Đêm lửa cháy quanh Ramallah
Tại Deir Abu Mashal và những địa phương lân cận, dấu vết còn lại rất rõ: xe bị thiêu rụi, tường nhà bị sơn các khẩu hiệu đe dọa, trong đó có chữ “Revenge”. Phóng viên Reuters chứng kiến thiệt hại ở các làng gần Ramallah. Người dân quy trách nhiệm cho người định cư Israel, nhưng chưa có nhóm nào nhận thực hiện và nhà điều tra chưa công bố kết luận xác định thủ phạm. Phân biệt lời kể với kết quả xác minh là điều đặc biệt quan trọng giữa bầu không khí căng thẳng.
Quân đội Israel thông báo binh sĩ và cảnh sát đã tới Deir as-Sudan, Deir Abu Mashal, Kafr Malik và At-Tuwani sau khi nhận được thông tin. Cảnh sát xác nhận điều tra, còn quân đội lên án hành vi bạo lực. Theo Associated Press, cư dân Muntasir Al-Malik kể rằng ông tỉnh giấc vì tiếng nổ và nhìn thấy nhiều ô tô bốc cháy. Không có thương tích được ghi nhận ban đầu không đồng nghĩa với việc những gia đình mất phương tiện, sinh kế và cảm giác an toàn không chịu tổn thất.
Lời lên án giữa bài toán lập chính phủ
Eisenkot, lãnh đạo đảng trung hữu Yashar, sử dụng ngôn từ đặc biệt mạnh mẽ. Ông cho rằng những người đốt phá cực đoan đang đe dọa sinh mạng, ổn định khu vực và quan hệ đối ngoại của Israel.
Ông đồng thời chỉ trích Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben-Gvir và Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich vì những chính sách mà ông cho là làm trầm trọng tình trạng hỗn loạn. Đây là cáo buộc chính trị của Eisenkot, không phải kết luận điều tra.
Ben-Gvir đáp lại rằng Eisenkot đang tìm cách lấy lòng các đảng Arab, những lực lượng có thể nắm vai trò quan trọng trong đàm phán liên minh. Smotrich ủng hộ mở rộng khu định cư Israel và sáp nhập Bờ Tây. Bất đồng này vượt khỏi một đêm bạo lực: nó liên quan tới ưu tiên thực thi pháp luật, vai trò của phong trào định cư và sự cân bằng giữa lập luận an ninh với quyền của người Palestine sống dưới sự chiếm đóng.
Điều tra trong sự giám sát quốc tế
Thử thách trước mắt với cơ quan chức năng là xác định nghi phạm, bảo toàn chứng cứ và tiến hành thủ tục đáng tin cậy. Việc công bố điều tra mới là bước khởi đầu, chưa chứng minh ai có tội. Người dân đồng thời cần được bảo vệ trước nguy cơ tái diễn. Lời lên án và hoạt động triển khai lực lượng của quân đội cho thấy phản ứng chính thức, nhưng kết quả điều tra mới cho biết phản ứng đó đi được tới đâu.
Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo Liên Hợp Quốc (OCHA) cho biết trong báo cáo ngày 13/11 rằng tháng 10 ghi nhận 467 vụ tấn công của người định cư, mức theo tháng cao nhất kể từ khi cơ quan bắt đầu theo dõi năm 2006. Báo cáo tháng 11 cũng ghi nhận tình trạng di dời, phá hoại hạ tầng và hạn chế tiếp cận dịch vụ. Những số liệu này phản ánh bối cảnh rộng hơn, không phải bằng chứng về thủ phạm các vụ đốt phá ngày 22/11.
Chính trường bế tắc và tranh chấp lãnh thổ
Cuộc bầu cử ngày 27/10 khiến Netanyahu mất thế đa số mà chưa tạo ra một lựa chọn thay thế rõ ràng. Quốc hội mới tuyên thệ ngày 10/11; Tổng thống Isaac Herzog giao Eisenkot tìm cách thành lập chính phủ, còn Netanyahu tiếp tục điều hành tạm quyền. Nếu không đạt thỏa thuận đoàn kết rộng rãi, Eisenkot có thể phải dựa vào sự ủng hộ của các nghị sĩ Arab. Vì vậy, phản ứng trước bạo lực tại Bờ Tây cũng tác động tới phép tính liên minh.
Liên Hợp Quốc và phần lớn các quốc gia coi khu định cư Israel trên lãnh thổ bị chiếm đóng là trái luật quốc tế, trong khi Israel phản đối cách nhìn này. Việc mở rộng khu định cư lâu nay cản trở triển vọng đàm phán về một nhà nước Palestine. Nghị sĩ Palestine gốc Arab Yousef Jabareen quy trách nhiệm cho chính sách chiếm đóng và sự khích lệ của các bộ trưởng; phía những người bị chỉ trích bác bỏ cách diễn giải của Eisenkot. Những quan điểm đối lập càng cho thấy cần tách bạch bằng chứng, cáo buộc và khẩu chiến chính trị.














