Những cái tên ít người biết
Theo BBC, các công ty neocloud vận hành những nhà kho khổng lồ chứa máy chủ và bộ xử lý đồ họa, chuyên cho các nhà phát triển AI thuê sức mạnh tính toán. Với giới công nghệ ở San Francisco và Thung lũng Silicon, CoreWeave hay Nebius là cái tên quen thuộc, nhưng với công chúng, họ gần như vô danh.
Nay, nhóm doanh nghiệp này trở thành tâm điểm của một trong những cuộc tranh luận nóng nhất ở Thung lũng Silicon. Hãng nghiên cứu Gartner dự báo 80% công ty neocloud sẽ không còn hoạt động độc lập vào năm 2030, còn Forrester cho rằng ít nhất ba công ty sẽ sớm bị thâu tóm khi tình hình tài chính trở nên chông chênh. Ngược lại, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói trên CNBC rằng neocloud chỉ là một phần nhỏ trong toàn bộ hệ sinh thái.
Gánh nặng nợ
Các công ty neocloud thường ký hợp đồng thuê dài hạn với những khách hàng công nghệ lớn cần sức mạnh tính toán nhanh chóng, rồi dùng chính các hợp đồng này cùng số chip AI đã mua làm tài sản thế chấp để vay tiền. Theo nhà phân tích Cory Johnson của hãng nghiên cứu IPO The Quiet Period, nợ là chuyện phổ biến trong ngành vì phần cứng phải trả tiền ngay từ đầu.
Ông Johnson cho rằng khi cho vay, các chủ nợ đôi khi xem xét uy tín tín dụng của khách hàng như Microsoft hay Meta nhiều hơn của chính CoreWeave, điều giúp lý giải vì sao công ty này tích lũy khoản nợ tới 35,1 tỷ USD. Giờ đây, các nhà đầu tư trái phiếu tỏ ra lo lắng và đòi lợi suất ngày càng cao hơn từ nhiều doanh nghiệp trong ngành.
Giám đốc điều hành CoreWeave Mike Intrator cho rằng thị trường đang phản ứng thiếu lý trí và bày tỏ niềm tin vào mô hình kinh doanh của công ty, khi nhiều tập đoàn hàng đầu thế giới vẫn xếp hàng chờ sử dụng hạ tầng của họ.
Từ đào tiền số đến hạ tầng AI
Nhiều công ty neocloud có xuất thân từ ngành khai thác tiền điện tử đầy biến động, vốn sử dụng loại hạ tầng vật lý tương tự như phát triển AI. CoreWeave được thành lập năm 2017 để khai thác Ethereum, trong khi IREN, Core Scientific và Applied Digital cũng khởi đầu từ việc đào tiền số.
Hạ tầng sẵn có giúp họ ở vị trí thuận lợi khi AI bùng nổ năm 2022 với sự ra đời của ChatGPT. Ngoại lệ đáng chú ý là Nebius, trước đây là Yandex NV, công ty mẹ của công cụ tìm kiếm lớn nhất nước Nga, trước khi tách ra và đổi tên vào năm 2024.
Số phận gắn với các ông lớn
Thành công của neocloud phụ thuộc vào vận mệnh của các nhà phát triển AI lớn và các nhà vận hành trung tâm dữ liệu siêu quy mô, vốn là khách hàng chủ chốt. Bà Melissa Otto, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu Visible Alpha của S&P Global, cho biết một lượng tiền khổng lồ đang được bơm vào hệ thống.
Đó là một cuộc chạy đua vũ trang.
Tuy nhiên, theo nhà phân tích Charlie Dai của Forrester, cái giá của mô hình này là rủi ro tài chính lớn hơn trước mọi thay đổi, kể cả việc khách hàng điều chỉnh kế hoạch chi tiêu. Tuần qua, khi Microsoft và Google dự báo chi tiêu cho AI thấp hơn kỳ vọng của Phố Wall, cổ phiếu nhiều công ty neocloud lập tức lao dốc. Thị trường cũng đang dõi theo Anthropic và OpenAI, hai công ty dự kiến sẽ phát hành cổ phiếu ra công chúng trong những tháng tới.
Thanh lọc hay sụp đổ
Tương lai của neocloud còn phụ thuộc vào khả năng tiếp tục vay vốn, vốn ngày càng đắt đỏ khi lãi suất tăng. Tỷ phú Elon Musk dự đoán trên mạng xã hội rằng hơn 200 công ty neocloud có thể đối mặt với làn sóng đào thải và hợp nhất, trong đó những công ty nhỏ nhất dễ tổn thương nhất. Ông Bradley Tusk của Tusk Ventures cảnh báo nếu AI là bong bóng và vỡ, neocloud chắc chắn sẽ chịu thiệt hại dây chuyền.
Dù vậy, các nhà phân tích của Yorkville Ives cho rằng nhu cầu sức mạnh tính toán hiện vẫn vượt nguồn cung và neocloud đang lấp một khoảng trống mà các trung tâm dữ liệu lớn chưa đáp ứng được. Song những tín hiệu đáng lo vẫn xuất hiện: Microsoft vừa hủy hợp đồng với công ty Nscale của Anh vì vấn đề nguồn điện, còn Firmus của Australia đã gác lại kế hoạch niêm yết.
