Lá phiếu vượt qua những ranh giới quen thuộc
Nhiều cuộc đua vốn được dự đoán nghiêng về Đảng Cộng hòa đã kết thúc theo cách bất ngờ. Tại Texas, ứng cử viên Dân chủ James Talarico vượt qua Ken Paxton trong cuộc tranh cử Thượng viện, còn Gina Hinojosa đánh bại Thống đốc Greg Abbott. Ở South Carolina, bác sĩ nhi khoa Annie Andrews giành ghế Thượng viện trước Darline Graham. Đây không chỉ là các kết quả mang tính biểu tượng: chúng buộc cả hai đảng phải xem xét lại giả định về những bang được coi là an toàn trong các chu kỳ trước.
Tại Kansas, Adam Hamilton đánh bại Thượng nghị sĩ Roger Marshall; tại Iowa, Josh Turek vượt qua Ashley Hinson. Roy Cooper giành ghế đang do Đảng Cộng hòa nắm ở North Carolina, Sherrod Brown thắng tại Ohio, còn Troy Jackson đánh bại Thượng nghị sĩ lâu năm Susan Collins tại Maine. Những chiến thắng này đưa Đảng Dân chủ vượt ngưỡng cần thiết để kiểm soát Thượng viện, trong khi nhiều địa hạt Hạ viện cũng đổi màu. Cần phân biệt kết quả dự phóng của báo chí với kết quả cuối cùng được cơ quan bầu cử xác nhận.
Kinh tế gia đình trở thành câu hỏi chính trị
Lạm phát và chi phí sinh hoạt là chủ đề xuyên suốt chiến dịch. Theo khảo sát cử tri của AP, khoảng ba phần tư người được hỏi đánh giá tình hình kinh tế không tốt hoặc tồi tệ; khoảng tám trên mười người nói lạm phát đã gây khó khăn ở mức vừa đến nghiêm trọng cho gia đình.
Cảm nhận của người dân về hóa đơn nhiên liệu, thực phẩm, nhà ở và chăm sóc sức khỏe có thể quan trọng hơn nhiều khẩu hiệu vận động, đặc biệt tại những cộng đồng sống dựa vào thu nhập cố định.
Cuộc chiến liên quan Iran và giá nhiên liệu cao còn làm sâu sắc thêm nỗi lo về chi phí, trong khi tranh luận về tham nhũng chính phủ khiến cử tri đặt câu hỏi về trách nhiệm giải trình. Tuy nhiên, kết quả không đồng nghĩa mọi cử tri đều tán thành chương trình nghị sự của Đảng Dân chủ. Khảo sát AP cho thấy thiện cảm dành cho đảng này cũng chưa đạt mức áp đảo. Lá phiếu vì thế vừa là lời phản đối cách điều hành hiện tại, vừa là yêu cầu phe chiến thắng chứng minh khả năng giải quyết những vấn đề thiết thực.
Quốc hội mới và giới hạn quyền lực tổng thống
Kiểm soát hai viện cho phép Đảng Dân chủ giữ vai trò chủ động đối với lịch lập pháp, các phiên điều trần và hoạt động giám sát hành pháp. Giới lãnh đạo đảng đã đề cập khả năng điều tra các quan chức cấp cao và các vấn đề liên quan đến chính quyền Trump. Việc tổ chức điều tra hay luận tội, nếu có, vẫn phải tuân theo những quy trình pháp lý và tương quan lực lượng riêng; không thể suy ra rằng mọi cuộc điều tra đều dẫn tới chế tài.
Ở chiều ngược lại, Donald Trump vẫn nắm quyền phủ quyết dự luật và các thẩm quyền hiến định của tổng thống. Ông nói sẽ chấp nhận kết quả bầu cử nhưng quy trách nhiệm thất bại cho những ứng cử viên Cộng hòa và việc ông không có tên trên lá phiếu. Lãnh đạo Cộng hòa tại Thượng viện cũng tuyên bố phản đối các chính sách mà họ xem là cực đoan. Vì thế, Washington có thể bước vào thời kỳ thương lượng khó khăn: ngân sách, an sinh, đối ngoại và giám sát chính quyền đều có nguy cơ trở thành điểm va chạm giữa hai nhánh quyền lực.
Chiến thắng lớn chưa phải lời giải cuối cùng
Chiến thắng tại Hạ viện tạo cơ hội để lãnh đạo Dân chủ Hakeem Jeffries thúc đẩy chương trình tập trung vào chi phí sinh hoạt và trách nhiệm giải trình. Nhưng việc biến các cam kết thành luật cần sự đồng thuận giữa các nhóm trong chính đảng, giải quyết bất đồng với Thượng viện và tính đến khả năng phủ quyết của Nhà Trắng. Một đa số nghị viện có thể tạo sức ép mạnh mẽ, song không tự động làm giảm giá hàng hóa hay tháo gỡ mọi bế tắc xã hội.
Trận động đất chính trị tại Texas cùng các thắng lợi ở những bang bảo thủ báo hiệu sự thay đổi về liên minh cử tri, nhưng xu hướng đó cần được kiểm nghiệm qua nhiều kỳ bầu cử. Người Mỹ đã sử dụng lá phiếu như công cụ điều chỉnh quyền lực; trách nhiệm tiếp theo thuộc về những người được trao quyền. Thách thức trước mắt của Đảng Dân chủ là chuyển làn sóng phản đối thành thành quả quản trị cụ thể, trong khi Đảng Cộng hòa phải tìm cách xây dựng lại lòng tin tại các cộng đồng từng gắn bó với mình.
