Cánh cửa nghề nghiệp đông người gõ, nhưng không rộng như nhau
Ở London, mỗi vị trí trong lĩnh vực ngân hàng đầu tư hàng đầu có thể thu hút tới 300 hồ sơ, theo bài viết ngày 2/10 của The Times. Cạnh tranh là điều quen thuộc ở một ngành hứa hẹn công việc có sức ảnh hưởng và cơ hội phát triển lớn. Tuy nhiên, các ứng viên không xuất phát cùng một vạch: sinh viên hiểu quy trình tuyển dụng, biết thời điểm nộp hồ sơ và có người hướng dẫn thường chuẩn bị sớm hơn những người mới lần đầu tiếp xúc thế giới tài chính.
Một khảo sát được The Times dẫn lại cho thấy khoảng một phần ba sinh viên đang cân nhắc làm việc trong ngành. Mối quan tâm rộng rãi ấy không tự động đồng nghĩa với cơ hội bình đẳng. Nghiên cứu của University of Surrey được bài báo nhắc đến còn chỉ ra rằng nhà đầu tư có xu hướng xem lãnh đạo từng học trường tư là lựa chọn an toàn hơn, dù nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng về năng lực ra quyết định hay kết quả điều hành tốt hơn. Thành kiến vô hình có thể đi trước cả cuộc phỏng vấn đầu tiên.
Khoảng cách về thông tin, kinh nghiệm và những mối quan hệ
Zhan Shi, cựu phó chủ tịch Goldman Sachs và người sáng lập Career26, xác định ba trở ngại chính: hiểu biết về ngành, quan hệ và hệ thống tuyển dụng ngày càng kém hiệu quả. Với sinh viên chưa quen môi trường tài chính, ngay các khái niệm như “spring week” — chương trình tìm hiểu nghề nghiệp ngắn ngày — cũng có thể là một bí mật chỉ người trong cuộc biết.
Sự khác biệt ấy nhanh chóng biến thành khác biệt trong hồ sơ thực tập và cơ hội nhận việc sau tốt nghiệp.
Câu chuyện của Raluca Rasu, sinh viên từ Romania đến Anh, cho thấy một con đường khác. Khi bạn học đã đăng ký hoạt động trải nghiệm, cô thậm chí còn chưa hiểu đó là gì. Qua sự kiện của Career26, cô được tiếp xúc nhà tuyển dụng, nhận góp ý cho hồ sơ từ một diễn giả của Barclays rồi nộp đơn thực tập; sau đó làm việc trong mảng giao dịch bán hàng liên quan đến tài trợ cổ phiếu. Đây là trải nghiệm cá nhân được The Times ghi nhận, không phải lời bảo đảm rằng một chương trình sẽ giải quyết mọi bất bình đẳng.
Từ tuyển dụng mở rộng đến cơ hội thăng tiến thực chất
Một số ngân hàng đã tìm cách mở thêm lối vào bằng chương trình học nghề, cố vấn, trải nghiệm thực tế và giới thiệu nghề nghiệp. Bank of America nhấn mạnh rằng tài chính không chỉ tuyển người học một số ngành truyền thống: công nghệ, dữ liệu, quản lý rủi ro, vận hành, truyền thông và phát triển bền vững đều cần nhân lực. Khi kiến thức nghề nghiệp được phổ biến rộng hơn, ứng viên có thể lựa chọn dựa trên khả năng và sở thích thay vì những hình dung giới hạn về nghề ngân hàng.
Dẫu vậy, công nghệ tuyển dụng cũng tạo ra vấn đề mới. Công cụ sàng lọc hồ sơ tự động và AI có thể tăng tốc xử lý số lượng lớn ứng viên, nhưng cần được kiểm tra về tính minh bạch, khả năng đánh giá năng lực và các sai lệch có thể nảy sinh. Zhan Shi cảnh báo một số quy trình dễ bị những người hiểu hệ thống tìm cách tối ưu để vượt qua. Công bằng vì thế không phải bỏ tiêu chuẩn: đó là thiết kế tiêu chuẩn đủ rõ, đánh giá đúng kỹ năng và tạo cơ hội thể hiện năng lực thực tế.
Đo lường công bằng để giữ được nguồn nhân lực đa dạng
Rào cản còn tiếp tục sau khi một ứng viên được tuyển. Progress Together công bố rằng người lao động có xuất thân kinh tế - xã hội ít thuận lợi mất trung bình lâu hơn 16%, gần hai năm, để chuyển từ cấp quản lý trung gian lên lãnh đạo cao cấp so với đồng nghiệp có điều kiện thuận lợi hơn. Con số này đặt câu hỏi về việc ai được giao dự án quan trọng, ai được cố vấn và ai được nhìn nhận như một người có tiềm năng lãnh đạo.
Báo cáo năm 2025 của Progress Together cho biết tổ chức đại diện cho hơn 375.000 nhân viên và tỷ lệ lãnh đạo cấp cao từ nhóm ít thuận lợi trong mạng lưới thành viên tăng từ 26% lên 28%. Song chính tổ chức cũng cho thấy chuyển biến đòi hỏi việc thu thập dữ liệu, kế hoạch có thể đo lường và trách nhiệm quản lý. Khi thăng tiến gắn với hiệu quả công việc thay vì sự tương đồng về nền tảng gia đình hay phong cách giao tiếp, ngành tài chính không chỉ mở cơ hội cho người trẻ mà còn có thể tránh bỏ sót nhân tài.










