Ứng cử viên được kỳ vọng thắng lớn
Ông Nayib Bukele, 45 tuổi, được đảng Nuevas Ideas đề cử từ tháng 7 và dự kiến tranh cử cùng Phó Tổng thống Felix Ulloa. Hạn chót đăng ký ứng cử là ngày 19/11. Theo các cuộc thăm dò, ông nhận được từ 55% đến 70% sự ủng hộ, trong khi các đảng đối lập chỉ đạt mức một chữ số.
Ông Bukele sẽ đối đầu với bốn ứng cử viên đối lập, trong đó có bà Maytee Iraheta của Liên minh Cộng hòa Dân tộc (ARENA) cánh hữu và ông Rafael Aguirre của Mặt trận Giải phóng Dân tộc Farabundo Martí (FMLN) cánh tả. Đảng Nuevas Ideas hiện nắm 54 trên 60 ghế Quốc hội và cho biết sẽ đưa ứng cử viên ở cả những khu vực còn lại.
Từ “thủ đô giết người” đến quốc gia an toàn
Uy tín của ông Bukele gắn liền với chiến dịch trấn áp băng đảng. Năm 2015, tỷ lệ giết người tại El Salvador từng lên tới khoảng 106 vụ trên 100.000 dân, thuộc hàng cao nhất thế giới.
Đến năm 2025, con số này chỉ còn khoảng 1,3 vụ trên 100.000 dân, theo dữ liệu của InSight Crime.
Thành công này giúp mô hình an ninh của ông được nhiều chính phủ trong khu vực tìm cách sao chép. Tháng 10 vừa qua, El Salvador điều hơn 2.000 binh sĩ tới Haiti chống các băng đảng vũ trang sau khi bốn thành viên của lực lượng do Liên Hợp Quốc hậu thuẫn mất tích, động thái mà giới phân tích xem là nỗ lực xuất khẩu “mô hình Bukele”.
Cái giá của an ninh
Các tổ chức nhân quyền cho rằng chính sách của ông Bukele, đặc biệt là tình trạng khẩn cấp ban bố từ năm 2022, đã làm tổn hại quyền được xét xử công bằng và cướp đi sinh mạng của người vô tội:
- Tổ chức Ân xá Quốc tế ghi nhận đến tháng 7/2026, ít nhất 470 người đã chết khi bị giam giữ kể từ khi tình trạng khẩn cấp bắt đầu.
- Các tổ chức nhân đạo báo cáo khoảng 91.650 vụ bắt giữ dưới tình trạng khẩn cấp.
- Tổ chức Theo dõi Nhân quyền dẫn lời cảnh sát cho biết một số vụ bắt giữ xuất phát từ chính sách “chỉ tiêu” hằng ngày.
Lực lượng an ninh đã phạm những vi phạm nhân quyền trên diện rộng.
Chính phủ bác bỏ cáo buộc độc tài và khẳng định ưu tiên bảo vệ nạn nhân của bạo lực chứ không phải thành viên băng đảng. Hai đảng đối lập chính hứa sẽ bãi bỏ tình trạng khẩn cấp và tố cáo các vụ bắt giữ tùy tiện.
Con đường gỡ bỏ giới hạn nhiệm kỳ
Từng là chuyên viên quảng cáo, ông Bukele bị khai trừ khỏi FMLN năm 2017 và lên nắm quyền năm 2019, chấm dứt ba thập kỷ cầm quyền luân phiên của ARENA và FMLN. Hai năm sau, Tòa án Tối cao phán quyết tổng thống đương nhiệm có thể tái tranh cử, phá vỡ truyền thống của quốc gia Trung Mỹ. Chiến thắng vang dội năm 2024 giúp đảng của ông kiểm soát Quốc hội, cơ quan này năm 2025 thông qua sửa đổi hiến pháp cho phép tái đắc cử không giới hạn.
Bản sửa đổi còn kéo dài nhiệm kỳ lên sáu năm, bãi bỏ vòng bầu cử thứ hai và dời cuộc bầu cử tổng thống sang tháng 2/2027 để trùng với bầu cử lập pháp và địa phương. Người ủng hộ cho rằng đây là sự lựa chọn của cử tri; người chỉ trích lo ngại mọi cơ chế kiểm soát và cân bằng quyền lực đang dần biến mất.

















