Tọa đàm quốc gia Tusványos và vai trò đối thoại cộng đồng Hungary

Tọa đàm quốc gia tại Tusványos được đánh giá là diễn đàn quan trọng nhất hằng năm cho các cộng đồng người Hungary sinh sống tại Kárpát-medence, nơi các lãnh đạo cộng đồng ngước ngoài cùng suy nghĩ và lên kế hoạch về hướng đi chung cho dân tộc Hungary ngoài biên giới quốc gia. Tuy nhiên, nhiều năm gần đây sự kiện này chủ yếu tập trung vào việc liệt kê các thành tựu theo quan điểm của chính đảng Fidesz mà chưa từng thực sự thảo luận mang tính đổi mới hay đánh giá đúng thực trạng xã hội nhằm củng cố cộng đồng.

Năm nay cũng không ngoại lệ khi những phần đầu của buổi tọa đàm lại chủ yếu là các bài phát biểu kể thành tựu, sự hỗ trợ và đầu tư, mà đa phần đều nhằm tôn vinh công lao của Fidesz cùng lời cảm ơn của các đại diện cộng đồng dành cho đảng này. Đáp lại, đại diện Fidesz cũng ghi nhận sự tín nhiệm và sự ủng hộ của cộng đồng người Hungary vùng biên giới qua các kỳ bầu cử.

Diễn biến và những phát biểu nổi bật tại tọa đàm

Điểm nhấn xảy ra khi nhà sử học Bárdi Nándor, người duy nhất không hoạt động chính trị trong suốt tọa đàm, đã khiến bầu không khí trở nên khác biệt bằng quan điểm sâu sắc về thực trạng cộng đồng người Hungary thiểu số. Ông chỉ rõ, trong gần 15 năm qua, đằng sau những lễ hội thường niên, các dự án mang tính biểu tượng và các công trình hạ tầng hoành tráng, thực chất cộng đồng người thiểu số Hungary yếu đi trông thấy vì thiếu một chiến lược xây dựng xã hội thực sự và bền vững.

Bárdi Nándor cho rằng chính sách dân tộc Hungary hiện nay đang trong tình trạng "bay mù", khi các quyền và cơ sở vững chắc của cộng đồng dần bị thay thế bởi chính sách quốc gia trung ương tập quyền. Ông nhận xét rằng bộ phận lãnh đạo chính trị người Hungary ngoài biên giới trong 15 năm qua ngày càng tuân theo mô hình chính quyền phi tự do của Budapest, lấn át các giá trị nền tảng như pháp quyền, nguyên tắc phụ trợ, quyền tự chủ địa phương và sự tham gia cộng đồng mà trước đây được xem là cốt lõi của chính sách thiểu số.

Bên cạnh đó, các công trình đầu tư ấn tượng, sự kiện mang đậm tính chính trị bản sắc dân tộc và hỗ trợ tài chính dồi dào đã che lấp thực trạng các tổ chức cộng đồng thiểu số dần chuyển sang trạng thái "vận hành để tồn tại", trong khi hệ thống hỗ trợ ưu tiên trung thành về chính trị hơn là tiêu chí chuyên môn.

Đại diện và phát biểu của các cộng đồng Hungary tại tọa đàm

Buổi tọa đàm thu hút đại diện phần lớn các tổ chức Hungary ở nước ngoài gồm Németh Zsolt đại diện Fidesz, Semjén Zsolt cho KDNP và Antal Árpád đại diện RMDSZ. Bên cạnh đó có các lãnh đạo từ Kárpátalja, Slovakia, Croatia, Muravidék, Transylvania, Vojvodina và các tổ chức Hungary tại Tây Âu.

Advertisement300 × 250

Đáng chú ý, hai nhân vật quyền lực không tham dự là Orbán Viktor và Kelemen Hunor, họ lựa chọn gặp mặt riêng sau buổi trưa với các lãnh đạo cộng đồng.

Các lãnh đạo cũ của chính phủ Tisza không tham dự tọa đàm, trong khi theo lời Nacsa Lőrinc, đại diện KDNP kiêm điều phối viên tọa đàm, đảng Fidesz vẫn mở cửa cho đối thoại dù không tiết lộ chi tiết lý do vắng mặt các lãnh đạo khác. Các đại biểu tham dự chia sẻ về hoàn cảnh hiện tại ở các nước mình cư trú, phần nhiều nhấn mạnh thành tựu được thực hiện nhờ sự hỗ trợ từ phía chính quyền Hungary.

Thách thức tại từng khu vực

Đại diện cộng đồng Muravidék, Orban Dušan, nhận xét dù là cộng đồng nhỏ nhất nhưng vẫn giữ được sự ổn định giữa bối cảnh chính trị địa phương nhiều bất ổn và chính quyền liên minh mong manh. Ông nhấn mạnh tính cần thiết của sự ổn định và hiểu biết lịch sử từ phía xã hội đa số.

Ở Kárpátalja, Brenzovics László báo cáo tình trạng khốc liệt do chiến tranh và dịch chuyển dân cư trong suốt nhiều năm qua, đồng thời bày tỏ lo ngại về việc kinh tế và hạ tầng suy giảm, với nguy cơ dân số giảm mạnh có thể dẫn đến mất mát to lớn cho cộng đồng Hungary bản địa.

Đại diện Slovakia, Gubík László, đề cập việc thiếu vắng đại diện Hungary trong quốc hội kể từ 2020 và nhấn mạnh nhiệm vụ cấp thiết là xây dựng lại đảng và cộng đồng đến kỳ bầu cử năm 2027. Ông cũng thừa nhận trách nhiệm lịch sử và mong muốn thiết lập mối quan hệ đa dạng về chính trị, bao gồm cả với đối thủ truyền thống để thúc đẩy quyền lợi người Hungary.

Tại Vojvodina, Pásztor Bálint chia sẻ chiến lược tham gia chính quyền nhằm tận dụng vai trò và vị trí để hỗ trợ cộng đồng, đồng thời nhấn mạnh khó khăn về quan hệ quốc tế của Serbia, như chưa gia nhập Schengen hay NATO, gây cản trở cho sự giao lưu với Hungary và các nước châu Âu khác.

Ở Transylvania, hai quan điểm khác biệt được nêu ra: Antal Árpád đại diện RMDSZ trình bày thành tích quản lý hành chính và nhấn mạnh chính trị etnic là con đường duy nhất, trong khi Zakariás Zoltán của EMSZ lại bày tỏ quan ngại gia tăng của cộng đồng về sự thờ ơ và sự thoái trào của tự do báo chí và sẵn sàng cho kịch bản suy giảm trong tương lai.

Những đánh giá và kêu gọi cần thiết thay đổi

Semjén Zsolt và Németh Zsolt tiếp tục ca ngợi thành tựu của chính phủ Fidesz trong lĩnh vực chính sách dân tộc kể từ năm 2010, như chính sách cấp quốc tịch kép, chương trình Határtalanul và các khoản hỗ trợ giáo dục. Trong khi đó, Németh Zsolt có lúc hé lộ khả năng xem xét lại chính sách nhưng cuối cùng không đưa ra chi tiết cụ thể nào về sai sót đã mắc phải. Ông cũng kêu gọi không để chính trị nội bộ Hungary ảnh hưởng đến chính trị vùng biên giới và yêu cầu không có những lời lẽ thiếu tôn trọng dành cho RMDSZ. Tuy nhiên, lời kêu gọi này lại không được đi kèm với động thái đổi mới nào rõ ràng.

Điểm nhấn của tọa đàm là nhận định của sử gia Bárdi Nándor rằng chính sách dân tộc không thể thay thế chính sách dành cho người thiểu số, cần có sự đánh giá trung thực, minh bạch và tập trung củng cố cộng đồng địa phương. Ông cảnh báo nếu tiếp tục chính sách hiện tại, cộng đồng Hungary thiểu số sẽ ngày càng yếu và thiếu chuẩn bị cho những thách thức trong tương lai.

Những điểm đáng chú ý khác

Buổi tọa đàm được điều phối bởi Nacsa Lőrinc, đại diện KDNP, người đã tạo không khí thảo luận theo mô hình hai vòng phát biểu, lần lượt nêu hiện trạng và triển vọng. Mặc dù có lời mời chính thức gửi đến các lãnh đạo chính trị liên quan, một số người trong đó có từ chối tham dự hoặc không được mời đầy đủ.

Phần lớn thời gian đàm thoại tập trung vào các câu chuyện thành công do Fidesz điều hành trong chính sách dân tộc, hạn chế các tham luận mang tính phản biện và đổi mới. Sự vắng mặt của những tiếng nói đối lập hoặc phản biện độc lập được xem là điểm thiếu sót lớn trong việc phát triển chính sách có lợi cho cộng đồng người Hungary thiểu số.

Theo Telex

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Tọa đàm Tusványos tiếp tục chứng tỏ quan điểm chủ đạo của Fidesz trong chính sách dân tộc ngoài biên giới Hungary.
  • Nhà sử học Bárdi Nándor chỉ ra tình trạng yếu kém xã hội và sự thiếu phát triển thực chất của cộng đồng Hungary thiểu số ở Kárpát-medence.
  • Đại diện các cộng đồng Hungary tại nhiều khu vực trình bày các thách thức cụ thể như suy giảm dân số, vắng bóng chính trị và khó khăn kinh tế.
  • Một số lãnh đạo trong chính quyền Hungary do Fidesz dẫn đầu tuyên truyền thành tích nhưng thiếu tự phê bình và đổi mới thực sự trong chính sách.
  • Sự thiếu vắng tiếng nói phản biện và lãnh đạo đối lập tại tọa đàm là điểm trừ trong việc xây dựng chính sách dân tộc có hiệu quả hơn.

Đăng ký bản tin QMVN