Chile đa dạng hóa thị trường đồng nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc

Bộ trưởng Ngoại giao Chile, Francisco Perez Mackenna, trong chuyến công tác tại châu Á - Thái Bình Dương và tham dự hội nghị Bloomberg tại Singapore hôm 12/7, cho biết nước này muốn mở rộng số quốc gia nhập khẩu đồng, tránh tập trung quá mức vào Trung Quốc. Ông nhấn mạnh thị trường đồng hiện đang bị chi phối bởi ít quốc gia, trong đó Trung Quốc tiêu thụ khoảng 58% sản lượng đồng toàn cầu và nhận hơn một nửa lượng đồng xuất khẩu từ Chile. Việc đa dạng hóa thị trường nhằm giảm thiểu rủi ro và khai thác tiềm năng tăng trưởng nhu cầu đồng trên thế giới, đặc biệt là từ các dự án trung tâm dữ liệu.

Chile là nhà sản xuất đồng hàng đầu thế giới, với sản lượng ước tính đạt 5,3 triệu tấn trong năm 2025, chiếm khoảng 25% sản lượng toàn cầu. Đây là nhà cung cấp không thể thay thế trong ngắn hạn đối với các thị trường lớn.

Kế hoạch đầu tư 100 tỷ USD và chuyển đổi xuất khẩu đồng

Chile đặt mục tiêu thu hút khoảng 100 tỷ USD đầu tư vào ngành khai khoáng trong thập kỷ tới, nhằm đẩy mạnh chế biến đồng tinh luyện thay vì chỉ xuất khẩu quặng đồng tập trung. Theo số liệu của Ngân hàng Trung ương Chile, năm 2025 nước này xuất khẩu 19,05 tỷ USD đồng dạng quặng, trong đó Trung Quốc chiếm 11,63 tỷ USD.

Advertisement300 × 250

Về đồng tinh luyện, tổng giá trị xuất khẩu đạt 9,29 tỷ USD, Mỹ là khách hàng lớn nhất với 5,25 tỷ USD, Trung Quốc chiếm 1,16 tỷ USD.

Bộ trưởng Perez Mackenna cho rằng việc mở rộng thị trường xuất khẩu đồng tinh luyện giúp Chile cạnh tranh trực tiếp với các nhà máy luyện đồng Trung Quốc hiện mua và tinh luyện phần lớn quặng đồng Chile. Công suất luyện đồng tại Trung Quốc đã tăng nhanh, gây áp lực lớn lên các hợp đồng cung cấp hàng năm và làm gia tăng sự cạnh tranh về nguyên liệu quặng giữa các nhà sản xuất trên thị trường quốc tế.

Mối quan hệ thương mại Chile-Trung và ảnh hưởng từ quan hệ với Mỹ

Mặc dù Chile muốn đa dạng hóa thị trường, Trung Quốc vẫn là đối tác thương mại lớn với lượng nhập khẩu hàng hóa chiếm 37% tổng kim ngạch xuất khẩu của Chile, chủ yếu là đồng, lithium, chanh và anh đào. Ngược lại, nước này nhập khẩu khoảng 25% lượng hàng tiêu dùng từ Trung Quốc. Thương mại song phương đã tăng trưởng bình quân 7% mỗi năm trong giai đoạn 2020-2025, đạt 65,33 tỷ USD trong năm 2025.

Chính quyền Tổng thống Jose Antonio Kast, lên nhậm chức từ tháng 3/2022, đã chịu ảnh hưởng lớn trước tranh chấp an ninh và công nghệ với Trung Quốc, như việc phát sinh căng thẳng về dự án cáp quang ngầm liên kết Chile với Hồng Kông do China Mobile International quản lý. Mỹ đã áp hạn chế visa với một số quan chức Chile liên quan dự án này và cảnh báo có thể ảnh hưởng đến quyền tham gia chương trình miễn thị thực của nước này.

Trước đó, một số dự án có sự hậu thuẫn của Trung Quốc đã bị ngừng hoặc hủy do lý do an ninh, bao gồm dự án cáp quang năm 2020, dự án xuất khẩu năng lượng mặt trời Antipodas năm 2021 và dự án quan sát thiên văn Cerro Ventarrones. Mối quan hệ kinh tế - thương mại giữa Chile và Trung Quốc vẫn tiếp tục phát triển song chính quyền Santiago cũng phải cân nhắc vai trò của Mỹ trong việc định hướng chính sách và gây ảnh hưởng tới khả năng thương lượng với Trung Quốc.

Thách thức an ninh và tăng cường quản lý đầu tư

Bên cạnh các bất đồng chính trị và an ninh, Chile còn đối mặt với thách thức về an ninh kinh tế khi một mạng lưới buôn lậu đồng trị giá 917 triệu USD đã bị cảnh sát nước này triệt phá hồi tháng 4, với số đồng bị lấy cắp được chuyển sang Trung Quốc dưới dạng phế liệu. Ngoài ra, Chile hiện chưa có cơ chế kiểm soát đầu tư liên quan đến an ninh quốc gia, điều này đã được Bộ Ngoại giao thừa nhận trước quốc hội và đang được đề xuất sửa đổi nhằm tăng cường bảo vệ lợi ích quốc gia trước các vụ việc tương tự.

Tổng thống Kast tuyên bố sẽ duy trì quan hệ tốt với cả Trung Quốc và Mỹ, cam kết tiếp tục gắn bó với các mối quan hệ thương mại quan trọng này trong khi cố gắng cân bằng lợi ích quốc gia.

Đầu tư vào khai khoáng với kế hoạch 100 tỷ USD và chiến lược đa dạng hóa thị trường đồng được đánh giá là bước đi chiến lược nhằm giúp Chile duy trì vị thế quan trọng trong chuỗi cung ứng kim loại thế giới đồng thời giảm thiểu rủi ro từ một thị trường quá tập trung.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Chile phụ thuộc đến 58% sản lượng đồng tiêu thụ toàn cầu vào Trung Quốc và xuất khẩu hơn một nửa sản lượng đồng sang nước này.
  • Chile đặt mục tiêu huy động khoảng 100 tỷ USD đầu tư khai khoáng trong 10 năm tới nhằm mở rộng chế biến đồng tinh luyện.
  • Mỹ là khách hàng lớn nhất của đồng tinh luyện Chile, trong khi Trung Quốc chủ yếu nhập đồng dạng quặng.
  • Tranh chấp an ninh và dự án công nghệ với Trung Quốc ảnh hưởng đến chính sách thương mại và quan hệ đầu tư Chile.
  • Chile chưa có cơ chế kiểm soát đầu tư có tính đến an ninh quốc gia, đang được đề xuất sửa đổi để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Đăng ký bản tin QMVN