Bãi rác khổng lồ dưới “con mắt” vệ tinh
Ở vùng nông thôn phía tây Istanbul, thành phố 16 triệu dân, xe tải nối đuôi nhau đổ rác sinh hoạt xuống bãi rác Seymen, nơi khí bãi rác được thu gom để phát điện tại một nhà máy gần đó. Nhưng từ trên cao, vệ tinh phát hiện lượng metan thoát ra mà hệ thống không thu được. Metan là nguyên nhân gây biến đổi khí hậu lớn thứ hai sau CO2 và mạnh hơn CO2 hơn 80 lần trong 20 năm đầu tồn tại trong khí quyển. Những phát hiện chính gồm:
- Theo tổ chức theo dõi phát thải Climate TRACE, Thổ Nhĩ Kỳ là nước phát thải metan từ chất thải rắn lớn thứ năm thế giới, sau Trung Quốc, Mỹ, Nga và Brazil.
- Phân tích của UCLA dựa trên dữ liệu vệ tinh Tanager-1 của Carbon Mapper từ tháng 1/2025 đến cuối tháng 5/2026 xác định 70 luồng khí từ 10 bãi rác phát thải nhiều nhất, với tốc độ trung bình từ 841 kg đến 7,4 tấn mỗi giờ.
- Ba bãi nằm quanh Istanbul, số còn lại gần Ankara, Izmir và Antalya, nơi diễn ra COP31.
- Hệ thống thu gom khí phổ biến ở các bãi rác lớn, cho thấy chỉ riêng việc thu gom không ngăn được những đợt phát thải lớn.
Tranh cãi về số liệu
Bộ Môi trường Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng dữ liệu vệ tinh không phải đo liên tục nên không thể dùng để tính lượng phát thải hằng năm tại Seymen. Bộ này cho biết Sáng kiến Không rác thải của chính phủ nhằm giảm lượng rác chôn lấp, và tỷ lệ thu hồi chất thải quốc gia đã tăng lên 37,53% năm 2025 từ 13% năm 2017. Bà Aysen Erdincler của ISTAC, đơn vị vận hành bãi rác thuộc thành phố, cho biết phát thải thường chỉ từ 4 đến 6 tấn mỗi giờ, và một lần đo 12 tấn mỗi giờ đã kéo mức trung bình lên.
