Cuộc bắt giữ trên đảo Sakhalin
Theo The Guardian, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova xác định người bị bắt là Yuki Imai, phóng viên được bộ này cấp phép hoạt động, nhưng bị cáo buộc “tiến hành hoạt động gián điệp trên lãnh thổ Nga”. Bà cho rằng đây “không phải là trường hợp cá biệt”.
Những nỗ lực của Tokyo nhằm sử dụng các phóng viên của mình tại Nga để thu thập thông tin nhằm phá hoại an ninh của nhà nước chúng tôi là điều đáng tiếc.
Phía Nhật Bản chưa đưa ra phản hồi chính thức về nội dung cáo buộc. Đại sứ quán Nhật Bản tại Moscow nói với hãng tin Kyodo rằng chính phủ đang nỗ lực xác minh thông tin về việc phóng viên bị giam giữ.
Những gì đã được công bố
Các thông tin do phía Nga đưa ra đến nay gồm:
FSB cho biết đã mở vụ án hình sự đối với một công dân Nhật Bản, không nêu tên, với cáo buộc làm việc cho tình báo Nhật Bản để thu thập thông tin về quốc phòng Nga.
FSB công bố đoạn video cảnh các sĩ quan đeo mặt nạ ập vào một phòng khách sạn và còng tay một người đàn ông.
Người này bị đưa về Moscow, nơi tòa án ra lệnh tạm giam trước xét xử; thời điểm bắt giữ và phiên tòa không được công bố.
Tội danh gián điệp tại Nga có thể bị phạt tới 20 năm tù.
Việc công bố video bắt giữ là cách làm quen thuộc của FSB trong các vụ án an ninh, thường được giới quan sát xem như một thông điệp chính trị bên cạnh khía cạnh pháp lý.
Bóng tối của tranh chấp Kuril
Moscow và Tokyo đã tranh chấp hàng thập kỷ về chủ quyền một chuỗi đảo ở Thái Bình Dương, ngoài khơi đông bắc Nhật Bản và tây nam vùng Sakhalin – mà Nga gọi là quần đảo Kuril, còn Nhật Bản gọi là Lãnh thổ phương Bắc. Các đảo này nằm dưới sự kiểm soát của Nga kể từ khi Liên Xô chiếm giữ vào cuối Thế chiến thứ hai.
Chuyến thăm của Tổng thống Vladimir Putin tới một trong các đảo tranh chấp hồi tháng 8 đã gây phẫn nộ tại Nhật Bản. Tokyo tuyên bố sẽ tiếp tục thực thi các lệnh trừng phạt Nga và ủng hộ Ukraine, trong khi Moscow xếp Nhật Bản vào danh sách các nước “không thân thiện”.
Nhà báo trong vòng xoáy địa chính trị
Những năm gần đây, Nga đã bắt giữ nhiều công dân của các nước “không thân thiện” và cáo buộc họ làm việc cho tình báo phương Tây. Trường hợp nổi bật nhất là phóng viên Mỹ Evan Gershkovich của The Wall Street Journal, bị bắt năm 2023 với cáo buộc gián điệp, bị kết án 16 năm tù rồi được trả tự do trong một cuộc trao đổi tù nhân năm 2024 – vụ việc mà giới truyền thông và chính phủ Mỹ luôn khẳng định là vô căn cứ.
Vụ Yuki Imai đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa hoạt động báo chí hợp pháp và cáo buộc an ninh, cũng như nguy cơ các nhà báo trở thành quân bài mặc cả trong những cuộc đối đầu ngoại giao.
