139 người bị bắt và điểm nóng Riau với 3.000 ha rừng bị thiêu
Cảnh sát Indonesia cho biết các vụ bắt giữ diễn ra trên toàn quốc, nhắm vào cả cá nhân và công ty liên quan hành vi đốt rừng. Tại Riau, một trong những tỉnh chịu ảnh hưởng nặng nhất với 15.700 ha bị cháy, 49 nghi phạm bị nêu tên trong 45 vụ án riêng rẽ. Phương thức phổ biến là đốt dọn đất giá rẻ để canh tác, đặc biệt trên đất than bùn đã bị chặt phá, vốn khô nhanh và dễ bùng cháy trong mùa khô kéo dài và hiện tượng El Nino gia tăng. Một đốm lửa nhỏ có thể xóa sạch hàng nghìn ha rừng chỉ trong chớp mắt, như video tuyên truyền của chính quyền địa phương cảnh báo.
Theo SiPongi, hệ thống giám sát cháy của Bộ Lâm nghiệp, tổng diện tích cháy cả nước tính đến đầu tháng 9 đạt khoảng 202.011 ha. Tây Kalimantan ghi nhận lớn nhất với 38.310 ha, tiếp theo là Nam Papua 25.800 ha, Đông Nusa Tenggara 19.500 ha, Tây Nusa Tenggara 17.400 ha và Riau. Hơn 23.000 điểm nóng được vệ tinh phát hiện trong 8 tháng, theo cơ quan khí tượng BMKG, cho thấy năm 2026 đã vượt 2015 về hoạt động cháy rừng, năm mà Indonesia từng trải qua khủng hoảng khói mù tồi tệ nhất trong lịch sử gần đây.
Một đốm lửa nhỏ có thể phá hủy hàng nghìn ha rừng tươi đẹp của chúng ta trong chớp mắt
Khói mù lan tới Philippines và cuộc chiến dập lửa từ mặt đất tới bầu trời
Cháy rừng trên đất than bùn không chỉ thiêu cây mà còn giải phóng lượng lớn carbon tích trữ hàng nghìn năm, tạo ra khói mù dày đặc chứa hạt mịn nguy hiểm. Khói từ Sumatra và Kalimantan đã bay tới Philippines, Malaysia và Singapore, làm chất lượng không khí giảm mạnh và buộc nhiều trường học ở phần Borneo thuộc Malaysia phải đóng cửa.
Tại Palembang, sông Musi bị bao phủ bởi màn sương vàng, người dân đeo khẩu trang và trẻ em được khuyến cáo ở trong nhà. Bộ Y tế cho biết 3,4 triệu người đối mặt nguy cơ hô hấp do hít phải khói kéo dài.
Chính phủ Indonesia ưu tiên ứng phó tại sáu tỉnh: Riau, Jambi, Nam Sumatra, Tây Kalimantan, Trung Kalimantan và Nam Kalimantan. Các biện pháp bao gồm làm ẩm lại đất than bùn, phun 8.000 kg muối để tạo mưa nhân tạo, và tăng cường chữa cháy trên không và mặt đất. Tổng thống Prabowo Subianto đã đến thăm Trung Kalimantan và Riau, nơi hơn 11.500 ha đã cháy, để thúc đẩy kiểm soát đám mây khói. Dù vậy, việc dập lửa vẫn khó khăn, đặc biệt ở vùng than bùn xa xôi thiếu nước và đường tiếp cận, theo ReliefWeb.
Tranh cãi về công lý: cá nhân hay công ty hưởng lợi từ lửa
Các nhóm môi trường cảnh báo thực thi pháp luật tập trung quá nhiều vào cá nhân, kêu gọi hành động chống lại các công ty hưởng lợi từ lửa và thực hành quản lý đất không đầy đủ. Cảnh sát cho biết bốn công ty đang bị điều tra vì bị cáo buộc dùng lửa để dọn đất giá rẻ. Theo AP và Channel News Asia, trước đó cảnh sát đã bắt 72 người vì nghi ngờ gây cháy rừng và than bùn. Sự khác biệt giữa con số 139, 185 và 72 phản ánh làn sóng bắt giữ liên tiếp trong tháng 8 và tháng 9 khi mùa khô đạt đỉnh.
Các nhà khoa học chỉ ra phần lớn đám cháy bắt nguồn từ đất than bùn bị chặt phá và bỏ hoang, nơi rừng nguyên sinh vốn ẩm ướt quanh năm và tán cây giữ mát đã bị chuyển thành đồn điền dầu cọ. Khi rừng biến mất, than bùn khô trở thành ngòi nổ. Việc chỉ bắt nông dân nhỏ mà không xử lý chuỗi cung ứng và nhu cầu đất đai sẽ không ngăn được vòng luẩn quẩn đốt - trồng - cháy. Công lý cần nhìn vào cả người châm lửa và người hưởng lợi từ tro tàn.
Bối cảnh khủng hoảng khói mù từng làm rúng động Indonesia trước năm 2026
Trước năm 2026, Indonesia từng trải qua khủng hoảng cháy rừng năm 2015 khi El Nino gây hạn hán kéo dài, thiêu rụi khoảng 2,6 triệu ha và gây thiệt hại hàng tỷ đô la. Năm 2023, khi El Nino quay lại, 107.465 ha bị cháy từ tháng 1 đến tháng 6, tăng 110% so với cùng kỳ. Năm 2026 được dự báo vượt mốc đó với ước tính tháng 8 có thể tăng thêm 600.000 ha, đặc biệt tại Kalimantan, Sumatra và Nam Papua, theo nhóm môi trường YKAN.















