Từ chiến sự Iran đến Cuba: Phát biểu mới của ông Trump làm nóng tranh luận về chính sách đối ngoại Mỹ

Trong bài phát biểu kéo dài khoảng 90 phút tại Florida Gulf Coast University, ông Trump chuyển từ cuộc chiến Iran sang Cuba, gắn hai hồ sơ rất khác nhau trong cùng một câu chuyện về sức mạnh Mỹ. Ông nói tàu hải quân trở về có thể ghé gần bờ biển Cuba và Ngoại trưởng Marco Rubio sẽ xử lý phần còn lại. Những hình ảnh ấy tạo hiệu ứng vận động mạnh, nhưng không cung cấp kế hoạch cụ thể, mốc thời gian hay cơ sở pháp lý cho một hoạt động quân sự mới.

Florida là nơi cộng đồng người Mỹ gốc Cuba có ảnh hưởng đáng kể trong chính trị. Cuộc mít tinh cũng nhằm hỗ trợ ứng cử viên thống đốc của đảng Cộng hòa Byron Donalds, người đối đầu với ứng viên Dân chủ David Jolly. Cùng lúc, cuộc bầu cử quốc hội ngày 3/11 khiến phát biểu về an ninh, giá xăng và quan hệ đối ngoại được đặt cạnh những quan tâm kinh tế trong nước.

Trong chính quyền Trump, ông Rubio, cựu thượng nghị sĩ Florida, giữ vai trò nổi bật trong chính sách Cuba. Theo Reuters, ông đăng thông điệp kêu gọi những người muốn thay đổi tình hình tại Cuba hành động, đồng thời đề cập đến sự hợp tác kín đáo với CIA; bài đăng không giải thích chi tiết.

Đây là phát biểu của một quan chức Mỹ, không phải bằng chứng về một chương trình đã được công bố đầy đủ.

Các bản tin Reuters và AP cho thấy ông Trump nhiều lần nói cứng về Cuba, dù trước đó cũng từng dự đoán hai nước có thể đạt thỏa thuận mà không cần sử dụng biện pháp quân sự. Khoảng cách giữa lời nói tại cuộc vận động, đàm phán ngoại giao và hành động thực tế là điều cần được theo dõi thận trọng.

Chính quyền Mỹ đã tăng cường áp lực kinh tế đối với Havana, trong đó có biện pháp hạn chế nguồn cung dầu. Cuba phụ thuộc đáng kể vào nhiên liệu nhập khẩu, trong khi mạng lưới điện cũ kỹ thường xuyên trục trặc. Sự kết hợp giữa sức ép bên ngoài và những khó khăn cấu trúc khiến người dân phải đối diện với mất điện, gián đoạn dịch vụ và chi phí sinh hoạt cao.

Các chuyên gia độc lập do Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc bổ nhiệm từng cảnh báo việc siết nguồn nhiên liệu đe dọa quyền tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Washington viện dẫn các mục tiêu an ninh và nhân quyền trong chính sách của mình, còn những người chỉ trích nhấn mạnh rằng người dân bình thường thường phải chịu tác động trước tiên. Đánh giá một biện pháp gây sức ép cần tính đến cả mục tiêu chính trị lẫn hậu quả xã hội.

Vẫn chưa có thông báo chính thức về thời điểm, hình thức hoặc quy mô bất kỳ bước đi mới nào của Mỹ đối với Cuba liên quan đến những lời phát biểu tại Fort Myers. Cũng không thể coi việc nhắc đến tàu chiến là xác nhận rằng một cuộc tấn công sắp xảy ra. Reuters ghi nhận phía Cuba từng tuyên bố sẵn sàng đối thoại với Washington tại Liên Hợp Quốc.

Ở thời điểm chiến sự Iran chưa kết thúc và giá năng lượng là mối quan tâm lớn của cử tri Mỹ, chính quyền phải cân nhắc nhiều ràng buộc. Một sáng kiến ngoại giao, một đòn trừng phạt kinh tế và một hoạt động quân sự có hệ quả rất khác nhau. Những quyết định được công bố bằng văn bản, phản ứng chính thức từ Havana và diễn biến thực địa sẽ đáng tin cậy hơn những suy đoán phát sinh từ lời nói trên sân khấu.