Gum xanthan và vai trò trong ngành thực phẩm

Gum xanthan là một polysaccharide được hình thành qua quá trình lên men carbohydrate bởi vi khuẩn Xanthomonas campestris, vi khuẩn này tự nhiên là tác nhân gây bệnh cho nhiều loài thực vật. Sản phẩm này thường được sử dụng trong ngành công nghiệp thực phẩm do khả năng làm đặc, ổn định và tạo gel. Gum xanthan có mặt phổ biến trong kem, sữa chua, bánh ngọt, nước sốt và các loại mì không chứa gluten. Ngoài ra, nó còn được dùng trong các loại đồ uống dành cho người khó nuốt (dysphagia).

Nghiên cứu tác động của gum xanthan trên ruột

Để đánh giá ảnh hưởng của gum xanthan lên ruột, các nhà khoa học tại Universidade Federal de São Paulo, Brazil, đã thực hiện các thí nghiệm trên chuột trong vòng 10 tuần bằng cách cho chuột ăn thực phẩm chứa gum xanthan thường xuyên.

Kết quả cho thấy, việc sử dụng dài hạn gây nên viêm đại tràng, thay đổi trong hệ vi sinh đường ruột, và làm giảm chức năng của hàng rào bảo vệ ruột. Viêm nhiễm được biểu hiện qua sự gia tăng số lượng tế bào lympho trong thành ruột và tăng mức độ các chỉ dấu viêm như cytokine IL-1beta và TNF-alpha, những chất kích thích phản ứng viêm mạnh mẽ.

Theo Alessandra Rischiteli, đồng tác giả nghiên cứu, TNF-alpha đặc biệt liên quan đến sự chết của các tế bào biểu mô ruột và phát triển các bệnh viêm nhiễm. Động vật thử nghiệm nhận liều trung bình và cao của gum xanthan cho thấy tình trạng viêm nghiêm trọng hơn, được xác nhận qua các phân tích mô học.

Ảnh hưởng tới hàng rào ruột và hệ vi sinh vật

Các phân tích sinh hóa cũng chỉ ra sự gia tăng protein claudin-2 trong tế bào biểu mô ruột, một thành phần của liên kết chặt chẽ (tight junctions). Đặc biệt, claudin-2 tạo ra các kênh nhỏ làm tăng tính thấm của hàng rào ruột, gây suy giảm khả năng bảo vệ của nó.

Advertisement300 × 250

Mặc dù đa dạng vi khuẩn đường ruột không thay đổi đáng kể, việc sử dụng gum xanthan dài hạn dẫn tới mất cân bằng vi sinh (dysbiosis), ví dụ như tăng số lượng vi khuẩn thuộc nhóm Elusimicrobiota vốn liên quan đến các tình trạng viêm.

Lời khuyên từ chuyên gia và khuyến nghị

Alessandra Rischiteli nhấn mạnh không nhằm gây hoang mang về gum xanthan mà nhấn mạnh cần tiếp tục nghiên cứu với sự tham gia của người. Cô cho rằng việc tiêu thụ nhỏ giọt hoặc thỉnh thoảng có thể không gây hại, nhưng việc dùng thường xuyên với lượng tích lũy có thể gây vấn đề sức khỏe.

Gum xanthan được dùng phổ biến trong chế độ ăn của trẻ em và người cao tuổi bị khó nuốt, đồng thời có trong các thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm chức năng và sản phẩm bổ sung protein. Do đó, các tổ chức y khoa toàn cầu khuyên giảm tiêu thụ thực phẩm chế biến và sản phẩm chứa nhiều phụ gia.

Đối với người bệnh khó nuốt không dung nạp các chất làm đặc tự nhiên như tinh bột bắp, ưu tiên là giảm thiểu tác động xấu bằng cách theo dõi sức khỏe đường ruột và sử dụng probiotic để bảo vệ đường tiêu hóa.

Liên quan đến viêm ruột hoại tử ở trẻ sơ sinh

Nghiên cứu cũng giúp giải thích vì sao trước đây người ta phát hiện liên quan của gum xanthan với viêm ruột hoại tử ở trẻ sinh non tại Mỹ. Vào năm 2012, 22 trẻ sơ sinh bị viêm ruột dẫn đến hoại tử sau khi dùng sữa công thức có gum xanthan, trong đó có ít nhất 3 trường hợp tử vong. Kể từ đó, FDA đã cấm dùng gum xanthan cho trẻ sinh non và khuyến cáo tránh sử dụng với trẻ sơ sinh.

Giáo sư Claudia Oller, người điều phối nghiên cứu, khẳng định đây là bằng chứng tác động nhân quả đầu tiên giữa gum xanthan và viêm ruột, xác định rõ gum xanthan gây viêm ruột trên mô hình động vật.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Gum xanthan có thể gây viêm đại tràng và làm suy yếu hàng rào bảo vệ ruột sau khi sử dụng kéo dài.
  • Việc dùng gum xanthan ảnh hưởng đến cân bằng vi sinh vật ruột, tăng vi khuẩn liên quan đến viêm.
  • Cần thận trọng khi sử dụng gum xanthan trong thực phẩm dành cho trẻ em và người khó nuốt.
  • FDA Mỹ đã cấm dùng gum xanthan cho trẻ sinh non do nguy cơ viêm ruột hoại tử.
  • Kết quả nghiên cứu yêu cầu theo dõi sức khỏe ruột và nghiên cứu thêm về tác động lâu dài của gum xanthan.

Đăng ký bản tin QMVN