Từ hai người bạn đến một khoảng trống
Ngày 5/11, Thủy cung Toba thông báo Kira chết ở tuổi 18. Theo tin của Jiji Press, nguyên nhân nghi liên quan suy hô hấp và ngừng tim phổi; đây là thông tin ban đầu, không nên suy diễn thành một kết luận chuyên môn rộng hơn. Kira sinh tại Adventure World ở Wakayama năm 2008 và được chuyển đến Toba tháng 3/2021. Tại đây, cô sống cùng May, một con rái cá biển đã trở nên quen thuộc với nhiều thế hệ khách tham quan.
Sau khi tạm ngừng trưng bày để theo dõi tình trạng May, thủy cung đón khách trở lại. Theo Kyodo News, khoảng 250 người đã chờ trước giờ mở cửa trong ngày đầu được gặp May. Những lời chúc sức khỏe dành cho con vật 22 tuổi mang sắc thái rất riêng: người xem không chỉ nhớ một màn biểu diễn đáng yêu mà còn hiểu rằng những cuộc gặp như vậy có thể sẽ không còn kéo dài.
Vì sao một quần thể từng đông đúc lại biến mất?
Năm 1994, các cơ sở nuôi tại Nhật Bản có tổng cộng 122 rái cá biển. Nhưng con số ấy không đồng nghĩa với một chương trình nhân giống có thể tự duy trì.
Một loài thú biển cần môi trường nước được kiểm soát, thức ăn phong phú, chăm sóc thú y chuyên biệt và điều kiện xã hội phù hợp. Khi đàn già đi, khả năng thay thế bằng những cá thể sinh trong nước rất hạn chế; nguồn tiếp nhận từ nước ngoài lại chịu quản lý chặt chẽ.
Giáo sư Yoko Mitani của Đại học Kyoto lưu ý rằng rái cá biển non được cứu hộ đôi khi không thể quay về tự nhiên, song điều đó không tự động cho phép chuyển chúng đến bất cứ thủy cung nào. Cơ sở tiếp nhận có thể phải chứng minh chất lượng bể nuôi, chăm sóc, chương trình giáo dục và đáp ứng điều kiện từ nhà chức trách Mỹ. Những yêu cầu đó bảo vệ động vật, nhưng cũng buộc các cơ sở Nhật Bản phải cân nhắc nâng cấp thay vì chỉ tìm nguồn nhập.
Một loài nhỏ bé giữ cân bằng cả rừng tảo biển
Rái cá biển không chỉ hấp dẫn bởi bộ lông dày và thói quen nổi trên mặt nước. Chúng ăn nhiều động vật không xương sống, đặc biệt là cầu gai, qua đó có thể giúp rừng tảo bẹ phát triển. Các hệ sinh thái ấy tạo nơi trú ẩn cho sinh vật biển và góp phần duy trì sức khỏe vùng ven bờ. Vì thế, sự suy giảm của rái cá biển có tác động sinh thái sâu xa hơn những gì có thể quan sát trong bể kính.
Loài này từng bị săn bắt dữ dội để lấy lông. Những biện pháp bảo vệ quốc tế từ đầu thế kỷ XX giúp một số quần thể phục hồi, nhưng phục hồi không diễn ra đồng đều. Các rủi ro khác như ô nhiễm dầu, mắc ngư cụ và thay đổi môi trường sống vẫn hiện hữu. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế xếp rái cá biển vào nhóm nguy cấp; điều đó không có nghĩa mọi quần thể địa phương đều đang giảm với tốc độ giống nhau.
Bảo tồn không thể chỉ dừng ở một tấm kính
Việc May còn ở Toba có thể giúp hàng nghìn người hiểu hơn về lịch sử khai thác động vật biển và tầm quan trọng của rừng tảo. Nhưng một con vật già không thể thay thế bằng chứng về sự phục hồi của cả loài. Đánh giá giá trị giáo dục của thủy cung phải đi cùng câu hỏi về sức khỏe, khả năng được nghỉ ngơi, điều kiện sống và việc giới thiệu trung thực những thách thức bảo tồn.
Một hướng đi có trách nhiệm là tăng đầu tư vào nghiên cứu quần thể ngoài tự nhiên, hợp tác cứu hộ xuyên biên giới trong khuôn khổ pháp luật và cải thiện chuẩn phúc lợi tại các cơ sở nuôi. Đối với du khách, sự quan tâm có giá trị lâu dài hơn khi chuyển thành hiểu biết: không nhầm lẫn rái cá biển với các loài rái cá sông, không cổ vũ buôn bán động vật hoang dã và ủng hộ những chương trình bảo vệ sinh cảnh ven biển.

















