Thành phố của sultan trong lòng nền cộng hòa
Indonesia được điều hành bởi một tổng thống dân cử ở Jakarta, nhưng ở Yogyakarta, một vị sultan vẫn trị vì. Thành phố giữ được địa vị hoàng gia vì vị sultan đã ủng hộ cuộc đấu tranh giành độc lập chống ách thống trị thực dân Hà Lan sau Thế chiến II, và được phép giữ lãnh địa khi nền cộng hòa ra đời.
Jogja hiện đại ồn ào và đầy màu sắc. Những quán cà phê ven đường, tranh tường lấy cảm hứng từ hoa văn batik và âm nhạc từ những bản ballad Java đến nhạc rap Mỹ lấp đầy đường phố. Quanh hoàng cung, dân du lịch ba lô, người bán hàng rong, hướng dẫn viên và nhân viên văn phòng chen chúc trong những con ngõ hẹp.
Bản thân trung tâm lịch sử được quy hoạch vào giữa thế kỷ 18 dọc một trục cát tường, đặt Hoàng cung Kraton ở giữa Ấn Độ Dương phía nam và núi lửa Merapi vẫn còn hoạt động phía bắc – thiết kế thể hiện mối liên kết giữa trời và đất.
Hoàng cung Kraton và lâu đài nước
Kraton là điểm khởi đầu lý tưởng. Dù Sultan Hamengkubuwono X và gia đình vẫn sống ở đây, phần lớn quần thể mở cửa cho du khách, và giá vé đã bao gồm hướng dẫn viên giải thích ý nghĩa biểu tượng phong phú của các gian nhà, tượng hộ pháp và hoa văn trang trí.
Gần đó là Tamansari, thường được gọi là lâu đài nước, với những hồ nước trung tâm lấp lánh sắc xanh lục hay xanh lam dưới nắng. Được xây dựng theo phong cách pha trộn Hà Lan và Java, nơi đây thể hiện sự giao thoa đặc trưng của Jogja. Phía sau là ngôi làng du lịch, nơi các nghệ sĩ vẽ tranh tường và bán vải batik, trang sức bạc cùng cà phê địa phương.
Borobudur – cuốn sách bằng đá
Ngay ngoại ô thành phố là Borobudur, xây dựng vào thế kỷ 8 và 9 khi các vương triều Phật giáo và Hindu giáo hưng thịnh ở Java. Dù hòn đảo sau này theo đạo Hồi và ngôi đền bị bỏ hoang, nó chưa bao giờ bị phá hủy; người dân địa phương tôn kính nơi này và tin rằng xâm phạm nó sẽ mang lại điều xui rủi.
- Ông Panggah Ardiyansyah, giảng viên Đại học SOAS ở London, người sinh ra ở Jogja, khuyến khích du khách “đọc” những phù điêu trên tường đền, khắc họa các cảnh trong cuộc đời Đức Phật.
- Nhiều người hành hương đi vòng quanh đền theo chiều kim đồng hồ nhiều lần, nghi thức gọi là pradakshina; người sùng đạo nhất đi đủ 108 vòng, con số thiêng liêng trong Phật giáo.
- Việc leo lên đền giới hạn 1.200 khách mỗi ngày, phải đặt khung giờ trực tuyến, đi cùng hướng dẫn viên bắt buộc và mang dép đan truyền thống để bảo vệ đá núi lửa cổ.
Nhiều tượng và phù điêu của Borobudur từng bị mang đi thời thuộc địa. Hà Lan đã và đang trả lại một số hiện vật, nhưng những đầu tượng Phật và nhiều món khác vẫn nằm trong các bảo tàng và bộ sưu tập tư nhân ở châu Âu và Mỹ.
Prambanan – kiệt tác Hindu giáo
Cách đó một quãng ngắn, Prambanan là quần thể đền Hindu giáo lớn nhất Indonesia với hơn 200 điện thờ và đền tháp trải trên 40 ha. Ba ngọn tháp cao nhất, chạm khắc hình thần linh và sinh vật huyền thoại, được dâng lên các thần Shiva, Brahma và Vishnu, với dáng hình gợi nhớ Angkor Wat của Campuchia.
Chuyên gia trùng tu William Chapman lưu ý rằng hai công trình không bị coi là đối thủ khi được xây dựng. Prambanan bị bỏ quên tới đầu thế kỷ 20, trong khi Borobudur được chú ý sớm hơn nhiều. Ông tin rằng tầng lớp trung lưu đang tăng nhanh của Ấn Độ, bị cuốn hút bởi những nơi có di sản Hindu giáo và được cấp thị thực khi đến, có thể đưa nhiều du khách hơn tới Prambanan.
Một tầm nhìn ra thế giới
Du khách thường thăm Borobudur vào buổi sáng mát mẻ và Prambanan sau bữa trưa, mang theo nước, mũ và kem chống nắng để chống chọi nắng gắt. Ngay cả giữa đám đông và cái nóng, bầu không khí tâm linh cùng tài nghệ của những người thợ xưa – làm việc không cần công nghệ hiện đại – vẫn để lại ấn tượng sâu sắc.
Bạn được đền đáp bằng một tầm nhìn ra cả thế giới.
Với ông Ardiyansyah, mỗi lần trở lại leo lên đỉnh Borobudur sau thời gian xa cách vẫn mang lại cảm giác kinh ngạc. Ở Jogja, nơi các vị vua, các đức tin và những thế kỷ gặp gỡ nhau, sự kinh ngạc ấy có lẽ là báu vật lớn nhất.















