Điều kiện khắc nghiệt tại Nam Cực và thách thức năng lượng
Các nhà khoa học khi làm việc tại Nam Cực phải đối mặt với nhiệt độ cực thấp, những cơn gió mạnh và nhiều tháng liên tiếp không có ánh sáng mặt trời. Nhiệt độ tại khu vực nội địa có thể giảm xuống dưới âm 80 độ C trong mùa đông, trong khi vận tốc gió có thể vượt quá 100 km/h và thậm chí lên đến hơn 200 km/h trong nhiều ngày liền.
Chuyển đổi sang năng lượng tái tạo tại trạm nghiên cứu của Trung Quốc
Trước đây, nhiên liệu diesel được sử dụng chủ yếu để cung cấp điện và sưởi ấm cho các trạm nghiên cứu tại Nam Cực. Tuy nhiên, Trung Quốc đang thúc đẩy việc sử dụng năng lượng tái tạo nhằm giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong môi trường khắc nghiệt này.
Trạm nghiên cứu Qinling, trạm nghiên cứu thứ năm và mới nhất của Trung Quốc tại Nam Cực, là minh chứng điển hình cho sự chuyển đổi này. Được khánh thành vào năm 2024, trạm này hiện đáp ứng hơn 60% nhu cầu năng lượng thông qua việc sử dụng năng lượng mặt trời, gió và hydro, kết hợp với các thiết bị lưu trữ năng lượng.
Kế hoạch sử dụng hoàn toàn năng lượng tái tạo vào năm 2035
Sun Hongbin, nhà khoa học trưởng trong chương trình năng lượng sạch của Trung Quốc tại các vùng cực, cho biết mục tiêu cuối cùng là tất cả các trạm nghiên cứu của Trung Quốc tại Nam Cực sẽ sử dụng 100% năng lượng tái tạo vào năm 2035. Để hỗ trợ mục tiêu này, một cơ sở thử nghiệm năng lượng sạch cho Trạm Qinling đã được khai trương vào tháng trước tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Sơn Tây.
Bên cạnh đó, một cơ sở mô phỏng môi trường cực và cận cực cũng được nâng cấp tại Thái Nguyên, cho phép tái tạo các điều kiện khắc nghiệt của Nam Cực như gió mạnh, tuyết dày, nhiệt độ thấp và từ trường mạnh, cùng với các chu kỳ ngày và đêm kéo dài.
Thử nghiệm và phát triển công nghệ phù hợp với môi trường Nam Cực
Trước đây, các thiết bị như tuabin gió và tấm pin mặt trời thường không thể hoạt động quá sáu tháng tại Nam Cực do ảnh hưởng của nhiệt độ thấp, gió mạnh, tuyết rơi, hoạt động địa từ, áp suất thấp và nồng độ oxy thấp. Hơn nữa, hiện tượng ngày cực và đêm cực trong các mùa làm hạn chế hiệu quả của năng lượng mặt trời.
Tại Trạm Qinling, nhóm nghiên cứu đã xây dựng một mạng lưới kết hợp nhiều nguồn năng lượng tái tạo gồm pin mặt trời, tua bin gió và hydro, cùng hệ thống lưu trữ để đảm bảo cung cấp điện ổn định. Trong thời gian có ánh sáng và gió, điện có thể được sử dụng trực tiếp. Khi có điện dư thừa trong mùa ngày cực, năng lượng được dùng để khử mặn nước biển và sản xuất hydro dự trữ trong các bình chứa và pin nhiên liệu.
Tuy nhiên, việc vận chuyển vật tư thiết bị, thậm chí là các linh kiện thay thế nhỏ, đến Nam Cực vẫn gặp nhiều khó khăn do phải dựa vào tàu biển hoặc máy bay. Ngoài ra, nhiệt độ siêu thấp dễ làm đông cứng dầu bôi trơn của tua bin gió, trong khi bức xạ cực tím mạnh kết hợp với gió lớn có thể gây hư hại lên các tấm pin mặt trời.
Công nghệ mới và triển vọng mở rộng sử dụng năng lượng sạch
Trong tháng 3 năm ngoái, một tua bin gió mới được phát triển với hình dạng giọt nước đã được lắp đặt tại Trạm Qinling. Tua bin này có khả năng chịu đựng áp lực gió mạnh và nhiệt độ thấp, đóng vai trò then chốt trong hệ thống quản lý năng lượng tích hợp có công suất 230 kW, chiếm hơn 60% lượng điện năng tiêu thụ hàng ngày của trạm.
Khi không có đủ gió và ánh sáng mặt trời, hệ thống có thể cung cấp điện dự trữ với tải tối đa 150 kW trong khoảng 2 giờ rưỡi mỗi ngày.
Tại hội nghị diễn ra tại Thái Nguyên gần đây, các nhà khoa học đã thảo luận các dự án mới nhằm phát triển vật liệu nam châm vĩnh cửu từ đất hiếm và motor đặc chủng phục vụ cho điều kiện cực kỳ khắc nghiệt của Nam Cực, cũng như các thiết bị tua bin gió và pin mặt trời có khả năng chịu đựng thời tiết cực đoan. Những công nghệ này sẽ được thử nghiệm tại Thái Nguyên trước khi ứng dụng thực tế tại Nam Cực.















