Chiến tranh robot bước sang giai đoạn mới với cuộc tấn công của Ukraine

Ukraine vừa tiến hành vụ tấn công đầu tiên ghi nhận được bằng cách sử dụng drone nặng vận chuyển robot mặt đất, đánh dấu bước phát triển mới trong các chiến thuật quân sự hiện đại. Phương pháp này cho phép các hệ thống không người lái phối hợp thực hiện các nhiệm vụ vốn trước đây không thể hoặc rất khó cử hành. Khái niệm drone mang drone, gọi là marsupials, từng chỉ là ý tưởng trước chiến tranh này. Quân đội Mỹ đã thử nghiệm ý tưởng này suốt ba thập kỷ nhưng chưa bao giờ dùng thực chiến, trong khi Ukraine đã áp dụng thành công trên thực địa.

Ứng dụng marsupials trong chiến trường Ukraine

Chiến thuật marsupial thường nhằm khắc phục hạn chế di động của drone nhỏ. Tại Ukraine, điều này thấy rõ ở các drone FPV, khi những drone lớn hơn vận chuyển nhóm drone nhỏ bay xa hơn và thả gần khu vực mục tiêu. Ngoài ra còn có robot mặt đất vận chuyển và phóng FPV, hoặc tàu robot như tàu sân bay không người lái nhằm tấn công hoặc ngăn chặn các drone lớn của đối phương.

Gần đây, một tàu robot đã vận chuyển một robot mặt đất điều khiển từ xa (UGV) trong cuộc đột kích đổ bộ không người lái đầu tiên lên mũi Kinburn. Robot này, trang bị tháp súng máy điều khiển từ xa, đã tiến từ bờ biển vào sâu trong đất liền. Có khả năng đây là nhiệm vụ trinh sát nhằm đánh bật binh sĩ Nga còn lại trong khu vực.

Drone vận chuyển robot mặt đất đa địa hình ARK-1

Thêm một ví dụ công nghệ là drone vận tải đa cánh nặng chở UGV ARK-1, xe nhỏ lốp đa địa hình có tốc độ đạt đến 25 mph và tầm hoạt động tới 9 dặm, có thể mang tải trọng 33 pound. Trang bị thiết bị thu tín hiệu vệ tinh Starlink, ARK-1 được điều khiển từ khoảng cách rất xa, cho phép vận hành từ Kyiv.

Advertisement300 × 250

UGV ARK-1 phục vụ vận chuyển vật tư, thu thập tình báo và mang vũ khí, trong đó có phiên bản trang bị súng máy và một số chở mìn chống tăng TM-62 để thực hiện các cuộc tấn công kiểu "tự sát".

Kỹ thuật thả robot bằng drone cho phép drone ở ngoài tầm bắn phòng thủ và gây nhiễu, trong khi robot mặt đất tự do di chuyển đến mục tiêu. Phương thức này mở ra khả năng phục kích và tấn công lợi hại, bởi robot mặt đất di chuyển lặng lẽ và khó phát hiện so với drone nhỏ.

Quân đội Mỹ từng thử nghiệm công nghệ này nhưng chưa ứng dụng thành công

Mỹ đã phát triển và thử nghiệm drone vận tải trọng lớn cùng UGV nhiều lần từ năm 2003, nhưng chủ yếu dừng ở mức trình diễn. Dự án STORK (2003) thử thả robot mặt đất từ drone qua dù để trinh sát đô thị. Năm 2009, Đại hội trình diễn quân sự Mỹ giới thiệu helicopter Fire Scout thả UGV Dragon Runner. Năm 2014, một chiếc helicopter không người lái K-MAX vận chuyển thành công UGV số SMSS để minh họa nhiệm vụ tiếp vận trong vùng nguy hiểm. Tuy nhiên, các dự án này không được tiếp tục phát triển rộng rãi do thiếu sự quan tâm và đầu tư, dẫn đến Mỹ tụt lại phía sau về ứng dụng robot chiến tranh.

Tương lai của các cuộc tấn công không người lái với robot và drone

Giới phân tích tranh luận về việc liệu cách tấn công đổ bộ trực thăng truyền thống còn phù hợp khi chiến trường ngày nay đã rất nguy hiểm. Từ cuộc tấn công đổ bộ trực thăng quy mô lớn của Nga tại sân bay Hostomel đầu năm 2022, nhiều trực thăng đã bị bắn hạ, dẫn đến thất bại trong việc chiếm cứ và giữ vùng đổ bộ. Báo cáo năm 2026 của viện nghiên cứu quân sự RUSI (Anh) đánh giá tấn công đổ bộ vẫn khả thi nếu có kế hoạch và hỏa lực hỗ trợ hợp lý để khống chế phòng thủ đối phương.

Tuy nhiên, khi bên triển khai là robot với drone và UGV, rủi ro được giảm thiểu tối đa. Ukraine đã chứng minh khả năng sản xuất drone và robot chi phí thấp, phù hợp cho các cuộc tấn công một chiều. Trung Quốc cũng đã trình diễn drone đa cánh nhỏ thả robot bốn chân trang bị súng máy, minh họa cho việc phát triển chiến thuật tấn công không người lái mới. Robot bốn chân có ưu thế di chuyển linh hoạt, riêng biệt ở đô thị và địa hình cầu thang so với robot bánh hoặc xích.

Ukraine đang thử nghiệm drone vận tải nặng hơn nhằm vận chuyển robot và hỗ trợ cứu thương, với khả năng tải hơn 200 pound. Phương án này hứa hẹn khả năng đưa robot xâm nhập nhanh, tái triển khai và tiếp tế đạn dược hiệu quả. Robot tuy có tổn thất nhưng có thể thay thế dễ dàng, giảm thiểu thương vong con người.

Các chuyên gia nhận định tương lai chiến tranh cơ động có thể chuyển sang các cuộc tấn công nhanh trên không với robot, sau đó mới đến bộ binh và xe bọc thép cơ giới tiếp quản và củng cố vùng chiếm đóng. Ukraine đặt mục tiêu thay thế khoảng 30% quân số mặt trận bằng robot trong năm nay, cho thấy tốc độ phát triển nhanh chóng, đặc biệt dưới tác động lớn của trí tuệ nhân tạo.