Bối cảnh chuyển dịch con người và tự nhiên ở Na Uy sau kỷ băng hà
Khoảng 10.000 năm trước, khi các sông băng rút lui, con người bắt đầu di chuyển vào vùng núi phía nam Na Uy - nơi tập trung dãy núi cao và hùng vĩ của dãy Alpes Scandinaves. Khu vực này không chỉ có những đỉnh núi cao nhất Bắc Âu mà còn sở hữu đồng bằng lớn và vách đá dựng tạo nên các hẻm núi fjord nổi tiếng. Trong khi con người đã vượt qua các chướng ngại tự nhiên này để chiếm lĩnh vùng đất, nhiều loài cá lại bị giới hạn bởi các thác nước và các rào cản tự nhiên nên không thể tự tiến lên các hồ trên cao.
Phát hiện khảo cổ về những bẫy cá cổ đại và ý nghĩa của nó
Nhóm khảo cổ thuộc Đại học Oslo đã khai quật được các pháo gỗ dùng làm bẫy cá được bảo quản tốt tại hồ Tesse, nằm trong vùng núi phía nam Na Uy. Phân tích đồng vị cacbon cho thấy những công cụ này được sử dụng từ khoảng 5.000 năm trước Công Nguyên, tức khoảng 7.000 năm trước ngày nay.
Axel Mjærum, tác giả chính của nghiên cứu đăng trên tạp chí Antiquity, khẳng định rằng những người săn bắt hái lượm thời đại Mesolithic đã có hành động chủ động chuyển cá nước ngọt - cụ thể là cá hồi nâu (Salmo trutta) - từ nơi sinh sống tự nhiên lên các hồ vùng cao. Các loại cá này được lựa chọn vì kích thước lớn, giàu calo và dễ đánh bắt, trở thành nguồn dinh dưỡng hoặc thực phẩm tuyệt vời cho cư dân tiền sử.
Quản lý môi trường và nguồn thực phẩm trước thời kỳ nông nghiệp
Phát hiện này cho thấy nơi cư trú của loài cá và có lẽ cả hệ sinh thái đã được con người cổ đại thay đổi và kiểm soát, phản ánh cách thức sớm nhất của các nhóm xã hội tiền nông nghiệp trong việc điều phối nguồn thực phẩm. Đây là một ví dụ rõ nét về khả năng can thiệp, quản lý tự nhiên của con người xa thời đại canh tác trồng trọt.
Sự can thiệp này còn để lại dấu ấn lâu dài: cá hồi nâu hiện được bắt ở hồ Tesse ngày nay chính là hậu duệ của những cá thể bị di chuyển từ thời Mesolithic. Điều này nói lên sự bền vững trong thay đổi sinh thái do con người tiền sử thực hiện từ hàng thiên niên kỷ trước.
Kết luận về vai trò của con người tiền sử trong tái tạo sinh thái
Mjærum nhận định việc đưa cá hồi nâu vào các hồ không có cá ở vùng núi Na Uy từ khoảng năm 5000 trước Công Nguyên minh chứng khả năng to lớn của con người trong việc thay đổi môi trường tự nhiên và hệ sinh thái ngay từ thời tiền nông nghiệp. Hành vi này mở ra một khía cạnh mới trong nghiên cứu lịch sử phát triển loài người và mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên.
Phát hiện của các nhà khảo cổ tại hồ Tesse không chỉ là dấu ấn về sự di cư và sinh tồn của con người cổ đại mà còn cung cấp bức tranh sống động về nỗ lực con người trong việc khai thác và quản lý tài nguyên thiên nhiên qua hàng nghìn năm.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Cách đây khoảng 7.000 năm, người Mesolithic ở Scandinavia đã vận chuyển cá nước ngọt lên vùng núi Na Uy.
- Cá hồi nâu (Salmo trutta) được lựa chọn do kích thước lớn, giá trị dinh dưỡng cao, dễ đánh bắt.
- Hành động này là bằng chứng sớm nhất về quản lý nguồn thực phẩm và biến đổi sinh thái trước khi con người biết nông nghiệp.
- Dấu vết cá hồi nâu hiện nay ở hồ Tesse là hậu duệ của những con cá được di chuyển từ thời Mesolithic.
- Quá trình này cho thấy con người tiền sử có khả năng thay đổi và kiểm soát môi trường tự nhiên một cách có hệ thống.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.







