Nhà sử học Frédérick Genevée: phong tỏa trường học đã định hình các phong trào học sinh Pháp suốt hai mươi năm qua

Theo ông Genevée, rất khó dựa vào số liệu của Bộ Giáo dục Pháp, vốn có lúc gộp chung trường bị phong tỏa toàn phần hay một phần, trường đóng cửa vì phong tỏa hoặc theo quyết định hành chính, và trường bị gián đoạn. Dù vậy, cả các tổ chức học sinh lẫn chính phủ đều thừa nhận hàng trăm trường trung học đã bị ảnh hưởng bởi hình thức hành động này.

Nghiên cứu về tần suất xuất hiện của các từ “blocus” và “blocage” trên báo chí hằng ngày cho thấy chúng xuất hiện trong phong trào học sinh mùa đông 2004 - 2005 chống luật Fillon.

Khi đó, những từ này thay thế cụm “hàng rào đình công”, và một phương thức hành động mới được thiết lập mà trước đó chưa từng được tính tới.

“Từ khoảng hai mươi năm nay, phong tỏa đã đồng hành, thậm chí định hình, các phong trào học sinh.” — Frédérick Genevée, nhà sử học

Theo ông Genevée, hình thức phong tỏa không hề xuất hiện trong những văn bản nền tảng của phong trào học sinh, sinh viên Pháp:

Theo giả thuyết của tác giả, việc chuyển sang thuật ngữ “phong tỏa” đánh dấu một bước ngoặt chiến lược, phản ánh bối cảnh chính trị, tổ chức và học đường mới: khẳng định một phương thức hành động độc lập với đình công.

Những người ủng hộ cho rằng với học sinh, những người chưa có quyền đình công như người lao động, phong tỏa là công cụ hữu hiệu nhất để gây sức ép và thu hút sự chú ý của dư luận. Nó cũng giúp kéo những học sinh còn do dự vào phong trào, bởi khi cổng trường bị chặn, việc học bình thường không thể diễn ra.

Ngược lại, giới chức giáo dục, nhiều phụ huynh và một bộ phận học sinh cho rằng phong tỏa vi phạm quyền được học tập của những người không tham gia, gây nguy hiểm về an toàn và đôi khi tạo điều kiện cho bạo lực bên lề. Chính phủ thường đáp trả bằng việc đóng cửa trường hoặc huy động cảnh sát, khiến căng thẳng có lúc leo thang.

Sau phong trào chống luật Fillon, phong tỏa trở thành hình ảnh quen thuộc trong làn sóng phản đối hợp đồng lao động lần đầu (CPE) năm 2006, cải cách hưu trí năm 2010 hay cải cách xét tuyển đại học năm 2018. Mỗi thế hệ học sinh lại thừa hưởng và điều chỉnh công cụ này theo cách riêng.

Phong trào năm 2026, khởi đầu tại Créteil vì tình trạng thiếu giáo viên, cho thấy phong tỏa đã trở thành “ngôn ngữ chung” của học sinh Pháp. Việc nhìn lại lịch sử giúp hiểu rằng đây không chỉ là hành vi bộc phát, mà là sản phẩm của một truyền thống đấu tranh đã được định hình qua hai thập kỷ.