏ thỏa thuận tạm thời tháng 6, song cam kết của Tehran phụ thuộc vào việc Mỹ có thực hiện đúng nghĩa vụ hay không. Ông lưu ý rằng Iran không có ý định phong tỏa vĩnh viễn Eo Hormuz mà chỉ muốn duy trì "các quy định Iran" đối với việc đi lại qua khu vực, đồng thời đảm bảo tối đa sự an toàn cho các tàu thương mại.
Thách thức và cơ hội trong bối cảnh hiện nay
Xung đột tại Eo Hormuz đang là điểm nóng chiến lược với ảnh hưởng sâu rộng tới thị trường dầu mỏ và an ninh khu vực. Mặc dù căng thẳng quân sự gia tăng, các dấu hiệu ngoại giao vẫn chưa tắt, mở ra cơ hội cho các cuộc đàm phán tiếp theo nhằm tránh một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hơn. Việc các bên tiếp tục trung gian và khẳng định nhu cầu đối thoại phản ánh sự thận trọng trong lựa chọn giải pháp, đảm bảo một lối thoát hòa bình trong tương lai gần.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Vai trò trung gian của Pakistan duy trì dù thỏa thuận ngừng bắn đã sụp đổ.
- Ngoại giao vẫn được xem là công cụ thiết yếu song song với áp lực quân sự.
- Quản lý Eo Hormuz là điểm mấu chốt trong các tranh chấp Mỹ - Iran.
- Căng thẳng leo thang ảnh hưởng toàn cầu về năng lượng và chính trị.
- Các cuộc tấn công quân sự chưa chắc thúc đẩy Iran trở lại bàn đàm phán.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.














