Khu vườn trên lô đất bỏ trống
Cuối mùa hè, Xiao Hui Star quỳ xuống, đôi tay vùi trong đất để trồng một cây hoa lâu năm. Quanh chị là hướng dương vàng óng, đậu, bí, cây pawpaw và ngô. Chị vuốt nhẹ những bụi cỏ ngọt tỏa hương như vani, trong khi chim chóc sà xuống chiếc bồn nước làm từ vỏ nghêu.
Khu vườn rộng khoảng 2.250 bộ vuông (hơn 200 m²) nằm trên một lô đất thuộc sở hữu thành phố, bị bỏ trống từ lâu. Tổ chức We Are the Seeds bắt đầu trồng cây tại đây từ tháng 4 như một hành động của phong trào LandBack.
Theo chị Star, đó là những giống cây quý hiếm đang được “trả về” cho đất. Chị tự hỏi đã bao nhiêu thế kỷ trôi qua kể từ khi ngô của người Lenape hay bí của người Nanticoke mọc trên mảnh đất này.
Hạt giống trở về quê nhà
Khu vườn được xây dựng dựa trên những nguyên tắc gắn bó với tự nhiên và cộng đồng:
- Cây bản địa cung cấp thức ăn và nơi trú ẩn cho côn trùng, chim chóc đã tiến hóa cùng chúng qua hàng nghìn năm, đồng thời cần ít nước hơn cây ngoại lai.
- Hạt giống như chanh dây hoang maypop hay hoa phlox đến từ các tổ chức bảo tồn giống cây cổ truyền như Experimental Farm Network, Truelove Seeds và Seed Savers Exchange.
- Vườn được chăm sóc bởi chính người bản địa: chị Star và cha chị, ông Tchin, một nghệ sĩ và nhà giáo dục.
Trước khi nhận quản lý mảnh đất, chị Star đã tra cứu danh sách đất của ngân hàng đất Philadelphia, chọn những lô nhiều nắng và lấy mẫu đất để kiểm tra độc tố.
Nhóm hy vọng sau ít nhất 10 năm chăm sóc, họ có thể giành quyền sở hữu hợp pháp theo luật chiếm hữu ngay tình của bang.
Không chỉ cho người bản địa
Trước khi bắt đầu, We Are the Seeds đã trò chuyện với cư dân xung quanh và nhận được sự ủng hộ nhiệt tình, cùng sự hỗ trợ của hội đồng thành phố. Trong lễ khai trương hồi tháng 4, các vũ công bản địa trình diễn điệu múa ngô; hàng xóm cùng tham gia, còn một đội bóng thiếu niên giúp gieo hạt sau buổi tập ở sân bên cạnh. Theo chị Star, khu vườn là nơi để tất cả mọi người, không chỉ người bản địa, kết nối lại với đất đai.
“Bạn không thể ăn bê tông.” — Xiao Hui Star
Dù khu vườn không nhằm mục đích cung cấp lương thực, hàng xóm vẫn được chào đón hái ngô và rau thơm. Nhờ tài trợ của quỹ People’s Media Fund, nhóm sẽ dựng một phòng thu podcast để phỏng vấn người dân về mối liên hệ với đất đai và lưu giữ ký ức về nguồn gốc bản địa của người Philadelphia. Trong tương lai, khu vườn sẽ có thêm tác phẩm điêu khắc và không gian âm thanh.
Thành phố vào cuộc và hiệu ứng lan tỏa
Chính quyền Philadelphia cũng đẩy mạnh xử lý tình trạng đất trống. Tháng 4, thành phố khởi động chương trình thí điểm Lotscapes nhằm biến 10 lô đất trống thành không gian xanh, giúp cộng đồng dễ dàng xin cấp phép hoặc quyền sở hữu hợp pháp. Theo ông Casey Kuklick, Phó Giám đốc Văn phòng sáng kiến Sạch và Xanh của thành phố, mục tiêu cuối cùng là mở rộng khả năng tiếp cận đất đai hợp pháp cho các nhóm cộng đồng.
Người dân hiện được lựa chọn biến lô đất trong khu phố thành vườn, nơi tụ họp có ghế và bàn, hay khu vui chơi tương tác. Tại khu Strawberry Mansion, thành phố hợp tác với một trung tâm y tế để thiết kế không gian xanh phục vụ cả học sinh trường tiểu học bên cạnh.
Bà Agoyo hy vọng vườn bản địa sẽ sớm lan khắp thành phố. Bà khuyến khích mọi người bắt đầu từ chính sân sau nhà mình, bởi mỗi cá nhân đều có thể tạo ra khác biệt, và mong ai cũng cảm nhận được niềm vui khi thấy điều gì đó lớn lên và thành hình.
