Tòa án Mỹ dựng “bức tường” bảo vệ quyền tự quyết bầu cử của các bang trước sức ép từ chính quyền Trump ngay trong ngày bầu cử giữa nhiệm kỳ

Theo Reuters, trong những giờ trước khi cử tri bắt đầu bỏ phiếu hôm 3/11, các thẩm phán liên bang đã liên tiếp ra phán quyết hạn chế nỗ lực chưa từng có của chính quyền Trump nhằm gây sức ép lên giới chức bầu cử các bang. Suốt nhiều tháng qua, khi đảng Cộng hòa chuẩn bị bảo vệ thế đa số ở cả hai viện Quốc hội, chính quyền đã đẩy mạnh chiến dịch trấn áp tình trạng người không có quốc tịch đi bầu – vấn đề mà các đồng minh của ông Trump coi là nghiêm trọng, dù bằng chứng cho thấy nó cực kỳ hiếm.

Hôm thứ Hai, tại Washington, Thẩm phán Tanya Chutkan cấm Bộ Tư pháp và Bộ An ninh Nội địa gửi danh sách những cử tri bị nghi không có quốc tịch tới giới chức bầu cử ở bất kỳ bang nào, giữa lo ngại cử tri hợp lệ có thể bị xác định nhầm, theo Newsweek. Một thẩm phán khác chặn chính quyền yêu cầu California không kiểm phiếu của những người có tên trong danh sách. Các phán quyết này được đưa ra sau khi Tòa án Tối cao nhanh chóng bác đề nghị can thiệp vào vụ kiện của Bộ Tư pháp nhằm loại hơn 20.000 phiếu bầu qua thư ở California. David Becker, Giám đốc điều hành Trung tâm Đổi mới và Nghiên cứu Bầu cử – một tổ chức phi đảng phái chuyên tư vấn cho giới chức bầu cử – coi đây là lời khẳng định mạnh mẽ cho chủ quyền của các bang.

Các thẩm phán liên bang nhiều lần kết luận rằng chính quyền đã vượt quá thẩm quyền khi can thiệp vào việc điều hành bầu cử, trách nhiệm mà Hiến pháp Mỹ giao cho các bang. Họ cũng chỉ ra rằng những danh sách cử tri bị nghi không có quốc tịch do chính quyền lập ra là thiếu chính xác và có nguy cơ tước quyền bầu cử của những công dân Mỹ nhập tịch.

Cuộc giằng co còn rộng hơn nhiều so với một bang. Bộ Tư pháp đã kiện 30 bang cùng Đặc khu Columbia để buộc họ giao nộp danh sách cử tri chưa che thông tin cá nhân. Ít nhất 18 bang đã đồng ý cho đối chiếu hồ sơ cử tri qua cơ sở dữ liệu SAVE của Bộ An ninh Nội địa, trong khi một số quan chức bầu cử Dân chủ dẫn ra những trường hợp hệ thống này đánh dấu nhầm cử tri hợp lệ. Hồi tháng 10, một thẩm phán liên bang đã bác bỏ nỗ lực thu thập hồ sơ đăng ký cử tri trên toàn quốc của Bộ Tư pháp.

Bà Kiersten Pels, người phát ngôn Bộ Tư pháp, bày tỏ thất vọng trước quyết định của Tòa án Tối cao, nhưng cho biết bộ đang triển khai giám sát viên bầu cử tại California và khắp nước Mỹ, truy tố những kẻ gian lận bầu cử hằng ngày và sẽ theo đuổi các con đường pháp lý khác để bảo đảm chỉ công dân Mỹ đủ điều kiện mới được bỏ phiếu.

Chính quyền cũng có những thắng lợi riêng. Hôm thứ Ba, Tòa phúc thẩm Khu vực 9 với tỷ lệ 6-5, chia rẽ theo đường ranh hệ tư tưởng, đã gỡ bỏ lệnh của tòa cấp dưới tại San Francisco buộc chính quyền ngừng đe dọa truy tố các quan chức bầu cử không tuân thủ yêu cầu của mình; bà Pels hoan nghênh phán quyết. Tối thứ Hai, một thẩm phán ở Washington bác đề nghị của tổ chức NAACP nhằm ngăn Bộ Tư pháp cử nhân viên thực thi pháp luật liên bang làm giám sát viên tại điểm bỏ phiếu, sau khi bộ cam kết những người này không mang vũ khí và mặc trang phục công sở. Bà Pels gọi mọi gợi ý về việc lực lượng thực thi pháp luật liên bang có mặt tại điểm bầu cử là “gieo rắc sợ hãi”.

Một vụ kiện lớn vẫn chưa ngã ngũ: Bộ Tư pháp đã đề nghị tòa phúc thẩm khôi phục vụ kiện nhằm ngăn việc chứng nhận kết quả bầu cử Thượng viện ở Alaska nếu Thượng nghị sĩ Cộng hòa đương nhiệm Dan Sullivan thua với cách biệt sít sao. Bộ lập luận rằng cử tri có thể bị nhầm lẫn vì một ứng viên khác trên lá phiếu trùng tên với ông.

Những cuộc đối đầu pháp lý này mang dư âm rõ rệt của năm 2020. Ông Trump, người vẫn khẳng định sai sự thật rằng thất bại năm ấy là do gian lận, từ lâu cho rằng giới chức bầu cử các bang không làm đủ để ngăn chặn gian lận. Khi đó, các đồng minh của ông đã nộp hơn 60 vụ kiện nhằm lật lại kết quả, và tất cả đều thất bại. Sáu năm sau, các tòa án một lần nữa đứng ở vị trí trọng tài, nhắc nhở rằng trong một nền dân chủ, mọi cáo buộc đều phải đi qua phép thử của bằng chứng.