Trung Quốc bảo vệ mô hình kinh tế độc đáo trong bối cảnh đàm phán thương mại
Trước các cuộc đàm phán thương mại sắp tới với Liên minh châu Âu và Mỹ, Trung Quốc đang mạnh mẽ khẳng định chiến lược kinh tế ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp tiên tiến thay vì thúc đẩy tiêu dùng, thể hiện sự tự tin ngày càng tăng trong bối cảnh các phiên họp cấp cao dự kiến diễn ra trong năm 2026.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến tổ chức nhiều cuộc gặp trực tiếp trong năm nay. Trong khi đó, EU đề ra hạn chót cho Bắc Kinh vào tháng 10 nhằm giải quyết các tranh chấp thương mại ngày một leo thang, bởi quan ngại về thặng dư thương mại vượt hơn nghìn tỷ đô la Mỹ của Trung Quốc.
Phản ứng trước cáo buộc chính sách thương mại bảo hộ
Các nước phương Tây cáo buộc Trung Quốc theo đuổi chính sách trọng xuất khẩu và hỗ trợ sản xuất, trong khi bỏ qua tiêu dùng trong nước, khiến hàng hóa giá rẻ Trung Quốc tràn ngập thị trường quốc tế và gây ảnh hưởng xấu đến ngành công nghiệp tại các quốc gia tìm kiếm sự cân bằng tăng trưởng.
Tuy nhiên, trong một cuộc họp của Ban lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc vào ngày thứ năm, lãnh đạo khẳng định tiếp tục duy trì chính sách hỗ trợ có mục tiêu, thay vì áp dụng các biện pháp kích cầu tập trung vào tiêu dùng hay thực hiện thay đổi cấu trúc kinh tế như nhiều đối tác thương mại và chuyên gia kinh tế quốc tế đề xuất.
Trước đó vài ngày, Bộ Thương mại Trung Quốc công bố một báo cáo chỉ trích các biện pháp của phương Tây về hiện tượng được gọi là "quá công suất công nghiệp", cho rằng những cáo buộc này dựa trên sai lầm logic và động cơ không rõ ràng.
Tạp chí lý luận hàng đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc, Qiushi, cũng bảo vệ mức tiêu dùng thấp của nước này, cho rằng đó là kết quả hợp lý lịch sử của mô hình phát triển dựa trên đầu tư và bắt kịp các nền kinh tế phát triển.
Bắc Kinh khẳng định lãnh thổ nguyên tắc trong đàm phán
Chuyên gia kinh tế cấp cao Xu Tianchen tại Economist Intelligence Unit nhận định các tuyên bố của Trung Quốc không phải là lời từ chối thay đổi chính sách hoàn toàn, mà là cách thể hiện hai thông điệp rõ ràng: Mong muốn được hiểu đúng quan điểm và thiết lập "đường đỏ" không cho phép các biện pháp phân biệt đối xử với doanh nghiệp và hàng hóa Trung Quốc.
Bộ Thương mại Trung Quốc nhấn mạnh rằng Bắc Kinh phản đối các biện pháp mang tính phân biệt đối xử và cho biết sẽ không chấp nhận việc Mỹ hay châu Âu áp đặt hạn chế một cách bất công.
Mô hình kinh tế và cơ hội toàn cầu từ Trung Quốc
Trung Quốc cho biết mô hình của họ vẫn phù hợp với giai đoạn nước này đang tăng trưởng và hội nhập với các nền kinh tế phát triển hơn. Sản phẩm của Trung Quốc không chỉ có giá thành thấp mà còn ngày càng có chất lượng tốt hơn, trong khi đầu tư vào công nghệ và khoa học được kỳ vọng mang lại lợi ích toàn cầu.
Thủ tướng Li Qiang gần đây bác bỏ lo ngại về "cú sốc Trung Quốc 2.0" - tức tình thế trong đó các công ty Trung Quốc cạnh tranh và áp đảo đối thủ phương Tây ở lĩnh vực sản xuất cao cấp, thay vào đó ông gọi đây là "cơ hội Trung Quốc 2.0" cho nền kinh tế toàn cầu.
Bình luận viên Eswar Prasad, giáo sư chính sách thương mại tại Đại học Cornell và cựu giám đốc Trung Quốc tại IMF, cho rằng quan điểm này khó thuyết phục các quốc gia đang chịu ảnh hưởng bởi nhập khẩu hàng hóa Trung Quốc, do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu trong bối cảnh cầu nội địa yếu.
Chiến lược kiềm chế áp lực thương mại từ Mỹ và EU
Nỗ lực của Washington trong việc tăng thuế lên tới trên 100% vào năm ngoái nhằm gia tăng áp lực lên Trung Quốc đã bị giảm thiểu do Bắc Kinh tận dụng vị thế chiến lược trong sản xuất các nguyên tố đất hiếm, yếu tố quan trọng đối với nhiều ngành công nghiệp toàn cầu.
EU, có thâm hụt thương mại trung bình với Trung Quốc khoảng 1 tỷ đô la mỗi ngày năm ngoái, cũng đang đẩy mạnh các chính sách công nghiệp và mua sắm trong nước để bảo vệ thị trường của mình.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz vừa lên tiếng chỉ trích Bắc Kinh về việc duy trì đồng nhân dân tệ ở mức giá thấp so với thực tế.
Kênh đối thoại và sự tự tin của Trung Quốc trong các cuộc đàm phán
Các tuyên bố gần đây cho thấy Trung Quốc đang ngày càng tự tin trong việc xử lý tranh chấp thương mại mà không cần nhượng bộ đáng kể. Chuyên gia Alicia Garcia-Herrero từ Natixis nhận định Trung Quốc đang vận dụng một chiến lược "tham gia có kiểm soát", học theo mô hình xử lý căng thẳng thương mại với Mỹ nhằm giành thêm thời gian khi hiện diện trên sân chơi châu Âu.
Thận trọng trong cải cách kinh tế nội địa
Năm nay, Trung Quốc đã giảm tốc độ đầu tư, tập trung siết chặt chi tiêu của chính quyền địa phương - một nguyên nhân được cho là gây ra tình trạng dư thừa năng lực sản xuất và hạ tầng.
Chính phủ công khai thừa nhận mâu thuẫn giữa cung và cầu và cam kết chấm dứt các cuộc chiến giảm giá gây ảnh hưởng tới lợi nhuận của các doanh nghiệp. Mặc dù chưa có kế hoạch cải tổ cấu trúc kinh tế lớn, họ vẫn hứa sẽ thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng.
Bài viết của Qiushi xác nhận dù yếu tố lịch sử giải thích được thực trạng tiêu dùng thấp, nhưng cải cách mô hình kinh tế là điều cần thiết để hướng tới sự phát triển bền vững hơn.
Cảnh báo từ nghiên cứu quốc tế về tác động toàn cầu
Các nhà phân tích nhận định Trung Quốc đang thừa nhận các mất cân đối về kinh tế nội địa nhưng muốn tiến hành cải cách một cách thận trọng do lo ngại ảnh hưởng tiêu cực có thể xảy ra.
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) công bố báo cáo cho biết gần 60% các doanh nghiệp Trung Quốc tăng thị phần nhờ các khoản trợ cấp. Ngân hàng Trung ương Italia ước tính khoảng 75% tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc bắt nguồn từ yếu tố trong nước như tiêu dùng yếu và dư thừa năng lực sản xuất.
Theo nghiên cứu của McKinsey Global Institute, Trung Quốc đang bổ sung tài sản có năng suất cao gấp ba lần tổng cộng châu Âu và Mỹ nhưng lợi nhuận trên vốn đầu tư chỉ đạt khoảng 60% mức trung bình của họ.
Daniel Rosen, đồng sáng lập Rhodium Group, cho biết những lập luận của Trung Quốc được đưa ra thường xuyên và chính thức hơn do áp lực từ các vấn đề kinh tế nội địa đang ngày càng rõ và ảnh hưởng ra toàn cầu nhanh chóng.
